Колумна на Слободан ТОМИЌ – Куманово 2025: Ксенофобијата како политички инструмент и странска интервенција

Македонија

Пишува: Слободан ТОМИЌ  

Слободан ТОМИЌ  

Јавна осуда: Навредата кон еден е навреда кон сите   

Како автор на оваа колумна и граѓанин на оваа земја, чувствувам обврска јавно и недвосмислено да го осудам секој облик на говор на омраза, вклучително и оној што се случи на натпреварот во Куманово.

Таквиот говор не претставува патриотизам, туку срам и деградација на соживотот што толку долго и тешко го градиме. 

Омразата кон Албанците, или било која друга заедница, е навреда и понижување на сите нас. 

Таа не е израз на сила, туку на слабост. Ниту една етничка заедница не смее да се користи како политичка монета, ниту пак треба да се дозволи неказнет говор што води кон поделби, страв и насилство. 

Мојот став е јасен:

  • Секоја навреда, секој говор на омраза, секој што посегнува по етнички провокации , мора да биде санкциониран.

Исто така, треба да потенцираме дека на секој фудбалски натпревар се чувствува експлозија на омраза кон Македонците. Токму тие „душебрижници“ што најгласно осудуваат, треба прво да си го погледнат својот двор и да си ги исчистат сопствените предрасуди и омрази.

Соживотот не е политичка опција, туку цивилизациска обврска.

Што е ксенофобија? 

Ксенофобија е страв или омраза кон луѓе од различно етничко, национално или верско потекло.  

Таа често се користи како алатка за политичка манипулација, продлабочување на поделби и мобилизација на гласачи преку предизвикување страв и поделби.    *

Владата на Мицкоски: Најостра осуда на ксенофобичниот инцидент   

По инцидентот на кошаркарскиот натпревар меѓу Македонија и Романија во Куманово, Владата предводена од премиерот Христијан Мицкоски најостро го осуди говорот на омраза и ксенофобичните скандирања.  Истакнувајќи дека тие претставуваат однесување на поединци, а не на македонскиот народ, Мицкоски најави и истрага, санкции и нулта толеранција кон таквиот говор, без разлика од кого доаѓа.   

Инцидент или режирана кампања?   

Натпреварот во Куманово на 2 август 2025 не беше само спортски настан , тој стана политички инцидент, медиумски експлоатиран и емоционално манипулиран.  Присутни се сѐ повеќе докази дека не станува збор за случаен испад, туку за добро осмислен и медиумски координиран настан со цел да се предизвикаат меѓуетнички тензии во предвечерјето на локалните избори.  

Зошто токму сега? Изборите како катализатор 

Октомври 2025 година носи нови локални избори. За СДСМ и ДУИ, ова е борба за опстанок. Со паднат рејтинг, зголемено незадоволство, економски колапс, енергетска несигурност и силни обвинувања за корупција, овие партии повторно се вратиле на старата, веќе видена тактика:

  • Поттикнување вештачки кризи,
  • Манипулирање со меѓуетнички односи,
  • Пренасочување на јавниот дискурс од суштинските прашања.

Приштина и Тирана: Спонзори на внатрешна дестабилизација?   

Посебно загрижувачко е што центри надвор од државата, конкретно Приштина и Тирана, повторно се појавуваат како координатори и поддржувачи на внатрешнополитичките игри во Македонија.

Нивната улога не е неутрална , таа е отворено интервенционистичка, преку:

  • дипломатски изјави што директно се мешаат во внатрешни прашања,
  • медиумски притисок,
  • политичко спонзорство на радикални структури.

Сè ова се случува под маската на грижа за правата на Албанците, но вистинската цел е да се одржи влијанието врз СДСМ и ДУИ, и да се спречи создавањето на нови, автономни политички алтернативи во Македонија.   

Историјата се повторува: 2021 како предупредување 

Речиси идентичен шаблон гледавме и во 2021 година.  Пред избори:

  • слични тензии во Чаир, Сарај, Тетово, Гостивар,
  • истите медиумски сценарија,
  • истите реакции од странски адреси.

Тогашната коалиција СДСМ–ДУИ беше директно посочена од Алијансата за Албанците и Алтернатива дека креира кризи за да сокрие далавери и корупциски афери.   

Двојни стандарди и лицемерие на опозицијата.

СДСМ и ДУИ го практикуваат соживотот само декларативно. Во реалноста, тие:

  • Пропуштаат да ги санкционираат сторителите на говор на омраза,
  • Ги толерираат или дури и ги поттикнуваат екстремистичките структури,
  • Паралелно ги обвинуваат поединци и избегнуваат одговорност.

Ова лицемерие ги урива сите вредности на демократија, соживот и граѓанска рамноправност. 

Кој ги финансира провокациите?

Сѐ повеќе се потврдува:

  • постои медиумско-финансиска мрежа,
  • поддржана од надворешни извори,
  • во која се спојуваат локални партии, странски интереси и медиумски канали.

Целта?  

Задржување на старата политичка гарнитура, спречување на нови сили и блокирање на процесите на демократска трансформација.  

 Толеранција на едните, притисок врз другите? 

Во дебатата за ксенофобијата, се поставува и прашањето за двојните аршини во општеството. Пример:

  • Пет пати дневно, со звучници и засилувачи, се пуштаат молитви од џамии – во држава со православно мнозинство,
  • Додека пак црквите, нивните камбани и верски практики се под законски ограничувања, па дури и социјален притисок.

Оваа нерамнотежа не значи дека треба да се ограничуваат туѓите права, туку дека не смее да има селективност во примената на толеранцијата.    

Претседателката Гордана Сиљаноска-Давкова: Навивањето не смее да биде казна     

Претседателката на Република Македонија, проф. д-р Гордана Сиљаноска-Давкова, остро го осуди говорот на омраза и навредите на кошаркарскиот натпревар, укажувајќи дека неколкумина навивачи со своите пораки не навредиле само една етничка заедница, туку го срамеле целото општество: „Со право не стивнуваат реакциите на ужасниот инцидент на кошаркарскиот натпревар, на којшто неколкумина недоветни навивачи пукаа со куршуми на омраза на нашите сограѓани Албанци, ама нè погодија сите, па и себеси и, пак, сме засрамени.“ Таа предлага секој натпревар да започнува со предупредување до публиката: „Да ги исклучат лошите мисли и пораки, како што тоа го прават со мобилните телефони, бидејќи натпреварот не е битка до смрт, туку витешка борба до заслужена победа…“ Со силен апел: „Мора да ѝ се спротивставиме на навивачката омраза, да го култивираме и да го облагородиме навивањето… Ни треба азбука на навивањето како спортско уживање, навивачко описменување, оти Пирова е спортската победа ако е проследена со физичка или говорна агресија.    

Македонија не е ничиј двор   Македонија е суверена држава со сопствено право на политичко самоопределување. 

Приштина, Тирана, Брисел, Вашингтон , ниту една странска престолнина нема право:

  • да диктира внатрешни политики,
  • да фаворизира партии,
  • да создава кризи за сопствена корист.

Кон последици или нова фаза на криза? 

Македонското општество стои на работ. Ваков тип етнички инструментализиран маркетинг, поддржан од надворешни центри, може да води кон долгорочна дестабилизација.Она што е нужно:

  • Непристрасна, темелна истрага за инцидентот во Куманово,
  • Политичка одговорност за оние кои со провокации го уриваат соживотот,
  • Јасна граница кон мешањето на странски центри во внатрешни прашања.

Време е за интегритет, не за хаос 

Потребни се:

  • Истрага без политички влијанија за настанот во Куманово;
  • Санкции за сите што ширеа или поддржуваа омраза;
  • Јасно одбивање на секое мешање однадвор.

Резиме: Крај на етничкиот маркетинг Македонија повеќе не смее да биде заложник на етнички уцени и манипулации.  

Време е за:

  • реформирана политичка сцена,
  • владеење на правото,
  • и градба на граѓанско, не клиентелистичко општество.

Кој и да е, ако шири омраза, дестабилизира и користи ксенофобија како политичка алатка, мора да одговара !

Please follow and like us: