Колумна на Слободан ТОМИЌ – Муртезани повлекува линија: Довербата пред сè, државноста над сè

Македонија Регион Свет

„Немој да зборуваш за мир, додека ја врзуваш раката на другиот.“ — Лав Толстој

Лав Толстој

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Во политиката, најопасно е кога некој ќе се обиде да ти продаде тишина како доверба. 

Токму затоа денешната позиција на министерот за европски прашања, Орхан Муртезани, добива тежина: пред да се отвораат нови преговори, протоколи, адаптации или дипломатски формули, мора да се врати она што со години беше систематски разнебитувано, довербата меѓу Скопје и Софија.

„Прво дијалог, па потоа решенија“, порачува Муртезани,а тоа не е попуштање, туку државнички реализам. Македонија јасно порача: нема нови политички конструкции додека не се расчисти дека идентитетот, јазикот и историјата нема да бидат услов ниту денес, ниту утре, ниту во иднина.

Ова не е промена на курсот. 

Ова е враќање на државноста на местото каде што од секогаш требало да биде.

СИЉАНОВСКА ДАВКОВА ГО ОТВОРА ПРОЗОРЦОТ: ТРЕТ ПРОТОКОЛ КАКО КРАЈ НА УЦЕНУВАЊЕТО

Претседателката Гордана Сиљановска Давкова ја отвори најсериозната државна тема годинава: идеја за Трет протокол, но не како продолжение на притисоците, туку како брана против нив.

Не протокол кој ги продлабочува неправдите, туку протокол што ги исправува.

Не документ што ја легитимира уцената, туку документ што ја поништува.

Таа потсети на едно заборавено, но суштинско правно начело: Договорот за пријателство од 2017 година не содржи ниту една буква за уставни измени. Затоа, ако има нов протокол, тој мора да биде за враќање на рамнотежата, а не за продлабочување на асиметријата.

По години одбрана, конечно имаме напад – но државнички, достоинствен и правно неоспорлив.

ЕВРОПСКИОТ СИГНАЛ ОД ШВЕДСКА: „СЕГА Е МОМЕНТОТ“

Шведската министерка за европски прашања, Јесика Розенкранц, испорача порака што Македонија ја чекаше повеќе од една деценија: „Сега е моментумот на проширувањето.“

По години застои, европски кризи и блокади од соседите, Унијата повторно го отвора Балканот. Но ова отворање е условено со нешто што за Македонија не е товар, туку предност: владеење на правото и антикорупција.

Токму овде Владата на Христијан Мицкоски гради најсилен кредибилитет.

МИЦКОСКИ ГО ПОВЛЕКУВА ЧИСТИОТ ЕВРОПСКИ ПАТ: „ЕВРОПА ДА — АМА БЕЗ УЦЕНИ“

Премиерот Христијан Мицкоски ја кажа најочигледната, но најмалку изговорена европска вистина: Македонија сака ЕУ, но не ЕУ на двојни стандарди. Македонија ќе ги почне и ќе ги заврши преговорите, но не по цена на сопственото достоинство.

„Ќе интегрираме, но нема да прифаќаме асиметрија“, порача тој.

Ова е суштината на новата доктрина:

– сојузништва — да,
– интеграции — да,
– но без прекршување на македонскиот идентитет.

Македонија повеќе не е нем набљудувач.

Таа е субјект што поставува свои правила.

ПАРАЛЕЛАТА МЕЃУ МУРТЕЗАНИ И СИЉАНОВСКА: ЕДНА ИСТА ДРЖАВНИЧКА ОСОВИНА

Иако доаѓаат од различни политички средини, нивната порака е кристално јасна:

– Прво доверба,
– потоа дијалог,
– потоа решение,
– но никогаш на штета на идентитетот.

Ова е најголемата разлика меѓу 2017 и 2025:

Тогаш прифаќавме.

Денес проценуваме, редизајнираме, враќаме, и не дозволуваме историски ревизионизам.

МАКЕДОНИЈА ВО НОВАТА ГЕОПОЛИТИЧКА ГЕОМЕТРИЈА

Европа повторно го открива Балканот како стратегиски простор. 

Македонија, со својата географска и политичка тежина, станува клучно составче во:

– енергетските коридори,

– безбедносните механизми,

– новата економска архитектура.

Што значи?

Европа веќе нема луксуз да ги толерира бугарските блокади.

Тоа не е само македонски проблем 

— тоа е европски дефект.

РАСПАДОТ НА МОДЕЛОТ ОД 2017: КОНЕЧНО ПАДНАТ НА ИСПИТ

Договорот за пријателство со Бугарија од 2017 година, промовиран како „историски пробив“, денес изгледа како историски товар. 

Асиметричен, едностран, подложен на злоупотреби и создаден да ја редуцира македонската историска вистина на преговарачка рамка.

Целата бугарска политика се сведуваше на три зборови:
„заедничка историја“ 

— формула што се користеше за бришење на македонскиот идентитет.

Денес, првпат по многу години, Македонија одговара со државничка формула:

„Доста беше.“

СИЛЈАНОВСКА ДАВКОВА: ТРЕТ ПРОТОКОЛ КАКО ЗАЦЕМЕНТУВАЊЕ НА МАКЕДОНСКИОТ ИДЕНТИТЕТ

Идејата за Трет протокол не е нова битка. 

Тоа е затворање на стара рана.

Протокол кој:

– ги елиминира идентитетските условувања,

– го враќа рамнотежниот однос,

– го потврдува македонскиот јазик како европски факт,

– ја затвора вратата за секоја идна уцена.

Ова е повеќе од дипломатија.
Ова е акција за државност.

ПОЗИЦИЈАТА НА МАКЕДОНИЈА НИККОГАШ НЕ БИЛА ПОСИЛНА

Неколку факти ја зацврстуваат позицијата:

– Бугарија е изолирана во ЕУ со своите барања.

– Европските сили бараат стабилен успех на Балканот.

– САД се против историски експерименти во регионот.

– Мицкоски ја стабилизираше државната политика без хаос и без калкулации.

– Македонија има легитимитет, стратегија и меѓународна поддршка, истовремено.

Тоа е историска комбинација.

ТРИТЕ СТОЛБА НА НОВАТА МАКЕДОНСКА ПОЛИТИКА

1. Дипломатска смиреност
Без хистерија. 

Без балкански театар. Само ладна, математичка прецизност.

2. Безбедносно позиционирање
Македонија влегува во новите европски енергетски и одбранбени коридори.

3. Идентитетска црвена линија
Јазикот, нацијата и историјата не се предмет на преговори — никогаш.

Please follow and like us: