Колумна на Слободан ТОМИЌ – Портрети на Моќта. Македонец на Македонец му е волк!

Македонија

Пишува: м-р Слободан ТОМИЌ
 Аналитичар и публицист, автор на политичкиот ТВ магазин „Гласот на народот“


Слободан ТОМИЌ

БРВЕНИЦА – ПОРАЗОТ НА ПРОГРАМАТА И ПОБЕДАТА НА ЕТНИЧКАТА МОБИЛИЗАЦИЈА: КОГА ПАРТИСКАТА МАШИНЕРИЈА Е ПОСИЛНА ОД ВИЗИЈАТА ЗА РАЗВОЈ

Homo homini lupus est – човек на човек му е волк.

Во македонската политичка реалност оваа античка мудрост добива една особено болна содржина:
Македонец на Македонец му е волк!
Брвеница не е само општина во која на 1 ноември 2026 година се одржа вториот круг од вонредните локални избори. Таа е политички тест за зрелоста на македонското општество, за способноста на политичките партии да ги надминат сопствените суети и за прашањето дали во оваа држава сè уште постои политичка свест дека развојот на општината треба да биде поважен од етничката припадност и партиската припадност.
Вонредните избори беа распишани по смртта на претходниот градоначалник Јовица Илиевски, кој почина на 23 јуни 2026 година. Тоа требаше да биде момент на продолжување на започнатата работа, а не повод за нова политичка војна.
Кандидатот на ВМРО-ДПМНЕ, Стојанчо Радичевски – Цоки, настапи со развојна програма и со порака дека Брвеница треба да продолжи да се гради како општина за сите.
Но резултатот беше поразителен за оние што веруваа дека програмата, проектите и развојната визија ќе бидат пресудни.
Аркин Јахији, кандидат на Националната алијанса за интеграција, предводена од ДУИ, освои 4.442 гласа. Радичевски освои 4.177 гласа. Разликата – само 265 гласа.
И тука почнува вистинската политичка анализа.

ДВЕ ПРОГРАМИ, ДВЕ ПОЛИТИЧКИ ЛОГИКИ, НО ДАЛИ ГРАЃАНИТЕ ГЛАСАА ЗА РАЗВОЈОТ?

Да погледнеме што нудеше Радичевски.
Во неговата програма беа предвидени доизградба на канализациските мрежи во Седларце, Брвеница, Челопек, Блаце и Милетино, водоснабдување во Челопек, развој на индустриската зона „Брвеница“, привлекување инвестиции и нови работни места, изградба и проширување на детски градинки, дом за стари лица, поддршка за младите и руралниот развој.
Тоа се конкретни локални теми. Не се големи национални пароли, туку прашања од кои зависи секојдневниот живот на жителите,а сега да се запрашаме: што е поважно за еден жител на Брвеница, дали градоначалникот ќе биде од една или друга етничка заедница, или дали неговото населено место ќе добие канализација, чиста вода, патишта, работни места и економска перспектива?
Во 21 век, делови од општината сè уште се соочуваат со недостиг или недовршена комунална инфраструктура. Во јавната предизборна дебата беше посочено дека во Волковија сè уште постои проблемот со фекалната канализација. Самите изборни програми го потврдуваат обемот на незавршената работа.
Да бидеме сосема јасни: не тврдам дека цела Брвеница нема канализација. Проблемот е што во повеќе населени места мрежата треба да се догради или да се реши соодветното одведување и пречистување на отпадните води.
Но, ако луѓето живеат со септички јами, недоволна канализација и проблеми со водоснабдувањето, тогаш тоа треба да биде првото прашање на секоја изборна кампања.
Дали гласачот треба да избере градоначалник според тоа кој е, или според тоа што ќе направи?

КАНДИДАТОТ НА ДУИ И НЕОДГОВОРЕНИТЕ ПРАШАЊА ЗА ПРОГРАМАТА

Посебно интересен е односот кон јавната презентација на програмата на Аркин Јахији.
Македонската радио-телевизија објави дека Јахији ја одбил поканата да гостува пред камерата и да ја претстави својата програма, и покрај првичниот договор. За разлика од него, Радичевски ги претставил своите планови и приоритети.
Ова не е неважен детаљ.
Кога бараш доверба од 16.256 запишани избирачи, кога бараш да управуваш со општина во која има сериозни инфраструктурни и економски предизвици, должност ти е јавно да одговориш што планираш, како ќе го финансираш и во кои рокови ќе го реализираш.
Не е доволно да кажеш дека ќе има поразвиена, пофункционална и подобро организирана општина.
Граѓаните имаат право да знаат: каде ќе се гради канализација, како ќе се реши водоснабдувањето, што ќе се направи за локалниот економски развој, како ќе се привлекуваат инвеститори и колку нови работни места ќе се отворат.
Токму затоа победникот сега мора да одговори на тие прашања. Изборната победа не е завршување на работата. Таа е почеток на обврската.

ВТОРИОТ КРУГ, КАКО СЕ МОБИЛИЗИРАА ГЛАСОВИТЕ?

Ова е можеби најважниот дел од изборната математика.
Во првиот круг Радичевски освои 2.943 гласа, а Аркин Јахији 2.152. Кандидатот на ВЛЕН, Јакуп Хусеини, освои 1.528 гласа, додека кандидатот на СДСМ, Јовица Радески, освои 706 гласа.
Во вториот круг Радичевски стигна до 4.177 гласа, а Јахији до 4.442.
Тоа значи:
 Радичевски добил 1.234 гласа повеќе во однос на првиот круг.
 Јахији добил 2.290 гласа повеќе.
 Вкупната излезност пораснала од околу 7.565 на 8.820 гласачи.
Пресметка според објавените резултати од двата круга.
Ова е суштината на политичката анализа: Јахији успеал да привлече многу поголем дополнителен број гласови.
Не може без детална анализа на избирачките места да се утврди од каде дошол секој глас. Но бројките покажуваат дека мобилизацијата во вториот круг била значително поуспешна на страната на победникот.
И тука се поставува прашањето: дали македонскиот политички простор беше доволно консолидиран?
Дали партиите што имаат македонско гласачко тело успеаја да испратат заедничка порака дека локалниот развој, инфраструктурата и продолжувањето на започнатите проекти се поважни од партиските ривалства?
Очигледно, не успеаја да создадат доволно силна заедничка политичка мобилизација.
Но тоа не значи дека сите македонски гласачи морале да гласаат за ист кандидат. Демократијата не подразбира етничка или партиска послушност. Проблемот е во тоа што политичките лидери не успеале да создадат убедлива заедничка порака околу конкретниот развоен интерес на општината.

ВЕНКО ФИЛИПЧЕ – ПОЛИТИЧКА НЕУТРАЛНОСТ ИЛИ БЕГСТВО ОД ОДГОВОРНОСТ?

Тука мора да биде посочена политичката одговорност на Венко Филипче.
Тој лично се вклучи во кампањата на СДСМ во Брвеница и го поддржуваше својот кандидат, Јовица Радески. Но кога Радески не успеа да влезе во вториот круг, Филипче на 22 октомври соопшти дека СДСМ нема да поддржи ниту еден кандидат и дека одлуката им ја препушта на граѓаните.
Господине Филипче, политичкото лидерство не е само право да барате гласови за својот кандидат. Тоа е и обврска да преземете одговорност кога вашиот кандидат ќе отпадне.
Ако веќе зборуваме за интересот на Брвеница, зошто не испративте јасна порака дека во вториот круг треба да се поддржи кандидатот што нуди конкретна развојна програма?
Зошто не се обидовте да изградите поширок договор со ВМРО-ДПМНЕ околу продолжувањето на работата на починатиот градоначалник?
Зошто не покажавте дека постои нешто поважно од партискиот рејтинг – интересот на граѓаните?
Можете да се повикувате на непринципиелни коалиции и на тоа дека секој гласач сам одлучува. Но тоа не ја укинува вашата политичка одговорност.
Кога си претседател на партија, не можеш да бидеш лидер само кога треба да се освојуваат гласови, а да станеш неутрален кога треба да се преземе одговорност.
СДСМ имаше можност да покаже дека е подготвен да ја надмине сопствената партиска пресметка. Не ја искористи.
И токму затоа Филипче мора да одговори дали за него беше поважно да не му помогне на ВМРО-ДПМНЕ или да помогне да се продолжи развојната политика во Брвеница.

ЛЕВИЦА, ВЛЕН И ДУИ,  КОГА ПОЛИТИЧКИТЕ ПРОТИВРЕЧНОСТИ СЕ ЗАБОРАВААТ ПРЕД ИЗБОРНИОТ ИНТЕРЕС

И Левица мора да одговори на прашањето каква политичка стратегија имаше во вториот круг.
Не е доволно да се биде гласен против едни политички субјекти, а потоа да се молчи за последиците од сопственото политичко позиционирање.
Не треба да измислуваме формален договор меѓу СДСМ, Левица и ДУИ. Таков договор не е докажан. Но мора да се анализира дали нивните одделни политички позиции и дејствија фактички придонеле за исходот.
Особено интересна е улогата на ВЛЕН.
Во првиот круг нивниот кандидат Јакуп Хусеини освои 1.528 гласа. На 22 октомври ВЛЕН објави дека одговорноста за мобилизацијата во вториот круг е кај Аркин Јахији и неговата коалиција.
Но на 28 октомври Биљал Касами јавно потврди дека ВЛЕН политички одлучил да го поддржи кандидатот на ДУИ, иако додаде дека не може да гарантира дека сите нивни гласачи ќе постапат така.
Ете ја политичката противречност!
ВЛЕН настапи со свој кандидат во првиот круг, а потоа политички ја поддржа кандидатурата на ДУИ во вториот.
Тогаш каде е разликата во политичката понуда? Каде завршува изборното ривалство, а каде почнува заедничката политичка пресметка?
Касами има право да избере кого ќе поддржи. Но и граѓаните имаат право да прашаат дали ВЛЕН навистина претставува поинаква политичка понуда од ДУИ или, кога ќе дојде клучниот момент, повторно се враќа на истата етнополитичка матрица.

АЛИ АХМЕТИ, БИЉАЛ КАСАМИ И ТИРАНСКАТА ПЛАТФОРМА – ДО КОГА ПОЛИТИКАТА ЌЕ СЕ ВОДИ СО ЕТНИЧКИ ПРЕСМЕТКИ?

Овде мора да се отвори и поширокото политичко прашање за Али Ахмети и за Биљал Касами.
Не може со години да се зборува за европска иднина, модернизација и интеграција, а на локално ниво да се дозволи политичката мобилизација да се сведе на етничко пребројување.
Не може локалната политика да се претвори во натпревар кој ќе покаже дека има поголема етничка политичка моќ.
Али Ахмети со години е еден од највлијателните политички актери во албанскиот политички блок. Биљал Касами е градоначалник на Тетово и еден од лидерите на ВЛЕН. Тие имаат политичка одговорност да одговорат дали нивната политика создава функционални општини и институции или ја продлабочува етничката конкуренција.
И тука се враќаме на Тиранската платформа од 2017 година.
Таа не смее да се споменува само како историска епизода, а да се игнорираат политичките прашања што ги отвори за односот меѓу етничките барања, државните институции и заедничката државна стратегија.
Легитимните права на Албанците во Македонија не се спорни. Напротив, тие се дел од демократскиот и уставниот поредок. Но легитимните права не смеат да се претвораат во инструмент за партиско надмудрување, ниту во замена за економска и развојна политика.
Лојалноста кон државата не се докажува со етнички пароли, туку со одговорност кон нејзините институции, закони и граѓани.
И ова важи за сите политички лидери, без разлика на етничката припадност.
Не може да се бараат гласови во име на заедницата, а да се избегнува одговорноста за нејзините реални проблеми.
Не може да се бара градоначалничка функција, а да не се понуди јасен одговор за канализацијата, водата, локалната економија, работните места и иднината на младите.
Тука нема етничка политика што може да ги оправда неуспесите.

АЛИ АХМЕТИ И ЛОКАЛНИОТ РАЗВОЈ – ПРАШАЊАТА ШТО НЕ СМЕАТ ДА СЕ ЗАОБИКОЛАТ

Ако политичкиот авторитет се гради со децении, тогаш мора да се мери и според резултатите.
Али Ахмети не е нов политички актер. Тој со години ја води ДУИ и влијае врз политиките на локално и централно ниво.
Затоа е легитимно да се праша: колку од политичката енергија што се вложува во етничките и партиските битки се вложува во локалниот економски развој?
Колку индустриски капацитети се создадени? Колку работни места се отворени? Колку населени места добиле целосна канализација, квалитетно водоснабдување и современа инфраструктура?
И ако се повикуваме на Зајас, родното место на Ахмети, тогаш и таму треба да се разговара за конкретни комунални резултати, а не само за политичко наследство. За да се тврди дека одредено населено место сè уште нема канализација, потребни се проверени податоци за состојбата на мрежата; не би било сериозно тоа да го претставиме како утврден факт без документација.
Но принципот е едноставен: ниеден политички лидер не смее да биде надвор од критиката за локалниот развој.
Исто така, не треба да се заборави дека победата во Брвеница е победа на кандидатот на ДУИ, а не автоматски доказ за подобра развојна програма. Новиот градоначалник сега ќе мора да ги испорача резултатите што граѓаните со право ги очекуваат.

ДИЈАСПОРАТА И ИЗБОРНАТА МОБИЛИЗАЦИЈА, КОЈА Е ВИСТИНСКАТА ПОРАКА?

По победата, Јахији ѝ се заблагодари на дијаспората за поддршката.
Тоа е легитимна политичка благодарност. Но во јавноста се отвори и прашањето за луѓето што живеат надвор од општината, нивната мобилизација и нивното доаѓање за изборниот ден.
Тука мора да се разликуваат две работи: поддршка од дијаспората и законско право на глас на конкретно избирачко место. Не е точно дека локалните избори овозможуваат гласање во странство како посебна категорија.
Но јавноста има право да бара од надлежните институции да ги проверат сите конкретни пријави за евентуални неправилности. Не треба да се прогласува незаконитост без докази, но не треба ниту да се избегнува проверка ако постојат конкретни сомневања.
Демократијата не е само бројка на крајот од вечерта. Таа е и доверба во тоа како се стигнало до таа бројка.

БРВЕНИЦА НЕ СМЕЕ ДА СТАНЕ СИМБОЛ НА ЕТНИЧКА ПОБЕДА, ТУКУ НА ЗАЕДНИЧКА ОДГОВОРНОСТ

Најголемата опасност е кога политичарите ќе почнат да го слават изборниот резултат како победа на една етничка заедница над друга.
Брвеница е мешана општина. Таму живеат Македонци, Албанци, Турци и други граѓани. Тие имаат различни политички ставови, но имаат исти основни потреби.
Канализацијата не прашува за етничка припадност. Водата не прашува за партиска книшка. Патот не прашува дали си гласал за ДУИ, ВМРО-ДПМНЕ, СДСМ или ВЛЕН.
Септичката јама не е политичка програма. Фекалните води не се решаваат со национални пароли. Невработеноста не се победува со етничко пребројување.
Затоа, новиот градоначалник Аркин Јахији мора да покаже дека ќе биде градоначалник на сите жители, а не само на оние што го поддржале.
Мора да одговори што ќе направи со канализацијата, водоснабдувањето, локалните патишта, индустриската зона, инвестициите и работните места.
И мора да покаже дека победата не е дозвола за партиско управување со општината, туку обврска за јавна одговорност.

ЗАВРШНА ПОРАКА: КОГА ЌЕ СЕ ОБЕДИНИМЕ ОКОЛУ МАКЕДОНИЈА, АКО НЕ МОЖЕМЕ ОКОЛУ ЕДНА ОПШТИНА?

Брвеница е опомена за македонските политички партии.
ВМРО-ДПМНЕ треба да извлече поука дека силната програма не е доволна ако не постои соодветна политичка организација и комуникација со секој граѓанин.
СДСМ и Венко Филипче треба да одговорат зошто не покажаа поголема политичка одговорност во вториот круг.
Левица треба да објасни каква политичка стратегија имаше и дали нејзиното дејствување придонесе за дополнителното расцепкување на македонскиот политички простор.
ВЛЕН и Биљал Касами треба да објаснат како ја оправдуваат политичката поддршка за ДУИ, со која во првиот круг се натпреваруваа.
Али Ахмети треба да покаже дека политиката што ја води не се сведува на етничка мобилизација, туку дека има конкретна развојна содржина.
И сите заедно треба да разберат дека општините не се воен плен, ниту партиски имот.
Не можеме да градиме држава во која секоја изборна победа на едниот се доживува како национален пораз на другиот.
Не можеме да бараме почит од Европа, ако дома не знаеме да изградиме политичка култура на меѓусебна почит.
Не можеме да зборуваме за македонско единство, ако при првата сериозна изборна битка се распаѓаме на партиски табори, лични интереси и меѓусебна омраза.
Тоа е нашето „диво месо“. Длабока, болна и тешко излечива рана во политичкиот организам на државата.
И затоа, по Брвеница, треба да се запрашаме:
Дали навистина сме толку политички заслепени што повеќе ни значи поразот на Македонецот од победата на сопствениот народ?
Дали сме подготвени да го жртвуваме развојот на општината само за да не му дозволиме на политичкиот противник да освои градоначалничка функција?
Дали сме подготвени да гледаме како нашите населени места се борат со канализација, септички јами, лоши патишта и недостиг од инвестиции, само затоа што не можеме да се договориме околу заеднички интерес?
Ако одговорот е да, тогаш проблемот не е само во Брвеница.
Проблемот е во нас.
Македонија не може да ја изгуби иднината поради недостиг од политички партии. Таа може да ја изгуби поради недостиг од политичка зрелост, национална одговорност и чувство за заеднички интерес.
„Да се гледа што е праведно и да не се постапува така е недостаток на храброст.“
— Конфучие (551–479 пр. н. е.)
Оваа мудрост е суштината на политичката одговорност: не е доволно да ја препознаваш вистината, туку мораш да имаш храброст да постапуваш во согласност со неа.
Homo homini lupus est.

МАКЕДОНЕЦ НА МАКЕДОНЕЦ МУ Е ВОЛК!
Acta non verba – дела, а не зборови.

Please follow and like us: