Колумна на Слободан ТОМИЌ – Светот на работ на нуклеарен пресврт: Грешка што може да ја запали планетата

Свет

Иран под притисок, Израел пред ризик, арапскиот свет во дистанца, а големите сили на раб на одлука што може да ја смени безбедносната архитектура на светот.

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

„Во политиката нема вечни сојузници, има само вечни интереси.“


Винстон Черчил
Винстон Черчил

ВОЈНА ШТО НЕ Е ОБИЧНА ВОЈНА

Ова што денес се случува меѓу Иран и Израел не е класичен судир на две држави.
Ова е повеќеслојна геополитичка конфронтација, каде што војната се води истовремено:
на терен
во разузнавачки структури
во политичките центри на моќ
и во самите држави.
Информациите за внатрешни пробивања во Иран, за давање координати и цели, отвораат нова и опасна димензија:
ова не е само надворешна агресија, ова е и внатрешна ерозија на државата.

ИРАН: ТВРДИНА СО ПУКНАТИНИ ИЛИ СИЛА ВО СЕНКА?

Иран долго време беше претставуван како затворен и монолитен систем.
Но, ако постојат структури што даваат информации на непријателот, тогаш:
системот не е херметички затворен
постојат фракции
постои внатрешна борба за моќ.
Но, тоа не значи слабост, напротив.
Историјата покажува дека државите под притисок често стануваат поопасни.
Иран не е Ирак од 2003 година.
Ова е држава со регионално влијание, воена доктрина и капацитет да возврати асиметрично.

ИЗРАЕЛ: ПОБЕДНИК ИЛИ ИЗОЛИРАН ИГРАЧ?

Израел може да постигне тактички успеси.
Но, стратегијата не се мери со бројот на уништени цели, туку со последиците,а тие можат да бидат драматични:
обединување на Блискиот Исток против Израел
раст на антизападни позиции
отворање повеќе фронтови.
Најголемиот ризик за Израел не е војната — туку изолацијата по војната.

САД: ХИРУРШКА ВОЈНА ИЛИ ОПАСНА ИЛУЗИЈА?

САД размислуваат во рамки на таканаречена „хируршка операција“.
Ова значи:
брз влез
прецизни цели
контролиран излез.
Но, историјата е брутален учител.
Ирачка војна започна како „брза операција“.
Заврши како долгорочен хаос.
Прашањето е едноставно:
дали Иран може да биде контролиран како сценарио —
или ќе стане неконтролирана реакција?

УРАНИУМОТ: ВИСТИНСКАТА ЦРВЕНА ЛИНИЈА

Целта не е само територија.
Целта е нуклеарниот капацитет.
Контролата врз ураниумот значи контрола врз:
стратешка моќ
регионален баланс
глобална безбедност.
Но, токму тука лежи најголемиот ризик.
Ако оваа линија се премине, светот влегува во зона каде што грешките не се простуваат.

РЕГИОНАЛЕН ПРЕСВРТ: АРАПСКИОТ СВЕТ ПРОТИВ ИРАН

По министерскиот состанок во Ријад, 12 арапски и исламски држави издадоа заедничка изјава со повик до Иран да го запре стратегиското насилство, вклучително напади со балистички ракети и беспилотни летала кои ги погодуваат не само воените, туку и цивилните објекти и инфраструктура.
12 земји, вклучувајќи Катар, Саудиска Арабија, Турција, Египет, Јордан, Пакистан и други, објавија единствено соопштение против иранските напади.
Тие остро ги осудија нападите со ракети и дронови што ги погодија цивилни цели како енергетски капацитети, аеродроми и дипломатски мисии.
Во декларацијата се повикува на итно запирање на нападите и почитување на Повелбата на Обединетите нации.

ЗОШТО ОВА Е СТРАТЕШКИ УДАР ЗА ТЕХЕРАН?

Оваа декларација не е само дипломатски документ.
Таа е политички сигнал со длабоки последици.
Иран ја губи наративната позиција дека целиот муслимански свет стои зад него.
Се создава регионален консензус против ескалацијата.
Техеран се соочува со изолација токму кога му е потребна поддршка.
Во геополитиката најопасно не е кога непријателот те напаѓа,
туку кога соседите почнуваат да се дистанцираат.

ЕВРОПА И Доналд Трамп: ОД ПОКЛОН И ” БАЦИ РАКА” ДО ОТПОР

Лидери како Емануел Макрон и другите европски раководства вчера беа во линија со Трамп, денес покажуваат дистанца.
Европа не сака директен судир.
Се плаши од енергетски шок.
Стравува од нов бран миграции.
Западното единство повеќе не е монолит.

НАЈОПАСНОТО СЦЕНАРИО: ГРЕШКА

Историјата не ги памети најголемите војни започнати со намера.
Ги памети започнати со грешка:
погрешна проценка
погрешен чекор
погрешна реакција,а денес сите елементи за таква грешка се присутни.

РЕЗИМЕ: СВЕТОТ НА РАБОТ НА НЕПОВРАТ

Ако се отвори нуклеарната врата, дури и како закана, светот повеќе нема да биде ист.
Ќе започне нова ера на страв, вооружување и недоверба.
Одлуките што ќе се донесат во наредните недели
можат да ја одредат безбедносната архитектура на светот за децении однапред.
Светот не стои на раб на обична криза.
Светот стои на раб на пресврт од кој нема лесно враќање.

Please follow and like us: