Анализа на Слободан ТОМИЌ – Кога државата го чисти сопствениот крвоток, надворешните притисоци се кршат: Македонија меѓу чеканот и сопствената волја

Македонија

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Во момент кога Македонија влегува во фаза на длабока внатрешна реконструкција, паралелно се отвора и вториот фронт, оној надворешниот, каде што истите тие слабости што со години ја разјадуваа државата денес се користат како аргумент против неа, како алатка за притисок и како изговор за нови условувања.
Ова не е нова ситуација, но е нов момент, затоа што за првпат по долго време внатрешните процеси и надворешните предизвици се судираат во една точка и бараат одговор што не смее да биде половичен.

Реконструкцијата на владата не е обична кадровска промена, ниту ротација на позиции за да се задоволи јавноста. Таа е обид за ресетирање на политичкиот систем кој предолго функционираше на компромиси без јасни граници, на коалиции што повеќе калкулираа отколку што создаваа и на одговорности што се разлеваа без да се лоцираат. Отстранувањето на поединци од извршната власт не е личен чин, туку политички сигнал дека една фаза завршува и дека почнува ново поставување на односите внатре во власта.

Тоа значи редефинирање на партнерствата, нова распределба на влијание и обид да се создаде поцврста и пофункционална структура која нема да биде заложник на внатрешни слабости.
Особено значајна е можноста за влез на нови политички субјекти, што покажува дека процесот не е само чистење, туку и градење.
Во такви околности, политиката престанува да биде проста математика и станува стратегија во која секој потег има пошироко значење. Внатрешната консолидација станува предуслов за стабилност, а стабилноста предуслов за кредибилитет, и дома и надвор.

Во исто време, реакцијата на опозицијата открива нешто многу подлабоко од дневната политика. Обвинувањата за паника звучат како обид за офанзива, но зад нив стои дефанзивна позиција која се гледа во конкретните чекори, повлекување од процеси, избегнување на реформи и враќање на механизми кои припаѓаат на едно минато време.

Кога една политичка структура не е подготвена за нови правила, тоа значи дека се потпира на старите, а тие веќе не функционираат. Токму тука се отвора јазот меѓу реториката и реалноста.
Аналитичарите предупредуваат дека оваа реконструкција мора да биде суштинска, затоа што граѓаните не очекуваат нови имиња, туку нови резултати. Незадоволството не се гаси со симболика, туку со функционалност, со систем што работи и со институции што испорачуваат.

Затоа се очекува процесот да оди подлабоко од владините ресори и да допре до партиските структури и до начинот на функционирање на политиката на терен. Без таква вертикална промена, секоја хоризонтална интервенција ќе остане ограничена.
Прашањето за предвремени избори во таков контекст ја губи својата класична димензија.

Наместо инструмент за притисок, тие стануваат тест за капацитет.
Оној што ги бара мора да биде подготвен да понуди јасна визија и стабилна алтернатива.
Во спротивно, изборите не се решение, туку ризик.
Но тежината на моментот не завршува со внатрешните процеси. Надворешниот контекст станува се поостар и појасен. Позицијата дека нема уставни измени под притисок претставува јасна линија која долго време недостасуваше.
Тоа е сигнал дека Македонија сака да го промени начинот на кој учествува во процесите, од позиција на прифаќање кон позиција на поставување услови и барање реципроцитет.
И токму тука внатрешната реконструкција добива своја вистинска смисла. Држава што е нестабилна одвнатре не може да биде стабилна во надворешната политика.

Но држава што покажува дека може да се консолидира, да расчисти и да создаде функционален систем, испраќа порака дека има капацитет да се постави поинаку и во односите со соседите и со меѓународните партнери.
Случувањата во Бугарија дополнително ја нагласуваат оваа динамика.
Со задржување на тврдите позиции, јасно е дека предизвиците нема да исчезнат.
Но во исто време се отвора и нов простор преку пресудите од Европскиот суд за човекови права за македонското малцинство.
Тоа е момент кој носи нова тежина во односите, затоа што за првпат постои основа која не е само политичка, туку и правна и институционална.

Најавите дека решенијата нема да бидат симболични укажуваат дека прашањето ќе влезе во фаза на конкретни обврски.
Тоа создава нов баланс во кој аргументите не се сведуваат само на позиции, туку и на принципи што произлегуваат од меѓународното право. Во таква поставеност, Македонија добива простор да настапува поактивно, а не само да реагира.

Затоа овие процеси не се одвоени. Внатрешната реконструкција и надворешната политика се две страни на истата реалност.
Едната без другата не може да функционира.
Ако внатрешно нема стабилност, надворешно нема кредибилитет.
Ако надворешно нема став, внатрешно нема насока.
Ова е момент кога се тестира способноста на државата да се трансформира од систем што преживува во систем што управува.
Ако процесот успее, Македонија ќе влезе во нова фаза во која ќе биде фактор, а не објект.
Ако не успее, ќе продолжи кругот во кој секоја надворешна тема станува внатрешен проблем.
Затоа ова не е само реконструкција на влада.

Ова е обид за реконструкција на самата држава, на нејзиниот капацитет, на нејзината позиција и на нејзината самодоверба.
И токму затоа исходот од овој процес ќе има последици што ќе се чувствуваат многу подолго од еден мандат, затоа што станува збор за насоката во која Македонија ќе се движи во времето што доаѓа.

Please follow and like us: