Колумна на Слободан ТОМИЌ – „Ценовниот шок е глобален, хипокризијата е домашна“

Македонија Свет

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

„Лицемерието е почит што порокот ѝ ја оддава на доблеста.“


Франсоа де Ларошфуко
Франсоа де Ларошфуко

НЕ Е ПРАШАЊЕТО ДАЛИ ИМА КРИЗА. ПРАШАЊЕТО Е КОЈ ИМА ПРАВО ДА ГЛУМИ СПАСИТЕЛ.

Македонија повторно се соочува со надворешен економски удар. Војната меѓу Соединети Американски Држави и Иран, со директна улога на Израел, ја турка цената на нафтата нагоре и создава ризик од глобален енергетски шок.
Заканата од затворање на Ормускиот теснец не е далечна геополитичка анализа, тоа е директна опасност за цената на горивото, транспортот, храната и инфлацијата во Македонија.

Кога барелот расте, расте и сметката на секое семејство.
Кога геополитиката гори, инфлацијата станува домашен проблем.

Но додека светот се тресе од судир на интереси, кај нас се отвора друга линија, политичката хипокризија.

Социјалдемократски сојуз на Македонија ја обвинува Владата дека доцни со мерките.

Прашањето не е дали има криза.
Прашањето е: кој зборува за доцнење?

ВЕДНАШ РЕАКЦИЈА НАСПРОТИВ ЧЕКАЊЕ НА КОЛАПС

Владата предводена од Христијан Мицкоски донесе итна одлука:
намалување на ДДВ за горивата од 18% на 10%;
спречување на скок на дизелот од над 10 денари;
ограничување на поскапувањето на околу 3 денари;
стабилизирање на цените на бензините;
ослободување мазут од државните резерви за заштита на електроенергетскиот сектор.

Ова не е соопштение за медиуми.
Ова е фискален амортизер.
Во економија, времето е сè.
Реакција ден порано значи милиони заштедени денари во синџирот на поскапувања.

Државата не може да ја запре глобалната цена на нафтата.
Но може да ја намали домашната штета.
2021–2022: КОГА

ИНФОРМАЦИИ ИМАШЕ, СТРАТЕГИЈА НЕМАШЕ

Да се вратиме на фактите.
Кон крајот на 2021 година веќе беше јасно дека конфликтот меѓу Русија и Украина е прашање на време. Во февруари 2022 година кризата експлодира. Енергетските пазари дивееја.

Цените на гасот и електричната енергија надминаа 200–300 евра по мегават-час.
Во тој период, на власт беа Зоран Заев и Али Ахмети.
Прашањето не е дали кризата беше глобална.
Прашањето е: ако знаеле дека следи удар, зошто немаше превентивен антикризен пакет?
Зошто немаше диверзификација?
Зошто немаше резерви?
Зошто немаше подготвеност?
Реакцијата дојде кога штетата веќе беше направена.
Тоа не е стратегија. Тоа е импровизација.

ПОЛИТИЧКИ ПРИОРИТЕТИ НАСПРОТИВ ЕКОНОМСКА БЕЗБЕДНОСТ

Во истиот период, коалицијата се фокусираше на:
Преспански договор
Договор за пријателство, добрососедство и соработка
Додека се отвораа идентитетски и уставни прашања, енергетската безбедност остана во втор план.
Европа зборуваше за стратешки резерви.
Ние зборувавме за политички компромиси.
Економијата не се брани со декларации.
Таа се брани со подготовки.

СО КАКОВ ЛЕГИТИМИТЕТ СЕ КРИТИКУВА ДЕНЕС?

Венко Филипче денес зборува за неподготвеност.
Но политиката не е кратка меморија.
Беше дел од систем што реагираше постфактум.
Не понуди долгорочна енергетска стратегија.
Денес критикува мерки што веќе се спроведуваат.

Јавноста знае да направи разлика меѓу реакција и реторика.

ЕВРОПСКАТА ДИМЕНЗИЈА, ТЕЖИНА, НЕ ИМПРОВИЗАЦИЈА

На европската сцена, Христијан Мицкоски настапуваше на конгресот на Европска народна партија со институционален легитимитет.
Тоа не е протокол.
Тоа е политичка тежина.
Во време на глобални турбуленции, партнерствата значат пристап до информации, координација и доверба,а довербата се гради со кредибилитет, не со дневна критика.

ЕКОНОМСКАТА ВОЈНА НЕ ЧЕКА

Ако конфликтот продолжи:
барелот може да надмине 130 долари;
инфлацијата повторно да се искачи над 7–8%;
растот да се сведе кон нула.
Македонија не може да влијае врз Ормускиот теснец.
Но може да влијае врз ДДВ-то, резервите и контролата на пазарот.
Токму тука се мери одговорноста.

КРАЈ НА АЛИБИЈАТА

Ова не е натпревар во прес-конференции.
Ова е натпревар во одлуки.
Разликата е јасна:
едните реагираат превентивно;
другите реагираа кога кризата веќе експлодираше.
Во услови на глобална нестабилност, најскапа не е нафтата.
Најскапа е неодговорноста.

ФИНАЛЕ:

Ова не е време за политички амнезии.
Ова е време за институционална зрелост.
Кризите не прашуваат кој е на власт.
Но историјата прашува кој бил подготвен.
Спасители не се оние што најгласно обвинуваат.
Спасители се оние што најбрзо одлучуваат.
Историјата нема да ги памети твитовите.
Ќе ги памети стабилизираните сметки.
Македонија веќе еднаш ја плати цената на доцнењето.
Овојпат, реакцијата дојде пред експлозијата.
И тоа не е партиска разлика.
Тоа е разлика меѓу управување и импровизација.
И токму таму, се мери вистинската одговорност.

Please follow and like us: