Во месецот со најмалку денови во годината, во месецот кој и оваа година е редок по своите 28 дена и во месецот кој пациентите со ретки болести го идентификуваат како СВОЈ, по седми пат ќе се обидеме поблиску да Ве запознаеме со ретките болести од кои заболува и со кои се соочува и живее населението од нашиот охридско-струшки регион.
Да ги дознаеме предизвиците и проблемите со кои се соочуваат:
- Како ја добиваат дијагнозата?
- Дали има некаков лек?
- Колку и дали воопшто се пристапни и достапни лековите?

Гителманов синдром (Gitelman Syndrome – GS)
МКБ-10: N15.8
Преваленца: 1 – 9 случаи на 40 000 население
Вовед
Гителманов синдром, или фамилијарна хипокалемија-хипомагнезиемија, е ретко заболување кое ја зафаќа функцијата на бубрезите.
Главна карактеристика на синдромот е хипокалемиска метаболна алкалоза, проследена со:
- Ниски нивоа на магнезиум
- Намалена екскреција на калциум преку урина
Поради овие нарушувања, пациентите често се соочуваат со мускулна слабост и грчеви.
Етиологија
Дијагнозата се поставува врз основа на симптомите и биохемиските абнормалности, како што се:
- Ниско ниво на калиум во крвта (хипокалемија)
- Ниско ниво на хлорид во крвта (хипохлоремија)
- Висока алкалност во телото (метаболна алкалоза)
- Ниски нивоа на магнезиум (хипомагнезиемија)
- Ниски нивоа на калциум во урината (хипокалциурија)
📌 Начин на наследување:
- Болеста се наследува автосомно-рецесивно, односно индивидуата мора да наследи мутиран ген од двајцата родители.
- Причина е мутација во генот SLC12A3, кој го кодира натриум-хлоридниот котранспортер (NCC).
- Дефектот ја нарушува способноста на бубрезите да ја реапсорбираат солта, што доведува до електролитен дисбаланс и дехидратација.
Симптоми и дијагностицирање
Симптомите и нивната сериозност варираат од личност до личност, дури и во рамките на исто семејство.
🚨 Најчести симптоми:
- Замор
- Мускулна слабост и грчеви
- Гастроинтестинални проблеми (болки во стомакот, гадење, повраќање)
- Често мокрење и испуштање голем волумен на урина (полиурија)
Гителмановиот синдром клинички наликува на Бартеров синдром, но разликата е во биохемиските анализи и високите нивоа на простагландини кај Бартеровиот синдром.
Последици
- Мускулна слабост или тетанија
- Хронична хипокалемија и хипомагнеземија
Третман
💊 Медицински препораки:
- Годишни нефролошки прегледи за следење на болеста
- Срцеви скрининг-прегледи, бидејќи ниските нивоа на калиум се ризик за аритмии
- Зголемување на внесот на сол во исхраната
- Додатоци со магнезиум и калиум (во мали дози, бидејќи високи дози предизвикуваат дијареја)
- Исхрана богата со суво овошје (богато со калиум)
- Во некои случаи, терапија со калиум-штедливи диуретици (амилорид или спиронолактон)
За проектот: “Ги запознаваме ретките болести 2025”
Здружението на пациенти „Ретко е да си редок“ од Охрид и оваа година, во рамките на седмата сезона од проектот „Ги запознаваме ретките болести“, продолжува со информирање за ретките заболувања во охридско-струшкиот регион и низ Македонија.
🔬 Кампањата има информативно-едукативен карактер и вклучува:
- Над 60 еминентни професори и доктори од Клиничкиот центар „Мајка Тереза“ – Скопје
- Доктори од Охридската и Струшката болница
- ЈЗУ „Св. Еразмо“ – Охрид
- ЈЗУ „Свети Стефан“ – Охрид
- Многу приватни ординации во Охрид и Струга
Зошто е важен овој проект?
🚨 Големиот број различни ретки болести во овој регион е загрижувачки.
📊 Истражувањето ќе помогне во изработка на база на податоци за подобро планирање на идните активности.
🔊 Кампањите низ годините помогнаа пациентите да зборуваат јавно за своите болести и да добијат поддршка.
Денот на ретките болести
📅 Првиот Ден на ретките болести е одбележан во 2008 година, на 29-ти февруари, редок датум кој се случува само на секои 4 години.
✅ Кампањата прерасна во глобален феномен, со учество на над 90 земји.
✅ Македонија се приклучи во 2012 година.
💡 Ова е можност сите засегнати – пациенти, доктори, истражувачи, фармацевтска индустрија и јавни здравствени институции – заеднички да го подигнат гласот за ретките болести и да придонесат кон подобро истражување и лекување.
📢 Здружението „Ретко е да си редок“ ќе продолжи со активности и поддршка за пациентите со ретки болести и нивните семејства. Секој чекор напред носи нова надеж! 💙

