Пишува: Слободан ТОМИЌ

Македонија на крстопат

Македонија денес повторно се наоѓа на историски крстопат, каде што не се води само политичка, туку и идеолошка борба за нејзината иднина.
Последните изјави на вицепремиерот и коалициски партнер во Владата, Изет Меџити, отворија сериозни прашања за тоа колку стабилно и одговорно се управува со државата.
Кога еден висок функционер, во екот на кампањата за локалните избори во октомври 2025 година, изјавува дека војната на УЧК била „праведна, разумна и чиста“, а дополнително тврди дека скандирањето „Голема Албанија“ не е закана за Македонија, тоа не е само политичка несмасност , тоа е директна провокација со историски и безбедносни импликации.
Меџити и опасниот наратив за „праведна војна“
Премиерот Христијан Мицкоски, реагирајќи на изјавата на Меџити, сосема јасно порача дека не може да биде „праведна“ војната во која кукавички, од заседа, се убиени македонски војници и полицајци.
Оваа позиција не е само политичка, туку морална и историска.
Да се етикетира како „разумна и праведна“ една вооружена акција која остави зад себе стотина гробови, уништени домови и трајни етнички поделби, значи да се релативизира болката на илјадници семејства.
Од „Голема Албанија“ до локалната кампања 2025 , континуитет на провокации

Изет Меџити, само неколку дена пред оваа изјава, тврдеше дека во скандирањата „Голема Албанија“ нема национализам и закана за Македонија.
Да потсетиме: проектот „Голема Албанија“ е територијален концепт кој директно предвидува одземање дел од територијата на Македонија, како и делови од Црна Гора, Србија и Грција.
Историски, оваа идеја е извор на сериозни конфликти и секогаш била спротивставена на принципите на суверенитет и територијален интегритет.
Меџити, како искусен политичар, не може да тврди дека не е свесен за значењето на овие пораки.
Ова е стратегија на постепено нормализирање на радикални идеи во јавниот дискурс.
Ахмети и ДУИ , политички проект на поделба и корупција
ДУИ, партијата предводена од Али Ахмети, веќе повеќе од две децении го користи етничкиот наратив како политички капитал.
Од поранешни команданти и учесници во конфликтот од 2001, дел од функционерите на ДУИ прераснаа во тајкуни со милионски богатства, без притоа да одговараат за корупциски скандали.
Според реакциите на ВМРО-ДПМНЕ, „визија“ на ДУИ е распродажба на македонскиот идентитет, рушење на институциите и пљачка на државниот имот.
Овој модел, од „овчари до милионери“, не е резултат на иновација или претприемништво, туку на систематска злоупотреба на државниот буџет и корумпирани коалициски договори.
СДСМ, молк, соучесништво и историска одговорност

СДСМ, особено во периодот на Димитар Ковачевски, покажа целосна неспособност или неволја да се спротивстави на радикалните изјави и политики на ДУИ.
Токму нивниот молк и коалициско соучесништво овозможија ваквите наративи да станат дел од официјалниот политички простор.
Исто така, СДСМ ја сноси одговорноста што во февруари 2024 година, кога Дуња Мијатовиќ, тогашна комесарка за човекови права на Советот на Европа, испрати писмо до владите на поранешна Југославија (вклучително и Македонија) со сериозни препораки, ништо не беше преземено.
Писмото на Дуња Мијатовиќ, предупредување што беше игнорирано
Писмото на Мијатовиќ беше јасно предупредување за опасноста од националистички реторики, дискриминација и говор на омраза.
Владата на Ковачевски и Ахмети не само што не реагираше, туку и продолжи со политички пазарења, оставајќи ги институциите без јасен механизам за спротивставување на ваквите трендови.
Ова игнорирање на меѓународно предупредување денес ја прави државата уште поранлива.
Хронолошка табела, клучни изјави и настани (2001–2025)
| Година | Настан / Изјава | Политички и безбедносен ефект |
|---|---|---|
| 2001 | Ворешно раководство на УЧК (Али Ахмети) предводи вооружен конфликт во Македонија. | 200 загинати, длабока етничка поделба. |
| 2002 | Формирање на ДУИ и влез во владата. | Амнестија за поранешни борци, политичка легитимација. |
| 2012 | Етнички тензии во Скопје и Куманово – изјави на Ахмети за „неисполнети права“. | Радикализација на младите Албанци. |
| 2015 | Кумановски настани („Диво Насеље“). | Безбедносен шок, 8 загинати полицајци. |
| 2017 | Ахмети учествува во формирање на влада со СДСМ со услови за јазични и симболички концесии. | Продлабочување на етничките отстапки. |
| Фев. 2024 | Писмо од Дуња Мијатовиќ до владата за опасност од говор на омраза и национализам. | Игнорирано од СДСМ и ДУИ. |
| Авг. 2025 | Меџити изјавува дека „Голема Албанија“ не е закана за Македонија. | Провокација и релативизација на екстремистички идеи. |
| Авг. 2025 | Меџити: Војната на УЧК била „праведна, разумна и чиста“. | Шок и револт кај јавноста, силна реакција на Мицкоски. |

Мицкоски, државничкиот повик кон иднината

Во целиот овој контекст, Мицкоски настапи со јасна и државничка порака: темите од минатото се затворени со Рамковниот договор и нема простор да се отвораат нови етнички конфликти.
Неговиот повик да се гледа напред, да се донесуваат инвестиции и да се создава подобра иднина за сите граѓани е спротивен на реториката на поделби.
Ова не е само политичка стратегија, туку обид да се врати здравиот разум во јавниот дискурс.
Резиме:
Македонија не смее да дозволи политичари со опасни изјави да ја влечат назад во конфликтите од минатото.
Националното единство и заштитата на државните интереси се поважни од секоја коалиција, функција или политичка кариера.
Историјата нè научи дека државата ја браниме само кога сме исправени, обединети и со јасна визија за иднината , визија која гледа напред, а не во сенките на минатото.











