„Државата не се одржува со сила, туку со правда. Таму каде што правото молчи, почнува да слабее и државата.“
( инспирирано од Аристотеловата мисла за правдата и државата)

Пишува: Слободан ТОМИЌ

КОГА ПРАВОТО СТАНУВА ПОВАЖНО ОД ПОЛИТИКАТА
Постојат мигови кога една институција не одлучува само за конкретен предмет, туку за довербата на граѓаните во целиот уставен поредок. Таков е и предметот што се однесува на Вториот протокол од Заедничката меѓувладина комисија меѓу Македонија и Бугарија.
Ова не е расправа за тоа дали некој е „за“ или „против“ европската интеграција.
Не е ниту пресметка меѓу власта и опозицијата. Суштината е многу подлабока: дали секој акт што произведува правни последици за државата е донесен во согласност со Уставот, законите и пропишаните процедури.
Во секоја демократска држава токму тоа прашање е мерило за владеење на правото.
ИНИЦИЈАТИВАТА НА ЛИЛЈАНА ПОПОВСКА, БАРАЊЕ ЗА УСТАВНО-СУДСКА КОНТРОЛА
Во таа насока, поранешната пратеничка Лилјана Поповска поднесе иницијатива до Уставниот суд со која бара Судот да ја оцени уставноста и законитоста на Вториот протокол.
Во иницијативата се изнесуваат повеќе правни аргументи. Меѓу нив се наведува дека постојат дилеми околу тоа дали документот требало да биде ратификуван во Собранието, дали бил објавен во согласност со домашното законодавство и дали процедурата за неговото прифаќање била целосно усогласена со уставните правила.
Подоцна беше доставена и ургенција до Судот, со која се бара предметот да добие навремено разгледување, имајќи ја предвид неговата важност.
Овие се наводи од иницијативата.
За нивната основаност, според Уставот, може да одлучува единствено Уставниот суд.
ЗОШТО ОВОЈ ПРЕДМЕТ Е ЗНАЧАЕН
Предметот е важен затоа што отвора суштинско прашање: дали акт што има значајни последици за државата може да стане дел од внатрешниот правен поредок без целосно почитување на уставните процедури, ако такво прашање основано се поставува.
Во демократски систем токму за вакви дилеми постои Уставниот суд. Неговата задача не е да води политика, туку да го штити Уставот и да ја проверува законитоста и уставноста на актите што се оспоруваат.
ПОРАКАТА НА УСТАВНИОТ СУД

Претседателот на Уставниот суд, Дарко Костадиновски, јавно изјави:
„Ниту калкулираме, ниту ќе калкулираме.“
Со оваа порака Судот нагласи дека постапката ќе се води врз основа на факти, релевантна документација и правни аргументи, а не врз политички очекувања.
Токму таквиот пристап е суштината на владеењето на правото: конечната одлука да произлезе од Уставот и законите, а не од дневнополитички притисоци.
ПОСЛЕДНИОТ ЗБОР ГО ИМА УСТАВОТ
Во правната држава никој не е над Уставот. Ниту Владата, ниту Собранието, ниту која било друга институција.
Затоа одлуката на Уставниот суд ќе има значење што го надминува самиот предмет.
Таа ќе покаже како институциите ги решаваат сериозните правни дилеми и дали уставната контрола се применува еднакво кога станува збор за прашања од големо државно значење.
Без оглед на исходот, довербата во институциите се гради тогаш кога тие одлучуваат независно, непристрасно и врз основа на Уставот и законите.
Во тоа е силата на правната држава.




