Колумна на Слободан ТОМИЌ – „Гасот под Егејот: Дали Турција и Грција стојат пред најголемиот геополитички и енергетски пресврт на 21 век — Богатство што може да ја прекрои Европа, Балканот и Медитеранот?“

Регион Свет

„ВО ПОЛИТИКАТА НЕМА ВЕЧНИ ПРИЈАТЕЛИ И ВЕЧНИ НЕПРИЈАТЕЛИ. ПОСТОЈАТ САМО ВЕЧНИ ИНТЕРЕСИ.“

(Лорд Палмерстон)
Лорд Палмерстон

Пишува: Слободан ТОМИЌ


Слободан ТОМИЌ

Постојат моменти во историјата кога светот е убеден дека најважните настани се случуваат пред неговите очи, додека вистинските пресврти се подготвуваат далеку од насловните страници.
Така било со големите империи.
Така било со големите војни.
Така било со најголемите економски револуции.
И токму затоа денес вниманието на сериозните геополитички центри сè повеќе се насочува кон едно море кое со векови било симбол на поделби, конфликти и судири.
Егејот.
На прв поглед, само уште едно море меѓу две соседни држави.
Но во реалноста, Егејот одамна престана да биде само географија.
Тој станува геополитика.
Тој станува енергија.
Тој станува моќ.
Под неговите води не лежат само потенцијални резерви на природен гас.
Под неговите води лежи можноста за нова енергетска архитектура на Европа.
Лежи можноста за нови транспортни коридори.
Лежи можноста за нови сојузништва.
Лежи можноста за нова распределба на влијанието во Источниот Медитеран.
Во свет каде енергијата повторно стана прашање на национална безбедност, секое гасно поле е повеќе од економски ресурс.
Тоа е стратешко оружје.
Тоа е дипломатска алатка.
Тоа е средство за влијание.

Во текот на изминатите години Европа научи една сурова лекција.
Ниту една држава не сака да зависи од еден извор.
Ниту еден континент не сака неговата економија да биде заложник на геополитички потреси.
Затоа потрагата по нови извори на природен гас стана една од најважните мисии на современата европска политика.
Во таа потрага погледите се свртеа кон Источниот Медитеран.
Таму каде што географијата се сретнува со енергијата.
Таму каде што се вкрстуваат интересите на Европа, Блискиот Исток, Северна Африка и Азија.
Таму каде што секоја нова проценка на резервите отвора нови прашања за иднината.
Токму затоа денес повеќе не се поставува прашањето дали Егејот е важен.
Прашањето е колку ќе стане важен,а одговорот може да биде историски.
Ако во наредните години се потврдат и развијат нови енергетски проекти, Источниот Медитеран може да стане еден од најзначајните извори на снабдување за Европа.
Тоа би значело нови инвестиции вредни милијарди.
Нови терминали.
Нови гасоводи.
Нови пристаништа.
Нови енергетски центри.
Нови политички реалности.

Во таков свет, Турција добива улога која тешко може да биде игнорирана.
Нејзината географска положба ја прави природен мост меѓу Истокот и Западот.
Меѓу производителите и потрошувачите.
Меѓу ресурсите и пазарите.
Истовремено, Грција станува една од најважните порти кон европскиот енергетски систем.
Таа е точка преку која идните количини енергија можат да влезат во европската економија.
Кога овие две реалности ќе се спојат, се добива равенка што го привлекува вниманието на секој сериозен стратег.
Не поради романтика.
Не поради дипломатија.
Туку поради интерес.
Лорд Палмерстон бил во право.
Државите ретко се движат од емоции.
Тие се движат од интереси,а интересите денес се огромни.
Затоа вистинската приказна не е дали некој некого сака или не сака.
Вистинската приказна е дали економската логика ќе стане посилна од историската недоверба.
Дали енергијата ќе стане посилна од старите поделби.
Дали профитот ќе стане посилен од конфликтот.
Тоа е прашањето што денес одекнува низ дипломатските кругови, енергетските компании и стратешките центри.

Бидејќи ако одговорот е позитивен, последиците нема да бидат ограничени само на Турција и Грција.
Последиците ќе се почувствуваат во Брисел.
Во Берлин.
Во Париз.
Во Вашингтон.
Во Москва.
Во секој центар што разбира дека иднината на политиката и економијата во голема мера ќе зависи од контролата врз енергетските текови.
Затоа борбата за Егејот повеќе не е борба за острови.
Повеќе не е борба за морски линии на картата.
Повеќе не е спор што ги интересира само соседите.
Таа станува борба за идната енергетска карта на Европа.
И токму тука лежи вистинската историска тежина на процесите што денес се одвиваат во Источниот Медитеран.

ФИНАЛЕН УДАР:

Историјата ги памети оние мигови кога географијата се претворила во судбина.
Кога едно море станало раскрсница на цивилизации.
Кога еден ресурс станал двигател на нов светски поредок.
Егејот можеби повторно се приближува до таков момент.
Не затоа што под неговите бранови лежи само природен гас.
Туку затоа што под неговите бранови можеби лежи клучот за идната енергетска независност на Европа, за новите геополитички рамнотежи во Медитеранот и за една нова ера во која интересот ќе биде посилен од вековното ривалство.
А кога интересот станува посилен од историјата, тогаш започнуваат настаните што подоцна ги исполнуваат учебниците, архивите и страниците на светската историја.

Please follow and like us: