Пишува: Слободан Томиќ

„Кога злото се толерира, молкот станува соучесник.“
Plato

ДВОЈНО ОБРАЌАЊЕ: НОВИНАР И ТАТКО

Јас се обраќам како новинар.Но и како татко на Ѓорѓи Томиќ.Ова не е текст од позиција на омраза.Ова е текст од позиција на болка и право.Во јавноста веќе е познат бројот на проектот DLS-BB044-V.1 – студија која, според достапните информации, со години се спроведувала на Клиниката за хематологија, под спонзорство на американската компанија Discovery Life Science.Во рамките на таа студија се собирале човечки биолошки примероци, крв и коскена срцевина – кои потоа биле испраќани во странство.Да бидеме јасни:Науката не е проблем.Истражувањето не е проблем.Меѓународната соработка не е проблем.Проблем е ако нема целосна транспарентност.
КЛУЧНИ ПРАШАЊА КОИ НЕ СМЕАТ ДА ОСТАНАТ БЕЗ ОДГОВОР
Дали пациентите биле целосно и разбирливо информирани што точно потпишуваат?Дали им било објаснето каде завршуваат нивните примероци?Дали постои јасна институционална одлука од МАЛМЕД и Министерството за здравство?Дали за секое испраќање биолошки материјал во странство постои конкретно одобрение?Дали постои финансиски надомест и, ако постои, врз основа на што и по која процедура?Ова не се сензационалистички прашања.Ова се прашања на државен интегритет.Биолошкиот примерок не е административна хартија.Тоа е дел од човекот.Кога тој дел ја напушта државата, мора да постои јасна правна трага:кој дозволил, кој контролирал, кој гарантира дека правата на пациентот се заштитени.
ДОКУМЕНТОТ ШТО НЕ СМЕЕ ДА СЕ ПРЕМОЛЧИ

Постои писмено обраќање упатено до раководството на клиниката, во кое се бара:– Информација од кои институции е одобрена студијата;– Копии од релевантните согласности и одобренија;– Потврда дали за секое испраќање примерок во странство постои формално решение;– Податок каде и како се чуваат резултатите.И најболното прашање:Дали родител има право да ги добие резултатите од примероците земени од неговиот син?Ако тие примероци се испратени во странство,дали постојат анализи?Дали се архивирани?Дали се достапни?Медицинските податоци не се сопственост на институцијата.Тие се право на пациентот и неговото семејство.Молкот не е одговор.Молкот создава сомнеж.
МЕДИЦИНСКИТЕ ОКОЛНОСТИ КОИ БАРААТ РЕВИЗИЈА
Сатурација 65.Тоа е бројка што во секој здравствен систем претставува аларм.Дали биле преземени сите итни мерки?Дали била разгледана можноста за интубација?Дали бил организиран итен транспорт во соодветен центар?Јас не давам пресуда.Но барам ревизија.Како што државата дозволи меѓународна ревизија во случаите од онкологија, кога Министерството за здравство обезбеди експерти од Словенија,така мора да дозволи ревизија и тука.Ревизијата не е напад врз институцијата.Таа е заштита на институцијата.
ЕДНАКВОСТ ПРЕД ПРАВДАТА

Зошто едни случаи добиваат ревизија, а други остануваат во молк?Дали животот вреди различно во зависност од одделот?Дали принципот на еднаквост важи селективно?Ѓорѓи Томиќ заслужува ист третман како и секој друг пациент.Ако ревизијата беше оправдана таму,таа е оправдана и овде.Правдата не смее да биде селективна.
РЕВИЗИЈА ЗА СИТЕ, ИЛИ ПРАВДА ЗА НИКОГО
Државата веќе постави преседан.Во случајот со починатите пациенти на онкологија, Министерството за здравство официјално побара и обезбеди меѓународна ревизија. Беа ангажирани ревизори од Словенија за да се утврди вистината и да се врати довербата во системот.Тоа беше правилна одлука.Кога јавната доверба е разнишана, потребна е независна надворешна контрола.Но тогаш логично се поставува прашањето:Ако државата имаше интерес и обврска да обезбеди ревизија за пациентите од онкологија,зошто истиот принцип да не важи и за хематологија?Зошто случајот со Ѓорѓи Томиќ да не добие ист третман?Ѓорѓи има исти права како и секој друг пациент.Неговиот живот нема помала вредност.Неговото семејство нема помалку право на вистина.Барам јавно и недвосмислено:– Меѓународна ревизија на медицинскиот третман на Клиниката за хематологија;– Независна експертска анализа на сите протоколи, постапки и одлуки;– Меѓународна ревизија на извештајот од Судска медицина;– Целосна проверка на процедурите за испраќање биолошки примероци во странство.Ова не е обвинение.Ова е барање за проверка.Ако државата можеше да обезбеди ревизори од Словенија за онкологија, тогаш може и за овој случај.Принципот мора да биде ист.
ПРАВОТО НА РЕЗУЛТАТИТЕ

Како родител, имам право да знам:Дали постојат резултати од анализите?Каде се наоѓаат?На кој начин можат да ми бидат доставени?Биолошкиот примерок не е број во архива.Тој е дел од моето дете.Ако системот го испратил во странство,тогаш мора да одговори каде, како и зошто.
ДРЖАВАТА МОРА ДА ОДЛУЧИ
Ова не е лична војна.Ова е принцип.Или ќе имаме еднаков стандард на ревизија за сите,или ќе признаеме дека постојат различни категории на вистина.Ако сè е законски, нека се достават одобренијата.Ако сè е транспарентно, нека се објават процедурите.Ако сè е чисто, нека се отворат архивите.Зашто кога институциите молчат, довербата умира.А кога довербата умира, државата се разнишува.Правдата или важи за сите,или не важи за никого.

