ИНТЕРВЈУ: Режим под притисок, народ во очекување, Иран пред момент на вистината ексклузивно за „Гласот на Народот со Слободан Томиќ“ – Вистел Телевизија

Општо Свет

Автор: Слободан ТОМИЌ

„Иран на прагот на промени: Брајан Талеби открива што навистина се случува во Техеран“

Антрефиле: Брајан Талеби е истакнат иранско-американски аналитичар, меѓународно препознаен по својата експертиза за Блискиот Исток и безбедносните динамики во регионот. Неговото семејство мораше да ја напушти Иран по воспоставувањето на режимот на ајатолахот Рухолах Хомеини и да се пресели во Соединетите Американски Држави, што му дава уникатна лична и професионална перспектива за состојбите во земјата и пошироко.

ПРАШАЊЕ: Во последните денови се појавија драматични информации и реакции од Иран, со видливи изрази на олеснување и радост кај делови од населението. Како ја оценувате вистинската состојба на терен?

Брајан Талеби: Мнозинството од иранската популација чувствува олеснување и дури радост поради слабеењето на лидерството на Исламската Република. Режимот со децении не ги почитува културните, јазичните, религиозните и етничките особености на народот. Иранците повеќе од четири децении се борат за слобода, но беа изложени на брутална репресија, апсења, мачења и масовни егзекуции. Реакциите на радост се искрени и широко распространети , тие се одраз на долгогодишна жед за достоинство и слобода.

ПРАШАЊЕ: Како го толкувате фактот што многу Иранци отворено покажуваат задоволство од слабеењето на репресивните фигури, вклучително и влијанието на Али Хаменеи? Дали ова е акумулирана огорченост или почеток на подлабока политичка промена?

Брајан Талеби: Ова е комбинација од длабоко акумулирана огорченост и долгорочно стремење кон слобода. Иран како цивилизација има богата историја и културен идентитет што не се совпаѓа со теократскиот модел на владеење наметнат по 1979 година. Пред исламската револуција, земјата беше во процес на модернизација, индустријализација и отворање кон светот. Сеќавањето на тој период живее кај постарите генерации, а кај младите како визија за иднината. Тоа укажува на потенцијал за подлабока политичка трансформација.

ПРАШАЊЕ: Како иранско-американски аналитичар, како ја оценувате политиката на Доналд Трамп кон Иран? Дали неговата администрација претставуваше сериозен предизвик за иранскиот режим?

Брајан Талеби: Администрацијата на Доналд Трамп направи радикален пресврт во однос на претходните политики. Наместо попустливост и индиректно финансиско олеснување на режимот, се премина кон стратегија на максимален притисок и директна конфронтација. Тоа беше најсериозниот геополитички предизвик за Техеран во последните децении. Доколку динамиката продолжи, можно е да се отвори простор за транзициска влада и национален референдум за нова уставна и институционална рамка.

ПРАШАЊЕ: Постојат тврдења дека иранското лидерство размислувало или дури планирало физичко елиминирање на претседателот Трамп. Колку се кредибилни ваквите информации?

Брајан Талеби: Постојат сериозни индикации и разузнавачки проценки дека биле разгледувани такви сценарија. Иранскиот режим во минатото покажа подготвеност за асиметрични и индиректни акции. Сепак, американските безбедносни структури навремено реагираа и спречија евентуални обиди.

ПРАШАЊЕ: Иран е поврзан со директни и индиректни напади против Саудиска Арабија, Катар и други држави во регионот. Дали Иран ја извезува својата внатрешна криза надвор и колку е опасна оваа стратегија?

Брајан Талеби: Од 1979 година, иранското раководство ја извезува својата идеолошка агенда преку Хамас, Хезболах, Хути и други групи, а истовремено финансира протести и дезинформации во САД и Европа. Во последните години користи и ракети и дронови за напади. Ова создаде долгорочна нестабилност на Блискиот Исток, но слабеењето на централната власт во Техеран постепено ги ограничува овие активности.

ПРАШАЊЕ: Со растечките тензии во Источниот Медитеран и чувствителноста на регионот, постои ли ризик конфликтот да се прошири кон Европа?

Брајан Талеби: Европските безбедносни служби мора да останат внимателни. Во услови на геополитичка турбуленција, секој вакуум на моќ може да биде искористен од радикални структури. Будноста и координацијата меѓу сојузниците се клучни за спречување на евентуални закани.

ПРАШАЊЕ: Балканот има стратешка НАТО и американска инфраструктура. Дали нестабилноста од Блискиот Исток може реално да влијае врз регионот?

Брајан Талеби: Директна воена закана е малку веројатна. Сепак, безбедноста зависи од внатрешната стабилност, институционалната сила и отпорноста кон екстремистички влијанија. Доколку тие фактори се одржат, регионот ќе остане стабилен.

Брајан Талеби, Иранско-американски аналитичар за Блискиот Исток и меѓународна безбедност

Please follow and like us: