Пишува: Слободан ТОМИЌ

„Кога компромисот се користи за блокада, законот престанува да биде заштита, а државата станува заложник.“
Алексис де Токвил

КОГА НАСТАНОТ СТАНУВА ЛАКМУС ХАРТИЈА

Вчерашната лидерска средба не беше уште еден политички протокол.Таа беше лакмус хартија што до коска ги разголува вистинските линии во македонската политика:
– кој доаѓа да гради систем,– кој доаѓа да калкулира,– и кој бега затоа што живее од уцени.Ова не беше ден на одлуки.
Ова беше ден на разоткривање.
ВЧЕРА СЕ РАЗГОЛУВАШЕ, НЕ СЕ ПРЕГОВАРАШЕ
Лидерската средба, свикана од премиерот Христијан Мицкоски, не беше класичен политички состанок.
Таа беше огледало.Во тоа огледало секој политички субјект се виде таков каков што е:со став или без став,со храброст или со алиби,со визија или со страв.
МИЦКОСКИ: ДРЖАВНИЧКИ ПОВИК, НЕ ПАРТИСКИ ТРИК

Пристапот на Мицкоски беше јасен и транспарентен:отворена дебата, без ултиматуми, со подготвеност за компромис, но не по цена на блокада на државата.
Изјавата дека, доколку нема целосна согласност, техничката влада може да важи и за следните избори, а потоа да се укине, не е слабост.
Тоа е одговорност.Ова не беше бегство од одлука.
Ова беше обид да се затвори едно поглавје на системска недоверба создадено од минатото.
ТЕХНИЧКАТА ВЛАДА, ОСТАТОК ОД СТАРАТА КРИЗА

Со исклучок на отсутниот СДСМ, сите присутни се согласија во едно:Пржинската, односно техничката влада, ѝ припаѓа на историјата.Таа беше воведена како итна мерка во време на тешка политичка криза.
Денес, по повеќе изборни циклуси, таа не е заштита, туку алиби за контрола и одложување.
Кој инсистира таа да опстои, признава дека не верува ниту во институциите, ниту во народот.
СДСМ: ОТСУСТВОТО КАКО ПОЛИТИЧКА ПОРАКА

Најгласната порака од вчерашната средба не ја испрати некој што зборуваше.
Ја испрати оној што не дојде.Одбивањето на СДСМ да седне на масата не е став.Тоа е страв од соочување.Иронијата е брутална:токму тие што некогаш јавно признаваа дека техничката влада е решение за „други времиња“, денес ја бранат како свето писмо, не поради демократија, туку поради губење на политичка моќ.
ЗОШТО АХМЕТИ МОРАШЕ ДА ДОЈДЕ, И ШТО СО ТОА СЕ РАЗГОЛИ

Ова е клучниот симптом на вчерашниот ден.
Али Ахмети до вчера:– плукаше по ВМРО-ДПМНЕ,– плукаше по ВЛЕН,– се однесуваше како недопирлив центар на системот.
И токму затоа неговото појавување не е храброст.
Тоа е страв.Ахмети дојде затоа што првпат почувствува дека може да биде прескокнат.
Дека масата може да се одржи и без него. За Ахмети, тоа е политичка смрт.
БАДИНТЕР КАКО ЗАКАНА, НЕ КАКО ПРАВО
Ахмети повеќе нема аргументи.Му остана само едно оружје, Бадинтер како закана.
Со години, ДУИ го користи Бадинтер не како заштита на заедниците, туку како механизам за рекет:– ако не помине ова – нема ништо,– ако не добиеме тоа – државата стои.
Ова не е заштита на Албанците.Ова е злоупотреба на Албанците за партиска моќ.
Ахмети се крие зад етникумот за да ја заштити сопствената политичка долговечност.
ПАРАЛЕЛНОТО БАРАЊЕ ЗА ИЗБОРИ: КОГА „ЛЕГИТИМИТЕТ“ СЕ КОРИСТИ КАКО АЛИБИ
Во исто време додека на лидерската маса се зборуваше за институционална стабилност и излез од наследените кризи, од другата страна на политичката сцена се активираше добро позната матрица:барање за предвремени парламентарни избори, завиткано во реторика за „изгубен легитимитет“ и „загрозени договори“.
Тврдењето е старо, но опасно:дека државата наводно ја води власт без легитимитет,дека опозициски коалиции го носат „вистинскиот“ политички капитал,и дека секоја институционална стабилност надвор од нивната контрола е атак врз уставниот поредок.
Особено симптоматично е инсистирањето дека повторените избори во одделни општини се доказ за системска неправда, со обвинувања за саботажи, нерегуларности и намерно непостигнување цензус.
Наративот е секогаш ист:кога резултатот не одговара, изборите се проблем,кога институциите не слушаат, институциите се нелегитимни,кога нема моќ, се повикува на криза.Ова не е борба за демократија.
Ова е обид поразот да се претвори во аргумент,а уцената да се прогласи за принцип.
И токму затоа оваа реторика совршено се вклопува во сликата од вчерашниот ден:додека едни седнуваат на маса за да затворат системски аномалии,други паралелно ја подгреваат приказната за нестабилност, не за да ја заштитат државата, туку за да ја држат во заложништво.
ШТО КРИЕ АЛИ АХМЕТИ?

Три работи:
Крајот на монополот – ВЛЕН му го одзема ексклузивитетот да зборува во име на Албанците.
Крајот на стариот модел – уцена – позиција – молк веќе не функционира.
Стравот од функционална држава, затоа што функционална држава значи отворени прашања за минатото.
СДСМ + ДУИ = СИСТЕМ НА УЦЕНИ
Моделот е јасен:ДУИ уценува СДСМ покрива.СДСМ се плаши, ДУИ условува.
Тоа не беше идеолошки сојуз.Тоа беше сојуз на интерес и страв.
Затоа денес, кога се отвора можност да се затвори поглавјето на техничките влади и вечните блокади,СДСМ бега,а ДУИ калкулира.
КОНСТРУКТИВНОСТА НА ДРУГИТЕ, КОНТРАСТОТ Е БОЛЕН
Левица, ВЛЕН, ЗНАМ, со различни идеологии, но со иста подготвеност да дебатираат за:
– нов Изборен законик,– една изборна единица,– отворени листи,– поголемо учество на дијаспората,– институционални реформи.
Тоа е разликата меѓу политика на идеи и политика на бегство.
СОВЕТ: ШТО МОРА ДА СЛЕДИ
– демонтажа на техничката влада како инструмент за манипулација,– изборни правила без политички рекет,– враќање на Бадинтер во неговата изворна уставна функција,– јасна порака дека државата не се уценува.Кој ќе продолжи да блокира – ќе се разоткрие.Кој ќе продолжи да уценува – ќе се изолира.
ФИНАЛЕН ЗАКЛУЧОК
Вчерашната лидерска средба не донесе одлуки.Но ја донесе вистината на маса.Кој сака реформи – седна.Кој сака уцени – калкулира.Кој нема што да брани – не дојде.
Среден пат нема.И токму затоа оваа средба ќе остане запаметена.



