Пишува: Слободан ТОМИЌ

„Најголемата лага во политиката е дека контролата е исто што и довербата.“
— парафраза на мисла инспирирана од Шарл де Гол

НЕ Е СУДИР ЗА ЗАКОН – ТУКУ ЗА ПСИХОЛОГИЈА НА ВЛАСТА

Она што денес се претставува како дебата за техничка влада, во суштина е огледало на една подлабока политичка вистина: дали македонската политика е подготвена да живее без страв?Судирот меѓу Христијан Мицкоски и Венко Филипче не е административен спор. Тоа е судир помеѓу две филозофии:
— држава што верува во себе
— и политички систем што постојано бара заштитни механизми
И тука лежи вистинската линија на поделба.
ПРЖИНО: МЕХАНИЗАМ НА КРИЗА, НЕ НА ДЕМОКРАТИЈА

Да бидеме прецизни: моделот од Пржински договор никогаш не беше симбол на демократија.Тој беше:
— интервенција
— компромис под притисок
— систем за спасување на држава на работ на институционален колапс
Техничката влада значеше едно:- дека системот не си верува сам на себе
И затоа денес, по една деценија, прашањето не е дали да се укине.Прашањето е:- зошто сè уште постои?
МИЦКОСКИ И ПАРАДОКСОТ НА ХРАБРОСТА

Она што премиерот го прави е политички ризично, но концептуално чисто.Тој не го укинува моделот веднаш.Тој не го руши балансот.
Напротив:- техничката влада останува за следните избори
– опозицијата ги добива истите гаранции
– системот останува стабилен
Но потоа, се затвора едно поглавје.Ова не е импровизација.Ова е контролиран излез од кризен режим.И тука е клучот:
– не се бега од правила, се создаваат правила што важат за сите
УЛТИМАТУМОТ КАКО СИМПТОМ, НЕ КАКО СТРАТЕГИЈА

Кога Венко Филипче поставува ултиматум, тоа не е врв на политичка сила.Тоа е сигнал.Сигнал дека:
— довербата е кревка
— наративот е несигурен
— победата не е извесна
Зашто да поставиш услов за механизам што веќе ќе постои на следните избори?Тука логиката пука.
– Ако веруваш дека победуваш – не ти треба дополнителна гаранција
– Ако бараш гаранција – значи се сомневаш
И тоа е суштината што не може да се сокрие со реторика.
ВИСТИНСКАТА БИТКА: ДАЛИ ИНСТИТУЦИИТЕ ПОСТОЈАТ ИЛИ СЕ ГЛУМАТ

Целиот конфликт се сведува на едно фундаментално прашање:
– Дали Македонија има институции, или има сценографија?
Ако изборите не можат да бидат фер без техничка влада, тогаш:
— проблемот не е во законот
— проблемот е во државата
Но ако можат – тогаш:
— техничката влада е анахронизам
— политички штит за оние што се плашат од резултатот
ПОЛИТИЧКАТА АМНЕЗИЈА НА СДСМ
Историјата не заборава.СДСМ некогаш бараше укинување на истиот модел што денес го брани.Тоа не е еволуција на став.Тоа е адаптација на позиција.
– кога си слаб, бараш контрола
– кога си силен, бараш слобода
Но државата не може да функционира по оваа формула.Државата бара принципи, не тактики.
ПРЕДВРЕМЕНИ ИЗБОРИ ИЛИ ПРЕДВРЕМЕНИ ИЗГОВОРИ?

Тезата за „брзање кон избори“ и „буџетска криза“ е класична политичка конструкција.Таа има една функција:
– да создаде психолошка рамка за пораз
Историјата на Балканот е преполна со вакви наративи: изборите се нерегуларни
— системот е наместен
— институциите се контролирани
И секогаш, речиси секогаш –-тие што го зборуваат тоа, веќе се подготвуваат за губење
ДЕМОКРАТИЈАТА НЕ СЕ МЕРИ СО СТРАВ, ТУКУ СО ОДГОВОРНОСТ
Зрела демократија не значи совршен систем.Значи нешто многу поважно:
– способност да се прифати резултат што не ти одговара,a техничката влада, колку и да била потребна, носи опасност:
— да стане зависност
— да стане алиби
— да стане изговор
КЛУЧНАТА ДИЛЕМА: ДАЛИ МАКЕДОНИЈА САКА ДА ПОРАСНЕ?

Ова е момент на вистина.Не за една партија.Не за една влада.Туку за државата.
– дали ќе останеме во циклус на привремени решенија
– или ќе изградиме систем што функционира без „патерици“
Зашто држава што постојано се плаши од избори,не е демократија. Таа е заложник.
ФИНАЛЕН УДАР: НЕМА ПОВЕЌЕ ПРОСТОР ЗА АЛИБИ
Одлуката да се задржи техничката влада за следните избори, а потоа да се укине, е:
— политички смела
— институционално балансирана
— државнички поставена
Таа им дава на сите исто:- една последна шанса за доверба
Но после тоа – нема изговори.
ЗАВРШНА МИСЛА:
Демократијата не пропаѓа кога има конфликти.Таа пропаѓа кога политичарите не веруваат во сопствената победа – па бараат системот да ги заштити од народот.


