Колумна на Слободан ТОМИЌ – Кога светот ги препишува правилата: Влегуваме ли во најопасната геополитичка транзиција по втората светска војна?

Македонија Свет

„Најголемата опасност за една држава не е моќта на нејзиниот противник, туку неразбирањето на времето во кое живее.“

Тукидид
Тукидид

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Историјата ретко се менува преку една битка, еден самит или една декларација. Таа се менува кога почнуваат да се рушат правилата врз кои со децении почивал светскиот поредок. Токму тоа се случува денес. Не сме сведоци само на нови конфликти, туку на тивко, но длабоко преструктурирање на глобалната моќ.

КРАЈОТ НА ЕДНОЦЕНТАРНИОТ СВЕТ

По завршувањето на Студената војна, меѓународниот систем функционираше околу еден доминантен центар на политичка, економска и воена моќ. Денес тој модел постепено се распаѓа. Не затоа што една сила исчезнува, туку затоа што сè помалку држави прифаќаат само еден авторитет да ги определува правилата на глобалната политика.

НОВАТА ГЕОПОЛИТИКА НЕ ПОЗНАВА ТВРДИ БЛОКОВИ

Старите категории – „исток“, „запад“, „сојузници“ и „непријатели“ – повеќе не ја објаснуваат реалноста. Денешните држави соработуваат во една област, а се натпреваруваат во друга. Економските интереси, енергетската безбедност и технолошката конкуренција стануваат поважни од идеолошките поделби.Светот влегува во ера на флексибилни партнерства, каде што националниот интерес станува најсилната валута.

БЛИСКИОТ ИСТОК – ОД ИДЕОЛОГИЈА КОН ПРАГМАТИЗАМ

Државите на Блискиот Исток сè повеќе ја заменуваат идеолошката конфронтација со прагматично управување со ризиците. Тоа не значи дека има доверба, туку дека постои свест дека бескрајните конфликти носат економско и политичко исцрпување.Во новата геополитика, коегзистенцијата не е пријателство, туку рационален обид за зачувување на сопствената стабилност.

ЕКОНОМИЈАТА СТАНУВА НОВОТО БОЈНО ПОЛЕ

Современото влијание сè помалку се освојува со армии, а сè повеќе преку инфраструктура, инвестиции, технологии, трговски коридори и финансиски мрежи. Државата што ги контролира патиштата на капиталот и енергијата, добива политичко влијание без испукан куршум.

ЕНЕРГИЈАТА – НЕВИДЛИВАТА ОСКА НА МОЌТА

Нафтата, природниот гас, електричната енергија и критичните суровини одамна не се само економски категории. Тие се инструменти на дипломатијата, безбедноста и геополитичкото влијание. Оној што ги контролира енергетските текови, честопати ги насочува и политичките одлуки.

МУЛТИВАЛУТЕН СВЕТ НАМЕСТО МОНОПОЛ

Светската економија не сведочи за драматичен пад на една валута, туку за постепено појавување на повеќе финансиски центри. Наместо монопол, се создава систем на повеќе паралелни механизми за трговија и финансиски трансакции. Тоа ја прави глобалната економија покомплексна, но и почувствителна на кризи.

НАЈГОЛЕМАТА ОПАСНОСТ Е ТРАНЗИЦИЈАТА

Историјата покажува дека најризични не се периодите на стабилен поредок, туку времињата кога стариот систем слабее, а новиот сè уште не е оформен. Токму тогаш најлесно настануваат регионални конфликти, погрешни проценки и опасни ескалации.

МАКЕДОНИЈА ВО НОВИОТ СВЕТ

За малите држави најголемиот предизвик не е изборот меѓу големите сили, туку изградбата на сопствена државна отпорност. Во време кога правилата се менуваат, најсилна е државата што има стабилни институции, економска издржливост, национално единство и јасно дефинирани долгорочни интереси.

ФИНАЛЕ: НЕ СЕ РАЃА НОВ СВЕТ – СЕ ПРЕПИШУВААТ ПРАВИЛАТА

Најголемата заблуда е да се мисли дека денес сме сведоци на едноставна смена на глобалните лидери. Она што навистина се случува е многу подлабоко, се редефинираат правилата на меѓународниот систем.Во светот што доаѓа, нема да победува само најсилниот. Ќе опстанува оној што најдобро ќе ги разбере промените, ќе управува со неизвесноста и ќе знае навреме да се приспособи на новата геополитичка реалност.Бидејќи историјата секогаш ги наградува оние што го препознаваат новото време пред другите.

Please follow and like us: