Колумна на Слободан ТОМИЌ – „Кога пукнатината во Брисел станува прозорец за Македонија: Од објект на уцени до фактор на пресврт“

Македонија Регион Свет

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

„Кога неправдата станува правило, трпението станува оружје.“

„Нацијата не се одржува со отстапки, туку со достоинство.“

Шарл де Гол
Шарл де Гол

ОВА НЕ Е ВЕСТ, ОВА Е СИМПТОМ НА СИСТЕМСКА КРИЗА

Понекогаш најголемите геополитички потреси не доаѓаат со фанфари, туку со бирократски формулации.
Она што на површината изгледа како техничка иницијатива, во суштина претставува разнишување на децениски воспоставен модел.
Фактот дека во рамките на Европска Унија се отвора прашањето за правната издржаност на билатералните условувања не е административна епизода.

Тоа е индикатор дека самата Унија почнува да се соочува со сопствениот парадокс:
дали проширувањето е вредносен процес или инструмент на национални агенди?
Македонија со години беше ставена во позиција на постојано „докажување“.

Но денес, за првпат, се поставува прашањето:
дали правилата што ѝ беа наметнати се во согласност со европските принципи?

ОД БИЛАТЕРАЛЕН СПОР ДО СИСТЕМСКА ДИЛЕМА

Она што почна како спор со Бугарија постепено се трансформираше во структурен тест за кредибилитетот на Европската Унија.
Ако билатерални историски и идентитетски прашања можат да станат официјален услов за пристапување, тогаш:
процесот на проширување престанува да биде правен
станува политички инструмент
а правдата се заменува со пресметка

Тука настанува пресвртот.
Затоа што, ако Унијата дозволи ваков преседан да стане норма, таа отвора врата секоја следна кандидатка да стане заложник на нечии внатрешни изборни циклуси.

Македонија, свесно или не, денес ја води оваа дебата не само за себе, туку и за идниот модел на проширување.

БУГАРСКАТА НЕРВОЗА Е ПОКАЗАТЕЛ ЗА СТРАВ, НЕ ЗА СИЛА

Кога позицијата е цврста, не и треба агресивна реторика.
Кога механизмот е стабилен, не му требаат десетици амандмани за заштита.
Интензивирањето на притисоците од бугарска страна е симптом на нешто многу поопасно за нивната стратегија:
можноста европската рамка да почне да се преиспитува,а преиспитувањето е најголемиот непријател на секоја блокада.
Затоа што блокадата живее од автоматизмот.

Од претпоставката дека никој нема да ја доведе во прашање.
Но кога таа претпоставка ќе пукне,
се руши целата конструкција.

СТРАТЕГИЈАТА НА МИЦКОСКИ: ТРПЕНИЕ КАКО ДРЖАВНИЧКА АРХИТЕКТУРА

Во ваков момент најлесно би било да се влезе во емоционална конфронтација.
Да се крене тон.
Да се мобилизира внатрешна реторика.
Но политиката на Христијан Мицкоски е спротивна на таа логика.
Нема импулсивност.
Нема јавни спектакли.
Нема алиби за туѓи агенди.
Ова не е слабост.
Ова е одбивање да се игра туѓа игра.
Со воздржаност, со институционален пристап и со внимателна дипломатија, Владата ја менува рамката:
од реактивна позиција, во позиција на стратешко чекање,а во геополитиката, чекањето не е празнина.
Тоа е позиционирање.

ВНАТРЕШНАТА ПУКНАТИНА ВО ЕВРОПА, НАША НАДВОРЕШНА МОЖНОСТ

Долго време Македонија се соочуваше со монолитна фасада на европско единство. Но денес се гледа дека таа фасада има внатрешни линии на поделба:
Европа на принципи
Европа на прагматични условувања
Кога во самиот Европски парламент се отвораат дилеми за правната основа на блокадите, тоа значи дека прашањето повеќе не е билатерално.
Тоа е институционално,а кога една институција почнува да се сомнева во сопствените методи,
се отвора простор за нова рамнотежа.
Македонија токму тука ја гради својата предност.

МАКЕДОНИЈА ОД ПРЕДМЕТ СТАНУВА ТЕСТ ЗА КРЕДИБИЛИТЕТ

Со години бевме:
предмет на извештаи
објект на услови
таргет на рокови
Денес стануваме тест.
Тест за тоа дали Европа навистина стои зад сопствените вредности.
Тест за тоа дали идентитетските прашања ќе останат надвор од преговарачката рамка.
Тест за тоа дали правото ќе биде посилно од политичката калкулација.
И токму оваа трансформација е суштинската стратегиска добивка.

ТРПЕНИЕТО КАКО СТРАТЕШКО ОРУЖЈЕ

Македонија издржа:
промена на име
уставни измени
долготрајни преговори
политички турбуленции
Но државата не исчезна.
Идентитетот не исчезна.
Јазикот не исчезна.
Историјата покажува дека понекогаш најголемата сила на една нација не е во нејзиниот притисок, туку во нејзината издржливост.
Денес токму таа издржливост станува аргумент.

ШТО СЛЕДУВА, СУДИР НА КОНЦЕПТИ

Во наредниот период ќе има:
обиди за затворање на темата
притисоци за забрзани одлуки
обиди за интерпретациски маневри
Но една работа повеќе не може да се врати назад:

ПРАШАЊЕТО Е ОТВОРЕНО.

А кога прашањето за легитимноста на условите еднаш ќе стане институционална дебата, тоа повеќе не може да се затвори со политичка формула.

ФИНАЛЕ:

МОМЕНТОТ КОГА ДОСТОИНСТВОТО СТАНУВА ПРЕДНОСТ

Ова не е борба за еден протокол.
Не е ни техничка расправа за формулации.
Ова е пресметка меѓу два принципа:
Европа како заедница на вредности
Европа како арена на условувања
Македонија денес не настапува со гнев.
Не настапува со закани.
Не се повлекува.
Таа стои.
И токму во тоа стоење е нејзината сила.

Затоа што кога системот почнува да се преиспитува, најсилни стануваат оние што издржале најдолго,а Македонија издржа.
И ако Европа навистина сака да остане доследна на своите принципи, тогаш ќе мора да признае едно:
достоинството не е пречка за интеграција.
Тоа е предуслов.

Please follow and like us: