Пишува: Слободан ТОМИЌ

Нема договор додека не постои вистински договор…
Средбата меѓу Доналд Трамп и Владимир Путин, одржана во Анкориџ, Алјаска, на 15 август 2025 е одраз на длабоките геополитички промени и стратешките аспирации на двајца од највлијателните светски лидери.
Анализата на овој настан не е само разгледување на постигнатите договори, туку и проучување на симболиката, мотивите и долгорочните импликации за целиот меѓународен поредок.
Оваа средба претставува класичен пример на дипломатија на големите сили, каде судбината на помали држави се решава зад затворени врати, со цел да се редефинира светската карта на влијание.
Украина: Пион на геополитичката шаховска табла

Најшокантниот елемент од оваа средба е изолацијата на Украина.
Иако војната во Украина беше централна тема, украинскиот претседател Володимир Зеленски не беше поканет, ниту пак беше консултиран пред средбата.
Оваа одлука не е случајна, туку е дел од стратешкиот пристап на Путин и Трамп.
Путиновата цел:

За рускиот претседател, отсуството на Украина е клучна победа.
Тоа ја потврдува руската теза дека конфликтот не е војна меѓу две суверени држави, туку меѓународен спор кој мора да се реши меѓу САД и Русија.
Со директен разговор со Трамп, Путин ја легитимира својата позиција и го заобиколува европското посредување, правејќи ја Украина зависна од евентуален договор.
Трамповата стратегија:

Трамп се позиционира како „миротворец“, способен да го реши конфликтот што Европската Унија и НАТО не можеа да го запрат.
Неговото ветување дека „ќе ја заврши војната за 24 часа“ може да биде реализирано преку притисок врз Киев да се согласи на руските услови.
Со тоа, тој се обидува да покаже дека може да постигне успех таму каде што другите не успеале, зајакнувајќи ја својата позиција дома и во странство.
Европа и НАТО: Под закана од дезинтеграција

Средбата во Алјаска претставува директен напад врз трансатлантската солидарност и европското единство. Фактот што Путин отворено ги критикува европските лидери и ги предупредува да не го „торпедираат“ напредокот, покажува дека Русија настојува да создаде јаз меѓу САД и Европа.
Подкопување на НАТО:
Трамп, со својата желба да преговара билатерално со Путин, ја ослабува колективната безбедност на НАТО.
Со заобиколување на Алијансата, тој испраќа порака дека САД можат да ги донесат одлуките самостојно, без консултации со сојузниците.
Ова не само што ја прави Европа ранлива, туку и ја загрозува иднината на НАТО како најсилен воен сојуз во светот.
Пасивизација на Европа:
Европската Унија, со својата улога како главен економски и политички поддржувач на Украина, беше ставена во подредена положба.
Ако, САД и Русија постигнат договор за Украина, Европа ќе биде принудена да го прифати, што ќе ја покаже нејзината немоќ во решавањето на најголемата безбедносна криза на нејзино тло.
Други жаришта: Домино ефект на нови конфликти
Иако во извештајот не се спомнуваат други жаришта, импликациите од средбата се далекусежни.
Евентуалниот договор за Украина ќе ја промени динамиката на моќ во другите конфликтни региони, вклучувајќи го и Балканот.
Зголемено руско влијание:

Доколку Русија постигне поволен договор во Украина, тоа би ги охрабрило нејзините амбиции во други региони. На Балканот, кој е историски чувствителен на руското влијание, тоа би можело да доведе до зголемена нестабилност.
Русија би можела да ги зајакне своите позиции преку поддршка на политичките сили кои се противат на прозападната интеграција, што би ги загрозило кревките мировни договори и европските аспирации на земјите од регионот.
Дестабилизација на светскиот поредок:
Со тоа што САД и Русија повторно би преговарале за сфери на влијание, тоа би ја вратило ерата на Студената војна, каде што билатералните односи се поважни од меѓународното право и мултилатералните институции.
Ова би можело да ги охрабри и другите светски сили, како Кина, да го следат истиот модел и да ги решаваат своите спорови со сила, наместо со дипломатија.
Симболиката на Алјаска: Од копнеж до контрола

Изборот на Алјаска како место за средба е исто толку важен колку и самиот разговор.
Путин ја истакна историската близина меѓу Русија и САД преку оваа поранешна руска територија.
Ова не е само дипломатска куртоазија, туку и симболичен потег кој има за цел да покаже дека овие две нации се природни соседи , одредени да имаат клучна улога во светскиот поредок.
Оваа симболика е обид да се создаде наратив за заеднички интереси, дури и пред да се постигнат вистински договори.
Резиме: Зад маските на „прогрес“

На крајот, средбата во Алјаска, иако се нарекува продуктивна, не доведе до јасен мировен договор. Таа е повеќе почеток на нова ера на геополитички игри.
Како што изјави Трамп, „нема договор додека не постои вистински договор“, оставајќи ги сите страни, вклучувајќи ја и Украина, во неизвесност.
Најсилната порака од оваа средба е дека судбината на светот сè уште зависи од волјата на неколкумина, а не од принципите на меѓународното право и соработката.
Тоа е студен потсетник дека и во 21 век, моќта сепак зборува погласно од демократијата и суверенитетот.








