Иако возачите и домаќинствата со флексибилни енергетски договори веќе ја чувствуваат болката од војната на Блискиот Исток, прерано е да се воведат мерки за поддршка. Ова е според Питер Хасекамп, директор на Холандското биро за анализа на економски политики (CPB). „Не треба да паничиме пребрзо. Важно е да се задржи смиреност и да се донесуваат политики само откако вистинските ефекти ќе бидат јасни“, нагласува тој.
CPB смета дека е прерано за мерки за поддршка сега, бидејќи ситуацијата на Блискиот Исток сè уште се менува секојдневно: „Претходната енергетска криза нè научи дека е добро да се фокусираме на ранливите домаќинства, луѓето кои се соочуваат со непосредни проблеми“, вели тој, осврнувајќи се на периодот по руската инвазија на Украина. „Но, намалувањето на даноците за гориво не е најдобрата опција во моментов“.
Владата, исто така, не гледа смисла во преземањето мерки против повисоките цени засега.
Инфлацијата е повисока
Доколку цените на нафтата и гасот останат високи како што се сега поради војната на Блискиот Исток, животот во Холандија ќе стане поскап за 0,6 процентни поени оваа година. Но, ако ситуацијата се влоши и се затворат повеќе рафинерии, инфлацијата ќе биде повисока за 1,5 процентни поени оваа година.
Ова е она што го пресметува CPB (Холандското биро за анализа на економски политики) во новата економска прогноза објавена денес. Без сегашната криза, инфлацијата би морала да падне под 3 проценти оваа година, на 2,3 проценти, за прв пат од руската инвазија на Украина. Прифатливото ниво на инфлација од 2 проценти потоа би требало да биде достапно до 2027 година.
Единственото прашање е колку вреди ова очекување со оглед на војната што избувна на Блискиот Исток пред речиси две недели. Поради иранските ракетни напади и блокадата на виталниот Ормутски теснец, производството на нафта и гас на Блискиот Исток практично е запрено. За да ги ограничат наглото зголемување на цените, Холандија и уште 31 земја вчера одлучија да ослободат рекордна количина нафта од своите стратешки резерви.


Дали ова ќе ги врати цените на нивните претходни нивоа, останува да се види. За својата економска прогноза, ЦПБ го испита влијанието на пазарните очекувања во врска со цените на енергијата врз инфлацијата во Холандија. На пример, со цена на гасот од околу 50 евра за мегават-час и околу 90 долари за барел сурова нафта.
Во овој случај, инфлацијата би била за 0,6 процентни поени повисока оваа година. Наместо 2,3 проценти, цените би се зголемиле за 2,9 проценти.
Светска трговија
Ова ќе се влоши ако ситуацијата на Блискиот Исток продолжи или ескалира понатаму и цената на гасот достигне околу 100 евра за мегават-час, а барел сурова нафта околу 120 долари. Во тој случај, цените во Холандија ќе се зголемат за 1,6 процентни поени, а инфлацијата ќе достигне 3,9 проценти оваа година.
Сепак, инфлацијата нема да биде толку тешка како што беше во 2022 година за време на украинската криза, нагласува директорот на ЦПБ, Хасекамп. Во тоа време, инфлацијата достигна неверојатни 10 проценти поради огромниот пораст на цените на енергијата. Сепак, останува неизвесно каков ефект ќе има ова врз глобалната трговија и довербата на потрошувачите и бизнисите да продолжат да трошат.
„Секако, ова ќе има последователен ефект. Луѓето ги чувствуваат ефектите од зголемувањето на цените на енергијата“, вели Хасекамп. „Но, зависи од тоа дали многу го користите вашиот автомобил, имате флексибилен договор за енергија или живеете во лошо изолирана куќа.“
Оптимизам
Сепак, постојат и многу причини за оптимизам во врска со привремен скок на цените, додава Хасекамп. „Пред војната на Блискиот Исток, цените на нафтата беа ниски поради прекумерна понуда. Постојат причини да се верува дека понудата ќе се опорави. Ќе видиме. Но, колку подолго трае ова, толку поголеми ќе бидат ефектите.“
Хасекамп во последниве години забележа колку е тешко да се предвиди оваа криза. „Ова се чувствува малку како Денот на мрмотот“, вели тој, осврнувајќи се на истоимениот филм во кој глуми актерот Бил Мареј, кој го доживува истото секој ден. „За шест години како директор на ЦПБ, ова е четврти пат да доживеам голема меѓународна криза околу овој период. Имаше криза со коронавирусот, инвазија на Украина, трговските тарифи на Трамп, а сега и ова.“
Предвидувањата на ЦПБ за ефектите од кризата не секогаш беа точни, вели Хасекамп: „Утешно: минатогодишните трговски тарифи на САД имаа многу помало влијание отколку што многу луѓе мислеа во тоа време.“
NOS.nl

