Пишува: Слободан ТОМИЌ

Историјата ретко нуди втори шанси. Доналд Трамп, човекот што беше исмејуван како непредвидлив и „опасен“, денес се издигнува како можен архитект на нов светски поредок , без војни, без бескрајни интервенции и со реални договори.
Спротивно на неговиот претходник, политичката копија на Обама, кој остави зад себе шест воени жаришта, Трамп во својот мандат не започна ниту една војна. Дали токму тој ја заслужува Нобеловата награда за мир?
Обама и Трамп, две спротивставени епохи
- Обама ја доби Нобеловата награда за мир уште на почетокот од својот мандат – пред да стори нешто.
- Наместо мир, зад себе остави Авганистан, Ирак, Јемен, Сирија, Либија и Сомалија – најголем број активни американски фронтови по Втората светска војна.
- Трамп, напротив, влезе во Белата куќа со ветување дека „ќе ја врати Америка дома“ и го исполни тоа: четири години без ниту една нова војна.
Аврамските договори , потпишување историја

Додека Европа и Блискиот исток со децении се вртеа во круг на преговори, Трамп извади документ што никој не очекуваше.
Аврамските договори од 2020 година донесоа нормализација на односите меѓу Израел и неколку арапски држави: Обединетите Арапски Емирати, Бахреин, Судан и Мароко.
Овој чекор беше историски пресврт, прво признавање на Израел од арапски држави по повеќе од четири децении.
Договорите отворија економски, безбедносни и дипломатски врски што сè уште функционираат и по заминувањето на Трамп.
Средбата со Ким Џонг-ун , сцената што го потресе светот
Претседател на САД да зачекори во Северна Кореја , тоа звучеше како научна фантастика.
Но Трамп го стори тоа. Се сретна лице в лице со Ким Џонг-ун, најконтроверзниот лидер на планетата.
Средбата во демилитаризираната зона остана како симбол на дипломатија што руши табуа.
Ниту еден американски претседател не се осмелил пред него.
Хамас и ултиматумот на неделата
„Или прифаќате мир, или ќе има невидени последици.“ Со оваа реченица Трамп го скрати јазикот на дипломатски флоскули и ја сведе реалноста на избор меѓу мир или уништување. Резултатот?
Хамас се согласи да ги ослободи заложниците.
Тоа е прв пат едно радикално движење да попушти под директен американски притисок без долги преговори, без посредници и без бескрајни маси со декларации.
Ако процесот продолжи, ќе се зборува за „нов Аврамски договор“ , мировна формула за Газа и Израел.
Може ли Трамп да ја сопре војната во Украина?

Трамп изјави дека „ќе ја заврши војната за 24 часа“.
На прв поглед звучи како популизам.
Но ако се анализира стилот на Трамп, логиката е јасна, директен компромис под закана.
Тоа значи Русија да добие дел од она што го бара, Украина да добие безбедносни гаранции, а Европа да излезе од ќор-сокакот на бескрајното финансирање.
Можеби тоа нема да биде идеален мир, но ќе биде мир што спасува животи.
И тоа е суштината, за разлика од политичката копија на Обама, кој зборуваше за мир, а практикуваше војна.
Балканот , следната шаховска табла
- Косово и Србија: Со години се одолговлекува дијалогот. ЕУ покажа дека нема сила да донесе финално решение. Трамп, со неговиот стил на ултиматум и брз договор, може да ја турне Приштина кон отстапки што Европа не успеа да ги обезбеди.
- Македонија и бугарската блокада: Софија ја држи нашата држава како заложник на сопствените митови.
- Доколку Трамп се врати со стратегија за Европа и ја симне логиката на вета, Македонија би можела конечно да добие правичен пристап во ЕУ. Тоа би било дипломатски удар што ќе ја урне политиката на уцени во Брисел.
Финале: Нобел или пекол

Историјата не се пишува со празни ветувања, туку со дела.
Обама остана симбол на награда без покритие и војни без крај.
Трамп, со Аврамските договори, со средбата со Ким Џонг-ун, со ултиматумот до Хамас и со ветувањето за Украина, создава нова логика: мир преку сила, компромис преку притисок, резултати без лажни илузии.
Ако, успее и на Балканот, тогаш прашањето нема да биде дали заслужува Нобелова награда, туку дали светот конечно ќе признае дека таа награда првпат ќе има вистинска тежина во неговите раце.










