Колумна на Слободан ТОМИЌ – „Кога државата се плаши од сопствената вистина: Фиоките како последна тврдина на неправдата“

Македонија

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

„Најопасната состојба за една држава не е кога има криминал, туку кога криминалот знае дека нема да биде допрен.“

Монтескје
Монтескје

ДРЖАВАТА ШТО ЈА НЕМА, А ПОСТОИ

Постои Македонија што никогаш не се појавува во извештаи, ниту во говори, ниту во кампањи.
Тоа е Македонија што не функционира преку институции, туку преку одложувања.
Тоа е држава во која:
предметите не исчезнуваат, туку се чуваат
вистината не се негира, туку се одложува
правдата не се укинува, туку се заклучува
Во таа тивка, бирократска тишина, се создава најголемата лага:
дека системот постои,а всушност, системот не функционира, тој преживува.

МОМЕНТОТ КОГА ГОВОРНИЦАТА СТАНА ОБВИНЕНИЕ

Кога премиерот Христијан Мицкоски јавно проговори за „предмети во фиока“, тој не испрати политичка порака.
Тој испрати обвинение.
Обвинение дека:
Државниот завод за ревизија со години доставува извештаи
институциите регистрираат сомнежи за криминал
но обвинителството молчи
Ова не е административна слабост.
Ова е институционална одлука.
Одлука да не се делува.
Одлука да се чека.
Одлука да се дозволи времето да ја заврши работата наместо правдата.

„НЕ ПОСТОИ ПОГОЛЕМА КОРУПЦИЈА ОД МОЛКОТ НА СИСТЕМОТ“

САВЕСКИ: ЧОВЕКОТ ШТО МОРА ДА ЈА РАЗБИЕ ТИШИНАТА

Ненад Савески не е само нов обвинител.
Тој е точка на пресек.
Пред него стојат две можности:
да го продолжи моделот
или да го прекине
Но прекинот не е формална одлука.
Прекинот значи:
отворање на предмети што не смееле да се отворат
допирање имиња што не смееле да се спомнат
разбивање на круг што со години се одржувал
И токму затоа, ова не е функција.
Ова е ризик.

СЈО: ПРОЕКТ ШТО ГО ПРОГОЛТА СОПСТВЕНИОТ СМИСОЛ

Приказната за Катица Јанева
е повеќе од скандал.
Таа е предупредување.
Како нешто што почна како најголема надеж, заврши како најголемо сомневање?
Како институција создадена да расчистува криминал, стана симбол на селективност?
Но најдлабоката пукнатина не е таму.
Таа е во прашањето што сè уште нема одговор:
како е можно системот да дозволи влијание врз предмети од затвор?
Ако ова остане неразјаснето, тогаш не зборуваме за пропуст.
Зборуваме за модел.

ДИМИТАР ДАНГОВ: ПРАВНАТА ЛИНИЈА ШТО СИТЕ ЈА ИЗБЕГНУВААТ

Во сенката на политичките конфликти, постои една правна вистина што осум години одекнува, и осум години се игнорира.
Тоа е ставот на адвокатот Димитар Дангов.
Неговиот аргумент е едноставен,и разорен:
ако доказите се незаконити, тогаш и постапките се незаконити.
Тој укажува на:
законот за заштита на приватноста
доставувањето на материјалите со задоцнување од 30 дена
употребата на таканаречените „бомби“
Ова не е техничка дискусија.
Ова е прашање што може да урне цели судски конструкции.
Ако се отвори оваа тема:
не паѓаат поединечни случаи
паѓа довербата во целиот систем
И токму затоа, најважното прашање не е дали е во право.
Туку зошто никој не сака да провери дали е во право.

27 АПРИЛ: ПРЕСУДА ИЛИ ПРОЦЕС ШТО ДОПРВА ТРЕБА ДА СЕ СЛУЧИ

Настаните од 27 април остануваат отворена рана.
Но денес, прашањето не е што се случило тогаш.
Прашањето е што се случило потоа.
Како се воделе постапките?
Врз основа на кои докази?
Дали сведоштвата биле слободни?
Ако постои сомнеж во овие прашања, тогаш пресудите не се крај.
Тие се почеток на ново прашање.

ФИОКАТА КАКО СОВРШЕН МЕХАНИЗАМ

Фиоката е најсовршениот изум на системот.
Таа не уништува.
Таа не брише.
Таа само чека,а во чекањето:
доказите стареат
сведоците замолчуваат
јавноста заборава
И така, без одлука, без судење, без пресуда, случаите исчезнуваат.
Ова не е случајност.
Ова е стратегија.

РОМАНИЈА: СТРАВОТ ОД ПРЕСЕДАНОТ

Кога Лаура Лодрута Коваши го отвори системот во Романија, се случи нешто што Македонија никогаш не го дозволи:
правдата стигна до врвот.
Но токму затоа, системот возврати.
И тоа е лекцијата што сите ја знаат, но никој не ја кажува:
вистинската правда не е опасна за криминалците.
Таа е опасна за системот што ги штити.

ВНАТРЕШНИОТ РАСПАД: КОГА ИМЕТО СТАНУВА АЛАТКА

Кога поединци се повикуваат на блискост со власта за да создадат лични користи, тогаш корупцијата добива нов облик.
Таа станува невидлива.
Неформална.
Но длабоко вкоренета.
Пораката дека ова ќе се пресече не е политичка.
Таа е суштинска.
Затоа што без расчистување внатре, нема расчистување надвор.

СТРАВОТ: НАЈГОЛЕМАТА ИНСТИТУЦИЈА

На крајот, сè се сведува на една невидлива сила:
стравот.
Страв да се отвори предмет
страв да се именува одговорен
страв да се оди до крај
И токму тој страв ја одржува илузијата на системот.

ФИНАЛЕН СУДИР: ВИСТИНА ИЛИ КОНТРОЛА

Македонија денес не избира помеѓу партии.
Таа избира помеѓу две состојби:
држава што се соочува со себе
или држава што се крие од себе,а таа одлука нема да ја донесе јавноста.
Ќе ја донесе обвинителството.

ПРЕСУДА

Ако фиоките останат затворени, тоа нема да значи дека нема криминал.
Ќе значи дека постои договор да не се открие.
И тогаш, вистината нема да биде поразена.
Таа ќе биде, намерно задржана.

Please follow and like us: