„Европа престанува да биде Европа во моментот кога идентитетот станува услов.“
Господине премиер Радев,
Пишувам јавно, директно и без дипломатски заобиколувања.
Не затоа што верувам дека ќе се смени политиката преку едно писмо.
Туку затоа што молкот пред историски неправди секогаш завршува како нивна тивка потврда.
Македонија денес повторно се наоѓа во позиција во која нејзиниот европски пат се врзува со прашања што не се дел од европските стандарди, туку од билатерални толкувања, политички интерпретации и историски спорови.
И тука започнува суштинскиот проблем.
Македонија не се блокира поради реформи.
Македонија не се условува поради европски критериуми.
Македонија се доведува во позиција да преговара за својот идентитет.
ОПАСНИОТ ПРЕСЕДАН: КОГА ИДЕНТИТЕТОТ СТАНУВА ПРЕГОВАРАЧКА КАТЕГОРИЈА
Историјата на Европа не познава пример на држава што станала членка на Европската Унија со услов да го редефинира сопственото национално постоење.
Ниту една.
Ниту јазикот.
Ниту историјата.
Ниту идентитетската самосвест.
Затоа прашањето не е само македонско.
Прашањето е европско.
Зашто ако денес е дозволено еден народ да биде ставен во позиција да го докажува своето постоење, тогаш утре истиот принцип може да се примени врз било кој друг народ во Европа.
Тоа не е интеграција.
Тоа е преседан со долгорочни последици за целиот континент.
ЕВРОПСКИ ПАТ НЕ СМЕЕ ДА СЕ ПРЕТВОРИ ВО БИЛАТЕРАЛЕН ФИЛТЕР
Вашата порака дека Македонија има проблем со Европската Унија, а не со Бугарија, звучи формално европски, но суштински ја игнорира реалноста.
Зашто реалноста е едноставна:
европскиот процес не смее да биде инструмент за билатерални историски условувања.
Европската Унија е изградена врз принцип на надминување на историските конфликти, а не нивно институционализирање.
Кога историјата станува политички услов, тогаш Европа престанува да биде заедница на еднакви народи и почнува да функционира како систем на условувања.
ПРАШАЊАТА ШТО НЕ СМЕАТ ДА СЕ ИЗБЕГНАТ
Ако навистина проблемот не е билатерален, тогаш мора да се одговори на суштинските прашања:
Зошто македонскиот јазик се доведува во прашање во политички контекст?
Зошто европскиот пат се условува со уставни измени што немаат врска со Копенхашките критериуми?
Зошто историските интерпретации се претвораат во политички услов за интеграција?
Овие прашања не се реторички.
Тие се суштински за иднината на европскиот процес.
ДВОЈНИ СТАНДАРДИ НЕ МОЖЕ ДА БИДАТ ЕВРОПСКИ ПРИНЦИП
Ако една држава има право да ги брани своите национални интереси, тогаш тоа право мора да биде универзално.
Ако за едни тоа е суверенитет, тогаш за други не може да биде национализам.
Ако за едни тоа е легитимна политика, тогаш за други не може да биде проблем.
Европа не може да опстане врз асиметрични стандарди.
МАКЕДОНИЈА НЕ ПРЕГОВАРА ЗА СВОЕТО ПОСТОЕЊЕ
Македонија сака членство во Европската Унија.
Но таа не може да прифати процес во кој членството подразбира условено откажување од сопствениот идентитет.
Не може да прифати процес во кој европската иднина се гради врз историско самопоништување.
Не може да прифати дека напредок значи релативизација на сопственото постоење.
ИСТОРИЈАТА НЕ СЕ МЕНУВА СО ПОЛИТИЧКИ ОДЛУКИ
Историјата не се создава со резолуции.
Идентитетот не се укинува со вето.
Јазикот не се преговара.
Народот не се редефинира.
Овие категории се надвор од политички договори, надвор од дневна политика и надвор од дипломатски условувања.
ЗАКЛУЧНА ПОРАКА: МАКЕДОНИЈА ОСТАНУВА МАКЕДОНИЈА
Политичките циклуси се менуваат.
Владите доаѓаат и заминуваат.
Меѓународните односи се трансформираат.
Но народите остануваат.
И токму затоа една вистина не може да се промени со ниту една политичка одлука:
Македонија не се преговара.
Македонија не се условува.
Македонија не се брише.
Македонија постои.
И ќе постои.
Слободан ТОМИЌ
Новинар, аналитичар
Скопје,Македонија
19 јуни 2026

