Пишува: Слободан ТОМИЌ

Историјата има чудна навика да ги повторува своите обрасци.
Во февруари 1945 година, во Јалта, лидерите на Советскиот Сојуз, САД и Велика Британија , Сталин, Рузвелт и Черчил , ја исцртаа политичката мапа на повоена Европа.
Судбината на милиони луѓе беше одлучена без нивно учество.
Денес, осум децении подоцна, на сосема друг крај од светот , во Алјаска повторно се среќаваат, лидерите на две нуклеарни сили за да разговараат за иднината на еден крвав конфликт во срцето на Европа.
Опасноста е иста како и тогаш: Украина може да стане објект, а не субјект на историјата.
Ова е клучниот тест за Зеленски , дали ќе биде државник кој ќе преговара за својот народ или ќе прифати улога на извршител на туѓи одлуки.
ЕХОТО ОД РЕЈКЈАВИК 1986, КОГА СЕ ОТВОРААТ ВРАТИТЕ ЗА ГОЛЕМИ ПРОМЕНИ
Средбата во Алјаска потсетува на уште еден историски момент , самитот во Рејкјавик, 1986 година, меѓу Роналд Реган и Михаил Горбачов.
Тогаш, за првпат, лидерите на двете суперсили сериозно разговараа за можноста за целосно укинување на нуклеарното оружје. Иако не беше постигнат конечен договор, средбата го отвори патот за спогодбите за нуклеарно разоружување во 1987 година.
Дали Алјаска ќе биде новиот Рејкјавик?

Ако Путин и Трамп воспостават рамка не само за мир во Украина, туку и за нова стратегиска стабилност меѓу Вашингтон и Москва, тоа би било дипломатски пресврт.
Но, ако разговорите завршат без резултат, ќе останат само уште една пропуштена историска можност.
ЗОШТО ОВА Е ВАЖНО ЗА БАЛКАНОТ, И ЗА МАКЕДОНИЈА ?

На прв поглед, Алјаска и Балканот се оддалечени како две различни светови. Но секое големо приближување или нова поделба меѓу САД и Русија директно се одразува врз Балканот.
Ако Вашингтон и Москва се договорат за нови сфери на влијание, Балканот повторно може да стане зона на тивка геополитичка поделба.
Македонија, која веќе се соочува со притисоци врз својот идентитет, јазик и историја, може да се најде во положба каде што интересите на големите сили ќе имаат предност пред нашите национални цели.
Историјата нè учи: кога големите преговараат, малите држави мораат да имаат сопствена стратегија и дипломатска еластичност.
Во спротивно, ќе останат белешка во туѓи договори.
ТРИ СЦЕНАРИЈА ПО АЛЈАСКА:
- Историски пробив
Потпишување рамковен договор за прекин на огнот.
Постепено повлекување на воените сили.
Американско-руски гаранции и политички преговори меѓу Киев и Москва. - Договор со „полупобеда“ за двете страни
Русија задржува дел од окупираните територии.
Украина добива гаранции за интеграција во НАТО и Европската Унија. - Дипломатски неуспех
Нема договор, конфликтот се засилува.
Зголемен ризик од поширока европска или регионална војна.
РЕЗИМЕ: АЛЈАСКА Е ПОВЕЌЕ ОД ОБИД ЗА МИР
15 август 2025 година може да влезе во историјата – или како денот кога започна новата ера на глобалната дипломатија, или како денот кога светот пропушти да ја запре најопасната војна на XXI век.
За Македонија, пораката е јасна: историјата не чека дали сме подготвени ,таа се движи напред. Прашањето е дали ќе ја дочекаме подготвени да го браниме своето место, или ќе дозволиме други да ја напишат нашата верзија на приказната.







