Колумна на Слободан ТОМИЌ – Европска правда на Македонски начин: Мицкоски го реформира системот до корен

Македонија Општо

„Кога неправдата станува правило — отпорот станува должност.“

– Томас Џеферсон

„Државата паѓа не кога е нападната однадвор, туку кога е издадена одвнатре.“

– Плутарх

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

“Доста беше!” моментот кога државата конечно престана да се плаши од судската каста

Во Македонија со децении правосудството живееше како затворена феудална тврдина , недопирлива, без контрола, без обврска за резултати, без срам за довербата од едноцифрени проценти.

Но денес, ултиматумот конечно е поставен:

ќе има пари , но ќе има и одговорност.

Ова не е само финансиска реформа. Ова е прв фронтален политички, институционален и морален судир со систем кои живееше од државните пари, а не испорачуваше правда.

Мицкоски го отвора досието на вистината: каде оди секој денар?

Премиерот Мицкоски јасно и гласно порача: „Тоа се народни пари. Не се нивни пари.“

Со оваа реченица тој ја пресече пупката на децениската илузија дека судствoто е “паралелна држава”, легална мафија која зема буџетски средства без да положи сметка.

Од сега:

сами ќе вработуваат,
сами ќе плаќаат,
сами ќе го водат системот,
и сами ќе одговараат за секој потрошен денар.

Ова е најдлабокиот пресврт од независност сфатена како комфор, кон независност сфатена како одговорност.

Судската елита возвраќа: писмо со наслов „Господине Премиер“, последен крик на старата моќ

Судскиот совет, Врховниот суд и Здружението на судии реагираат нервозно, со реченици кои звучат како извадени од времето кога Македонија беше уценета заложничка на своите институции.

Тие велат: „Премината е границата на добро однесување.“

Но прашањето е просто: дали граѓаните чувствуваат добро однесување од страна на судството?

Дали реагираат затоа што навистина се загрижени за правдата, или затоа што некој конечно ги прашува каде завршуваат парите за кои никогаш не се правеше контрола?

Тоа писмо, не е аргумент , тоа е паника.

Европската карта , последниот чадор на домашните „правосудни принцови“

Судската фела вади аргументи од Извештајот на Европската комисија за да каже: „Нас ни треба независност, не критика.“

Но забораваат една суштинска работа:

Европа бара независност и отчетност.
Не независност без отчетност.

Не е европска реформа кога бараш 0,4% од Буџетот, а имаш доверба од 3%. Не е европска реформа кога правосилни пресуди се влечат по 10 години.

Не е европска реформа кога обвинители бегаат во тоалет кога треба да потпишат налог.

Мицкоски ја отвора новата ера: Финансиска автономија, но со постојана контрола

Премиерот најави дека до крајот на годината законите ќе бидат донесени. 

Тоа значи:

нов модел на буџетирање,
нов систем на мерливи стандарди,
нов механизам за ревизија на секој суд,
нова собраниска контрола.

Ова не е напаѓање на судството.

Ова е враќање на судството во рамките на уставниот поредок.

Независност – да. Феудализам – не.

Коцевски, последниот отпорник или последниот сведок на едно постаро време?

Јавниот обвинител Љупчо Коцевски бара повеќе пари, но точно во момент кога целиот систем му го брои учинокот. Сосема е јасно: неговиот мандат е при крај, неговото алтернативно влијание се топи, неговите протоколарни барања веќе немаат тежина.

Да, постојат важни истраги , Пулс, Онкологија, Адитив. Но нема систем кој ќе опстане на индивидуални исклучоци. 

Потребна е институционална сила, не личен напор.

Вистинското прашање , дали правосудството се плаши од автономија, или се плаши од проверка?

Еве ја голата вистина:

Правосудството со години бара финансиска независност , но секогаш се буни кога ќе се спомне проверка на трошењето.

Ова открива не страв од власт, туку страв од транспарентност.

Судството не генерирало долгови, велат. Но генерирало неправди, а неправдите се најскапата валута што државата ја плаќа.

Македонија конечно се движи кон европска реформа, но на македонски начин: со ред, отчетност и државничка ригорозност

Мицкоски не го прави ова за да доминира над судството. Туку за да го врати балансот меѓу трите власти.

Ова е вистински европски чекор, Европејаците го бараат ослободено судство од влијание, но и судство кое не е над законот.

Македонија со оваа реформа покажува дека може способно да креира сопствени стандарди, не само да ги копира европските.

Епилог: “До крајот на годината” станува политичко ветување што ќе ја промени структурата на државата

Оваа фраза е повеќе од рок. Тоа е државнички облог.

Ако до крајот на годината навистина се донесат законите, Македонија влегува во нова епоха: епоха во која:

правдата ќе има лицe,
парите ќе имаат контрола,
а граѓаните ќе имаат доверба.

И најважно: вистинското владеење на правото ќе почне токму таму каде што децении се создаваше неправдата, во судските ходници.

Финале: Ова не е судир меѓу Мицкоски и судиите , ова е судир меѓу минатото и иднината

Минатото вели: „Не чепкајте во нашите привилегии.“

Иднината вели: „Народот има право да знае.“

Мицкоски се реши на историски ризик, со порака што одамна требаше да се каже: правосудството ќе биде независно , но не и недодирливо.

Македонија конечно започна да го чисти просторот каде неправдата станала навика.

И тоа, е најдлабокиот пресврт во државата од осамостојувањето до денес.

Please follow and like us: