Вистинската игра на големите сили!
Пишува: Слободан Томиќ

Путин: Мирот како стратешки маневар или искрена понуда?
Со последната изјава на Владимир Путин, во која понуди прекин на воените дејства и предложи почеток на мирни преговори во Истанбул на 15 мај, се отвора нова политичка димензија во конфликтот што ја потресе Украина.
Многумина се прашуваат дали ова е само дипломатски маневар на Русија за добивање време или навистина сериозна понуда за мир.
Руската Федерација веќе одамна ја користи дипломатијата како средство за прикажување себе си како мирољубив актер на меѓународната сцена.
Сепак, зад секоја понуда за мир стои политички и геополитички интерес.
Понудата на Путин може да биде обид да се тестира реакцијата на Западот, особено на САД и Европа, и да се создаде впечаток дека Русија е заинтересирана за мир, додека Украина и нејзините сојузници мораат да одлучат дали ќе се согласат со условите кои во голем дел се во корист на Москва.
Првичната реакција на Киев и на Западот беше претпазлива.
Преговорите што ги предлага Путин се однесуваат на меѓународно признавање на анексијата на Крим, задржување на контрола над делови од Донбас и избегнување на воени санкции за Русија.
Ова не е понуда која лесно ќе биде прифатена, но таа има своја стратегија: Русија сака да го подели Западот и да создаде напнатост помеѓу политичките сили во Европа и САД.

Трамп: Скриена поддршка или лична агенда?
По понудата на Путин, изјавата на Доналд Трамп дека ова е :”голем ден за Русија и Украина”, отвора врата за нови интерпретации на тековниот конфликт.
Иако Трамп често во минатото го користел својот став за Русија како дипломатска алатка, оваа изјава изгледа повеќе како сигнал за неговата стратегија за време на неговиот втор мандат.
Трамп, познат по својот прагматизам и директност, не се двоуми во оценките дека мирот во Украина може да биде во интерес на неговата политичка агенда, која подразбира намалување на влијанието на Европа и прилагодување на глобалните воени операции.
Со својата изјава, Трамп ја поставува Русија во позиција на победник, додека Украина и нејзините сојузници мораат да донесат тешка одлука: дали да го прифатат мирот со услови кои се повеќе во корист на Русија, или да продолжат со конфликтот со надеж дека ќе победат на теренот.
Оваа политика што Трамп ја промовира не е ништо друго освен продолжување на неговата линија на помалку вмешаност на САД во глобалните конфликти и намалување на американското влијание во источна Европа.
Папата Лав XIV: Хуманитарна агенда што го поттикнува мирот
По смртта на Папата Францис на 21 април 2025 година, на 8 мај беше избран новиот папа, Лав XIV, првиот американски понтифекс.
Во своето прво јавно обраќање, Папата Лав XIV повика на мир во Украина и Газа, нагласувајќи ја важноста на единството и враќањето кон традицијата.
Тој ја истакна потребата од поддршка на младите во нивните духовни повици и ја нагласи улогата на Црквата како светилник што ги осветлува темните ноќи на овој свет.
Иако не е директен политички актер, Папата Лав XIV игра клучна улога во изградбата на глобални консензуси и ги поттикнува лидерите да ги постават хуманитарните интереси над геополитичките амбиции.
Неговата порака претставува контрапункт на многу други дипломатски иницијативи кои се фокусираат на националните интереси и балансирање на геополитички сили.
Како ова ќе влијае на Украина и западните сојузници?
За Украина, предложените преговори со Русија претставуваат голем предизвик.
Украина и нејзините западни сојузници се под огромен притисок да одлучат како ќе реагираат.
Западот, предводен од САД и ЕУ, има тешка задача: да го поддржи суверенитетот на Украина, но истовремено да не дозволи конфликтот да продолжи со нови милиони страдалници.
Понудата на Путин за мир, иако може да изгледа како излез од конфликтот, исто така може да биде претставена како политички трик за дополнително ослабување на Украина.
Западните политичари се соочуваат со тест: дали ќе ги остават своите национални интереси зад себе во име на долгорочната стабилност во регионот, или ќе го продолжат конфликтот до конечна победа?
Ова е тешко прашање, бидејќи самата Украина, ќе мора да одлучи колку територијални отстапки може да прифати во име на мирот.
Дипломатски ултиматум од Западот
Во сенка на тајните преговори и можниот договор меѓу Трамп и Путин, западните лидери, вклучувајќи ги францускиот претседател Емануел Макрон, германскиот канцелар Мајнц и новиот британски премиер, упатија остар и недвосмислен ултиматум до Москва: доколку Владимир Путин не прифати целосно примирје на сите фронтови, вклучително и итен прекин на огнот во Украина, до 12 мај 2025 година, Европската унија и Обединетото Кралство ќе воведат нов, бескомпромисен пакет санкции против Руската Федерација.
Овие мерки, според дипломатски извори, ќе бидат најсилните досега: замрзнување на сите преостанати руски средства во западните банки, целосна трговска блокада за висока технологија и енергетика, исклучување на преостанатите руски банки од SWIFT системот, како и забрана за влез на стотици нови имиња блиски до Кремљ.
Овој потег, координиран со Вашингтон, се смета за последен обид на Западот да го натера Путин да попушти пред можниот голем геополитички пресврт што би произлегол од евентуалниот договор со Трамп.
Балканот: Пријатели и непријатели во новата геополитичка реалност
Понудата за мир од Русија и нејзините сојузници ќе има сериозни импликации на Балканот.
Се поставува прашањето: дали Балканот ќе остане геополитички неутрален или ќе се вклучи во нови внатрешни конфликти како резултат на новата поделба на влијанија во Европа?
Балканските земји, како Македонија и Србија, ќе се соочат со нови одлуки: дали ќе бидат под покровителство на новата оска Вашингтон-Москва, која потенцијално може да се воспостави ако дојде до договор меѓу Трамп и Путин, или ќе останат слепи поддржувачи на политиките на ЕУ кои губат кредибилитет во очите на своето население.
Во Македонија, премиерот Христијан Мицкоски би можел да стане главен играч ако правилно ја искористи оваа нова реалност.
Со поддршка од Трамп и евентуално разбирање од Русија, Македонија може да го скрати патот до заштита на своите национални интереси, без да прифаќа понижувачки услови за ЕУ-интеграција.
Србија, исто така, би добила нова шанса да ја рестартира својата надворешна политика и да воспостави рамнотежа помеѓу Истокот и Западот.
Александар Вучиќ, со својата прагматична надворешна политика, би можел да стане дел од новата архитектура на европската безбедност.
По 15 мај: мир или нова прераспределба на светот?
Преговорите во Истанбул не се само дипломатски настан ,тие се геополитички лакмус за иднината на светот.
Ако се постигне договор, тоа ќе значи нов светски поредок со нови центри на моќ.
Ако пропадне , светот влегува во нова фаза на замрзнати конфликти и перманентна нестабилност.
Путин, Трамп и Папата не ја играат истата игра, но сите тројца ја обликуваат истата реалност.
Прашањето е: дали човештвото ќе ја искористи шансата за мир или ќе влезе во нова, уште поопасна глобална конфронтација?
И за крај : Историска шанса или уште една илузија?
Мирот во Украина, изјавите на Трамп, понудата на Путин и духовниот повик на Папата Лав XIV ,сите овие настани доаѓаат како делови од еден поширок мозаик што може да ја редефинира глобалната безбедност.
Светот стои на крстопат: или ќе се воспостави нов поредок базиран на компромис, прагматизам и нови сфери на влијание, или ќе продолжи старата динамика на конфликти, санкции и поделби.
Историјата ќе покаже дали оваа понуда за мир ќе биде запаметена како пресвртница или само уште една пропуштена можност во бескрајниот вртлог на геополитиката.

