Пишува: Слободан ТOМИЌ

„Кога државата ќе почне да се плаши од вистината, тогаш сенките почнуваат да владеат со институциите.“
Сенека

ДРЖАВАТА ИЛИ СЕНКИТЕ

Во секоја сериозна држава постојат моменти кога јавноста чувствува дека под површината се движат опасни струи.
Не затоа што некој сака сензации, туку затоа што институциите самите отвораат прашања што не можат лесно да се затворат.
Токму таков е и случајот со наводната шпионска афера во кабинетот на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова.
Кога Обвинителството за организиран криминал и корупција признава дека уште од декември води предистражна постапка за сомнежи за неовластено извлекување податоци од информатичкиот систем на претседателскиот кабинет, тогаш тоа веќе не е „обична приказна“.
Кога МВР потврдува дека се анализира огромна количина електронски материјал, тогаш случајот добива уште потешка димензија,а кога премиерот Христијан Мицкоски јавно зборува за „шпионски талог“ и „структури од минатото“, тогаш станува јасно дека Македонија повторно се соочува со судир меѓу државата што сака да се исчисти и системот што со години преживуваше преку сенки, влијанија и невидливи центри на моќ.
Ова не е прашање само за една истрага. Ова е прашање за капацитетот на државата да се заштити самата себе. Зашто кога постојат сомнежи дека некој можеби допрел до доверливи информации од кабинетот на шефот на државата, тогаш тоа повеќе не е само политичка тема, тоа е прашање на национална безбедност.
НЕ Е ПРОБЛЕМ ШТО СЕ ИСТРАЖУВА, ПРОБЛЕМ ЌЕ БИДЕ АКО НЕ СЕ ДОИСТРАЖИ

Најопасно во вакви случаи не е истрагата. Напротив. Секоја сериозна држава мора да истражува и најмал сомнеж за пробив во институциите. Особено кога станува збор за кабинет на шеф на држава и врховен командант.
Опасноста почнува тогаш кога јавноста добива чувство дека институциите или се судираат меѓусебно, или некој намерно создава хаос, паника и магла. Обвинителството вели дека со месеци чекало анализи.
МВР возвраќа дека обработува огромна количина материјал и дека анализата е при крај. Во меѓувреме, јавноста е бомбардирана со полуинформации, анонимни конструкции и политички толкувања.
Токму тука лежи суштината. Македонија не смее да стане држава во која секој безбедносен случај ќе се претвора во медиумски циркус, а секој сериозен сомнеж ќе биде користен за политички пресметки.
КОЈ ИМА ИНТЕРЕС ОД ХАОС?
Најголемото прашање што денес кружи меѓу граѓаните не е само дали навистина постоел обид за извлекување податоци.
Прашањето е: кому му одговара Македонија повторно да изгледа како држава со разнишани институции и внатрешни судири?
Во момент кога државата се обидува да воспостави нов политички авторитет, кога се отвораат фронтови против корупцијата и старите мрежи, одеднаш избива случај што директно удира во најчувствителниот безбедносен простор, кабинетот на претседателката.
Случајно?
Можеби.
Но Македонија предолго живееше во атмосфера каде паралелни структури, политички инсталации и луѓе од сенка преживуваа независно од изборите и волјата на народот.
Токму затоа реакцијата на Христијан Мицкоски не треба да се чита само како политичка нервоза, туку и како порака дека државата повеќе нема намера да молчи пред структури што со години функционирале како „држава во држава“.
НЕ Е „МАКЕДОНСКИ ВОТЕРГЕЈТ“, НО Е СЕРИОЗЕН АЛАРМ
Вотергејт не беше само афера за прислушување.
Тоа беше симбол на злоупотреба на институции, прикривање, политичка контрола и систем што почнал да се распаѓа одвнатре.
Македонија засега не е таму.
И токму затоа треба внимателност.
Да се прогласува уште сега „македонски Вотергејт“ е политички и медиумски ризично. Но исто толку опасно е и однапред да се релативизира случајот без завршена истрага.
Затоа единствениот исправен пат е целосна форензичка анализа, јасни докази и транспарентна институционална постапка.
Без медиумски спектакли.
Без однапред напишани пресуди.
Без политички театар.
Народот не бара драма. Народот бара вистина.
МИЦКОСКИ И ПОРАКАТА ДО СТРУКТУРИТЕ ОД МИНАТОТО

Многумина се шокираа од жестоките зборови на премиерот.
Но ако внимателно се анализира неговата порака, ќе се види дека тој не зборуваше само за еден конкретен случај.
Тој зборуваше за цел еден систем што со години преживуваше преку внатрешни врски, институционални инсталации и политички заштити.
Македонија со децении беше држава во која премногу луѓе знаеја како да преживеат во секоја власт.
Луѓе што не му служат на народот, туку на сопствени мрежи. Луѓе што живеат од хаос, од страв и од нестабилност.
Токму затоа изјавата на Христијан Мицкоски може да се чита и како предупредување дека времето на паралелните центри на моќ завршува.
И тука јавноста треба да биде внимателна. Не секоја анонимна информација е вистина.
Но не секој сомнеж е измислица.
Затоа институциите мора да работат професионално, а не под притисок на медиумски конструкции или политички интереси.
МАКЕДОНИЈА МОРА ДА ЈА ДОЗНАЕ ВИСТИНАТА

Најстрашно за една држава не е кога ќе се појави сомнеж. Најстрашно е кога народот ќе почне да верува дека никогаш нема да ја дознае вистината,а Македонија предолго живееше токму така, со афери без крај, со истраги што исчезнуваат, со случаи што завршуваат во институционален молк.
Овојпат државата нема право на таков луксуз.
Ако навистина постоел безбедносен пробив, тогаш мора да има одговорност без оглед на име, функција или позиција.
Ако, пак, се покаже дека некој свесно креирал паника и политичка конструкција, тогаш и тоа мора да биде разобличено до крај.
Но едно е сигурно: Македонија повеќе не смее да биде држава во која сенките се посилни од институциите.
ЗАШТО НАРОДОТ НЕ БАРА СЕНЗАЦИЈА, ТУКУ ДРЖАВА

Обичниот човек не сака политички театар. Не сака институционални војни. Не сака анонимни конструкции и бескрајни прес-конференции.
Народот сака сигурност.
Сака чувство дека државата конечно функционира.
Сака чувство дека институциите не се играчка на подземни структури и интересни кругови.
Токму затоа оваа афера ќе биде тест, не само за обвинителството или МВР, туку за целата држава.
Тест дали Македонија конечно ќе покаже зрелост да расчисти со сенките што со години се движеа низ институциите.
Зашто држава што не ги расчистува сопствените сенки, ризикува еден ден тие сенки да почнат да управуваат со нејзината иднина.

