Коумна на Слободан ТОМИЌ – Оливер Спасовски, ученикот што не го заборави учителот, во партија што заборава на својата историја

Македонија

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан Томиќ

Од политичката школа на Бранко Црвенковски до новите партиски генерации: почитта кон политичкото наследство, личниот интегритет и прашањето дали СДСМ сè уште знае да ги препознае сопствените вредности.

Понекогаш најинтересните политички приказни не се случуваат на изборните митинзи, во партиските штабови или пред телевизиските камери.
Тие се случуваат во односот на човекот кон сопственото минато, кон луѓето од кои учел и кон принципите што ги носи низ политичкиот живот.

Токму затоа ме заинтересира политичкиот профил на Оливер Спасовски.

Не затоа што доаѓа од СДСМ. Не затоа што треба да му се даде политичка амнестија за сè што правел или не правел во минатото.
И најмалку затоа што треба да се откажеме од критичкото преиспитување на неговото политичко наследство.

Напротив.

Во политиката постои нешто што денес сè поретко се препознава: политичка школа, почит кон претходниците и свест дека никој не започнува од нула.

БРАНКО ЦРВЕНКОВСКИ, УЧИТЕЛОТ И ПОЛИТИЧКОТО НАСЛЕДСТВО

Бранко Црвенковски е една од најзначајните личности во поновата политичка историја на Македонија.
Може да се расправа за неговите политики, одлуки, успеси и грешки, но не може да се избрише неговата улога во создавањето и обликувањето на СДСМ и во македонскиот политички живот.

Токму тука се отвора интересното прашање за Оливер Спасовски.

Тој припаѓа на политичка генерација што се формирала во времето на Црвенковски и ја градела својата кариера во партија со јасна историска и политичка заднина.

Не тврдам дека Спасовски мора да се согласува со секоја одлука на својот политички претходник.
Ниту дека ученикот мора засекогаш да остане во сенката на учителот.

Но постои разлика меѓу политичко несогласување и непочитување.

Можеш да го надминеш учителот, можеш да имаш различен став од него, можеш да ја критикуваш неговата политика, но не мора да го понижуваш сопственото политичко минато за да докажеш дека си станал лидер.

Токму тоа е вредноста што сакам да ја отворам како прашање во случајот на Спасовски.

Денес, кога во СДСМ се случуваат генерациски и лидерски престројувања, вреди да се запрашаме дали партијата доволно го почитува сопственото политичко наследство.

Зошто политичката историја толку лесно се претвора во непожелен багаж кога ќе се промени раководството?

Зошто политичките претходници, наместо да бидат предмет на сериозна анализа и консултации, понекогаш се третираат како луѓе на кои им поминало времето?

Политиката не е семејна фотографија што се менува со секое ново раководство.

ЗАЕВ, ФИЛИПЧЕ И ОДНОСОТ КОН ПАРТИСКОТО МИНАТО

Зоран Заев и Венко Филипче се дел од поновата политичка приказна на СДСМ. И двајцата имаат свои политички одговорности, одлуки и наследство што заслужуваат сериозна оценка.

Но прашањето за односот кон Бранко Црвенковски е пошироко од личните релации.

Кога една политичка генерација ќе дојде на раководни позиции, нејзината зрелост се мери и според тоа како се однесува кон претходниците.

Не е политичка храброст да му кажеш на претходникот дека му поминало времето.
Политичка зрелост е да можеш да го слушнеш, да ги анализираш неговите аргументи и да признаеш дека и од постарите генерации има што да се научи.

И тука Спасовски ме интересира како поинаков политички профил.

Не би сакал однапред да му припишувам ставови што самиот јавно не ги потврдил. Но неговиот однос кон политичката школа од која потекнува заслужува да биде предмет на разговор.

Зашто човекот не треба да се откажува од своите корени само за да се вклопи во актуелната партиска конјунктура.

ПАРТИСКИТЕ ПУЛЕНИ И ОДГОВОРНОСТА

Во секоја политичка партија има луѓе што израснале со поддршка од раководството, добиле функции, јавна видливост и политичка шанса.

Но функцијата не е награда за партиска лојалност.
Таа е обврска кон граѓаните.

Во тој контекст вреди да се спомене и Дарко Каевски, поранешниот директор на Агенцијата за млади и спорт и поранешен портпарол на СДСМ, чие име се најде во предметот поврзан со спортските ваучери.

Секако, обвинението не е пресуда и секој обвинет има право на правична судска постапка и презумпција на невиност.

Но јавните функции носат и јавна одговорност. Граѓаните имаат право да прашуваат, а политичарите имаат обврска да одговараат.

Истото правило важи за сите.

Не може едни политичари да бидат под постојана лупа, а други да бидат заштитени само затоа што припаѓаат на одреден политички круг.

И токму затоа Спасовски не треба да се оценува според тоа чии пулени биле неговите сопартијци, туку според сопствените постапки, ставови и политичка одговорност.

БИХАЌКА, ПАРТИСКИТЕ ФИЛТРИ И МОЈАТА НОВИНАРСКА СЛОБОДА

Овде сакам да споделам и едно лично новинарско искуство.

Со години ги поканувам политичарите во мојата емисија „Гласот на народот со Слободан Томиќ“.

Некои прифаќаат, некои одбиваат, а некои, според впечатокот што сум го стекнал низ годините, како да се чувствуваат непријатно кога треба да седнат пред новинар кој не припаѓа на нивниот политички круг.

Во една прилика, според информацијата што ми беше пренесена, Спасовски изразил желба да учествува во мојата емисија, но пречка биле партиските комуникациски филтри од Бихаќка.

Не го претставувам тоа како официјално потврдена изјава, туку како искуство што дополнително го отвора прашањето за слободата на политичарите самостојно да одлучуваат каде ќе разговараат со јавноста.

Зошто политичар би морал да добие дозвола од партискиот центар за да разговара со новинар?

Зарем граѓаните не заслужуваат да ги слушнат своите избраници и надвор од однапред контролирани медиумски настапи?

Мојата емисија никогаш не била комфорна зона за политичарите.
Но тоа не значи дека е непријателска зона.

Напротив.

Таа е место каде што секој добива можност да го каже своето, но и да одговори на прашањата што можеби не му се допаѓаат.

НЕ ПОДДРЖУВАМ ПАРТИИ. ПОДДРЖУВАМ ДОБРО ЗА МАКЕДОНИЈА!

Имав прилика да поканам и други значајни политички личности.

Бранко Црвенковски, на пример, во лична комуникација ми одговори дека не може да гостува затоа што мојата емисија ја доживувал како премногу опонентна кон СДСМ.

Тоа е негово право да одлучи.

Но јас никогаш не сум ја разбирал новинарската професија како обврска да бидам удобен за некого.

Не сум ничиј партиски гласноговорник.

Не сум дел од политичка клика.

Не живеам од политички донации и не добивам инструкции од партиски централи.

Јас сум слободен стрелец.

Во мојата емисија имало луѓе со кои политички сум се согласувал, но и луѓе со кои сум имал сериозни несогласувања.

Се сеќавам и на едно интервју со претставник на пензионерските организации.
И покрај непријатните и директни прашања, по завршувањето на разговорот ми подаде рака и ми се заблагодари за интервјуто.

Тоа е новинарството што го почитувам.

Можеш да не се согласуваш со соговорникот, можеш да го соочиш со најтешките прашања, но да ја зачуваш човечноста и професионалното достоинство.

Лесно е да зборуваш за некого дека е ваков или онаков од безбедна дистанца.

Многу потешко е да седнеш спроти него, да разговараш и да му дозволиш да ги изнесе своите аргументи.

И затоа не сакам да му судам на Спасовски без разговор.
Сакам да го слушнам.

МАКЕДОНИЈА НЕ Е ЕВРОПСКО СЛЕПО ЦРЕВО

Портретот на еден политичар не може да се одвои од времето во кое живееме.

Европа е исправена пред големи безбедносни, економски и геополитички предизвици.
Војната во Украина, односите со Русија, енергетската зависност, цените на храната, инфлацијата и безбедноста на снабдувањето ја менуваат европската политичка карта.

Но во големите европски геополитички пресметки често се заборава Балканот,а Балканот не е европско слепо црево.
Не е периферија што треба само да ги прима одлуките на другите.

Балканот е стратешка раскрсница меѓу Европа, Азија и Медитеранот. Македонија има своја географска, историска, безбедносна и економска позиција.

Затоа на Македонија ѝ требаат државници со предвидливост, економисти со визија и политичари кои ќе знаат да ја заштитат државата во време на големи меѓународни потреси.

Не ни требаат политичари што ќе чекаат кризата да започне за потоа да објаснуваат зошто енергенсите се купуваат по највисоки цени, зошто храната поскапува и зошто граѓаните ја плаќаат цената на туѓите политички и економски грешки.

На Македонија ѝ требаат луѓе што ќе размислуваат однапред.

НАЦИОНАЛНИОТ ИНТЕРЕС И ОДНОСОТ КОН БУГАРИЈА

Во овој контекст особено важни се прашањата за националниот идентитет, односите со Бугарија и европската интеграција.

Спасовски во 2022 година јавно се залагаше за механизми со кои ќе се спречи регистрирање клубови што ги повредуваат националните чувства и достоинството на македонските граѓани.

Тоа е став што заслужува внимание и анализа.

Може да имаме различни оценки за политиките на СДСМ, за Преспанскиот договор, за преговорите со соседите и за начинот на кој се водеше европската интеграција.

Но во однос на националниот интерес мора да постојат принципи што ќе ги надминуваат партиските граници.

Македонскиот идентитет, јазикот, историското достоинство и правото на самоопределување не смеат да бидат предмет на дневнополитички пазарења.

Од политичарите очекуваме јасни ставови, а не двосмислени пораки зависно од тоа дали се на власт или во опозиција.

И тука би сакал да го слушнам Спасовски.

ВЕРАТА, ЦРКВАТА И ЧОВЕЧКАТА ДИМЕНЗИЈА

Политичарот не е само функција, партиска биографија и телевизиска изјава.

Тој е и човек со лични вредности, воспитување, семејство, верување и однос кон заедницата.

Кај Спасовски ми привлече внимание и неговото јавно присуство во црковниот живот и односот кон Македонската православна црква – Охридска архиепископија.

Не сакам да ја мешам верата со партиската политика, ниту да тврдам дека верникот автоматски е подобар политичар.

Но сметам дека вреди да се разговара за духовните вредности, за почитта кон традицијата, за човечноста и за одговорноста.

Би сакал и самиот Спасовски да зборува за тоа што значат верата, семејството и црквата во неговиот живот.

Зашто политиката без морални вредности лесно се претвора во гола борба за моќ.

ЗОШТО САКАМ ДА ГО СЛУШНАМ ОЛИВЕР СПАСОВСКИ?

Не за да му подарам удобен телевизиски настап.

Не за да му поставувам однапред договорени прашања.

Не за да му бидам политички сојузник.

Туку за да разговараме за неговиот политички пат, за Бранко Црвенковски, за Зоран Заев, за Венко Филипче, за состојбите во СДСМ, за националните прашања, за односите со соседите и за иднината на Македонија.

Би сакал да одговори на неколку суштински прашања:

Што научивте од Бранко Црвенковски?

Каде се разликувате од неговата политичка школа?

Дали СДСМ денес го почитува сопственото историско наследство?

Дали политичарите треба да бидат слободни да гостуваат во медиуми без партиски дозволи?

Како ја гледате иднината на Македонија во услови на големи геополитички и економски потреси?

И, најважно, дали сте подготвени да го ставите државниот интерес пред партискиот?

Тоа се прашања што заслужуваат одговор.

НАМЕСТО ЗАКЛУЧОК: ПОЛИТИЧКИОТ ПРОТИВНИК НЕ МОРА ДА БИДЕ НЕПРИЈАТЕЛ

Не сум човек што ги мери луѓето според партиската книшка.

Не верувам во политичко слепило. Не верувам ниту во некритичко возвишување на политичари.

Ако некој направи добро за Македонија, ќе го пофалам.
Ако направи лошо, ќе го критикувам.
Без оглед дали е од СДСМ, ВМРО-ДПМНЕ, ДУИ или од која било друга политичка структура.

Затоа ме интересира Оливер Спасовски како политички профил што заслужува посебно внимание и сериозен разговор.

Не тврдам дека е безгрешен.
Не тврдам дека е политички спасител. Но верувам дека во Македонија мора повторно да воспоставиме култура во која ќе се вреднуваат личниот интегритет, политичката школа, почитта кон претходниците и подготвеноста да се разговара со различните.

Зашто човек може да биде твој политички противник, а сепак да не биде твој непријател.

И можеби токму во тоа е најголемата разлика меѓу политиката како борба за власт и политиката како одговорност кон државата.

Учителот не мора секогаш да биде во право. Но ученикот што го заборава учителот ризикува да заборави и од каде тргнал.

м-р Слободан Томиќ

Автор и водител на „Гласот на народот со Слободан Томиќ“

Please follow and like us: