Пишува: Слободан ТОМИЌ

„Оној што сака да владее со иднината, најпрво се обидува да ја пренапише историјата.“
Џорџ Орвел

Џорџ Орвел
НЕ СЕ СРЕЌАВААТ ДВЕ ПРЕТСЕДАТЕЛКИ, СЕ СРЕЌАВААТ ДВЕ ВИЗИИ ЗА БАЛКАНОТ
Во Софија денес не се среќаваат само Гордана Сиљановска-Давкова и Илијана Јотова.
На иста маса седнуваат две различни сфаќања за Европа.
Едното верува дека Европа е заедница на вредности, достоинство и еднаквост.
Другото верува дека Европа е механизам преку кој националните агенди можат да се претворат во европски услови.
Токму затоа оваа средба е многу повеќе од дипломатски настан.
Таа е историски тест.
Тест за Македонија.
Тест за Бугарија.
Но уште повеќе,тест за самата Европска Унија.
ЗОШТО ТОКМУ СЕГА?

По самитот во Тиват, по разговорите на премиерот Христијан Мицкоски со највисоките европски лидери, по најавите за нов француско-германски пристап кон Западен Балкан, одеднаш се чувствува нова политичка динамика.
Не е случајно што и претседателката Сиљановска-Давкова настапува со мирен, достоинствен, но цврст тон.
Не е случајно што Мицкоски зборува за стратегија, а не за спектакли.
Не е случајно што сè почесто се слуша зборот „гаранции“.
Затоа што Македонија научи една болна лекција.
Отстапките без гаранции создаваат нови отстапки.
Компромисите без крај создаваат нови услови.
ГОЛЕМОТО ПРАШАЊЕ КОЕ СОФИЈА НЕ ГО ОДГОВАРА

Да бидеме искрени.
Македонските граѓани денес не го поставуваат прашањето дали Бугарите во Македонија треба да ги имаат сите права.
Тие права постојат.
Тие права никој не ги оспорува.
Прашањето е сосема друго.
Зошто токму внесувањето на Бугарите во Уставот е претворено во клуч за отворање на европската врата?
Според Пописот од 2021 година, како Бугари се изјасниле 3.504 граѓани.
Тоа е официјален државен податок.
И токму затоа јавноста поставува логично прашање:
Ако станува збор за европски принцип, зошто истиот принцип не се применува насекаде?
Ако е европска вредност, тогаш треба да важи за сите.
Ако важи само за Македонија, тогаш не зборуваме за принцип.
Зборуваме за политички услов.
МАКЕДОНИЈА НЕ ГО СПОРИ ПОСТОЕЊЕТО НА БУГАРИТЕ – МАКЕДОНИЈА ГО СПОРИ ДВОЈНИОТ АРШИН

Ова е клучната разлика што многумина намерно ја игнорираат.
Македонија не бара никому да му се одземат права.
Македонија не бара никој да биде избришан од Уставот.
Македонија бара една работа.
Рамноправност.
Ако човековите права се универзални, тие мора да бидат универзални за сите.
Ако европските стандарди важат за Македонија, тогаш мора да важат и за секоја држава членка.
Во спротивно, Европа ризикува да ја изгуби сопствената морална сила.
СИЛЈАНОВСКА ИСПРАТИ ПОРАКА ШТО ЌЕ ОСТАНЕ ЗАПАМЕТЕНА

„Ни мртва нема да преговарам тајно.“
Во само неколку зборови беше кажано многу повеќе отколку во десетици дипломатски соопштенија.
Тоа е порака дека идентитетот не е валута.
Тоа е порака дека историјата не е трговска стока.
Тоа е порака дека достоинството не може да се купи со европски ветувања.
И токму затоа оваа изјава одекна толку силно меѓу македонските граѓани.
СТРАЗБУР – НЕПРИЈАТНОТО ОГЛЕДАЛО
Во целата дебата постои уште едно прашање кое многумина сакаат да го избегнат.
Пресудите на Европскиот суд за човекови права.
Години наназад се водат дебати околу нивната имплементација.
Токму затоа Македонија има право да постави прашање.
Дали европските вредности важат само кога треба да се поставуваат услови?
Или важат и кога треба да се исполнуваат обврски?
Тоа не е антиевропско прашање.
Тоа е суштинско европско прашање.
МИЦКОСКИ И НОВИОТ МОМЕНТУМ

По Тиват, премиерот Христијан Мицкоски испрати порака што заслужува внимание.
Нема чуда.
Нема лажни надежи.
Нема спектакли.
Има работа.
Има стратегија.
Има трпение.
Но има и црвени линии,а првата црвена линија е јасна.
Македонскиот идентитет не е предмет на преговори.
Македонскиот јазик не е предмет на преговори.
Македонската историја не е предмет на преговори.
ИСТОРИЈАТА НЕ ГИ ПАМЕТИ ОНИЕ ШТО ПОПУШТАЛЕ БЕЗ КРАЈ

Историјата ги памети државниците кои знаеле кога да подадат рака.
Но уште повеќе ги памети оние кои знаеле каде е границата што не смее да се премине.
Средбата меѓу Сиљановска-Давкова и Јотова можеби нема да донесе сензационален договор.
Можеби нема да донесе историски пресврт.
Но може да донесе нешто многу поважно.
Може да покаже дека Македонија е подготвена за дијалог.
Но не и за понижување.
Подготвена за соработка.
Но не и за обезличување.
Подготвена за Европа.
Но не и за бришење на сопствениот идентитет.
И токму тука лежи суштината на денешниот историски миг.
Не во тоа што ќе биде кажано на прес-конференциите.
Туку во тоа дали Европа конечно ќе разбере дека македонскиот народ не бара ништо повеќе од она што им припаѓа на сите европски народи.
Право на достоинство.
Право на идентитет.
Право на историја.
Право да остане тоа што е.




