Пишува: Слободан ТОМИЌ

Има датуми кои не се само дел од календарот.
Има датуми кои се темели на една држава, дел од нејзината историска меморија и симбол на нејзиниот идентитет.
За Македонија, еден од тие датуми е 2 август – Илинден.
Илинден не е само државен празник.
Тој е сеќавање на борбата за слобода, на идејата за државност и на генерациите кои оставиле трага во македонската историја.
Затоа секоја година вниманието на јавноста е насочено кон Крушево, кон Мечкин Камен и кон присуството на највисоките државни претставници.
Бидејќи понекогаш најсилната политичка порака не се испраќа само со говори.
Таа се испраќа и со присуство.
Прашањето не е само каде е еден функционер, туку што претставува неговата функција

Одлуката на претседателот на Собранието, Африм Гаши, да учествува на меѓународна конференција во Египет посветена на борбата против дискриминацијата кон исламот, во периодот на одбележувањето на Илинден, отвори јавна дебата.
Никој не го оспорува значењето на меѓународната соработка, човековите права и дипломатските активности.
Но, секоја држава има моменти кои имаат посебна симболична тежина.
Илинден е еден од тие моменти.
Затоа прашањето не е само каде се наоѓа еден политичар.
Прашањето е:
Каква порака испраќа државата преку своите највисоки институции?
Собранието е институција над партиските граници

Претседателот на Собранието не е само претставник на една политичка опција.
Тој ја претставува институцијата која е дом на демократијата и местото каде што се изразува волјата на граѓаните.
Колку е повисока функцијата, толку е поголема одговорноста.
Државните функции не носат само моќ. Тие носат и обврска кон симболите, традицијата и историската меморија на државата.
Крушевскиот манифест, порака за заедништво

Крушево не е само место на историски настан.
Тоа е симбол.
Крушевскиот манифест носи порака за слобода, заедништво и почит кон сите луѓе и заедници.
Токму затоа Илинден не треба да биде празник што разделува.
Тој треба да биде празник што обединува.
Во една мултиетничка држава, најсилната порака за припадност е заедничкото почитување на државните темели.
Коалицијата носи права, но и одговорности

Актуелната владина коалиција е резултат на политички дијалог и одговорност за функционирањето на институциите.
Секое партнерство, меѓутоа, носи и одговорност.
Власта не се гради само со парламентарно мнозинство.
Се гради и со заедничко почитување на државните вредности и симболи.
Затоа оваа дебата треба да се сфати како повик за поголема државничка чувствителност од сите носители на функции.
Не станува збор за етникум, туку за институција
Најважно е оваа тема да не се претвори во поделба меѓу граѓаните.
Прашањето не е кој на која заедница припаѓа.
Прашањето е како секој носител на висока функција ја разбира одговорноста што ја носи.
Македонија е заеднички дом на сите нејзини граѓани.
Но токму затоа сите што ја претставуваат државата имаат обврска да покажат почит кон нејзините најважни датуми.
Политиката поминува, симболите остануваат

Владите се менуваат.
Партиите доаѓаат и си одат.
Политичките односи се менуваат.
Но историските симболи остануваат.
Историјата не ги памети сите политички расправи.
Ги памети моментите кога државниците покажале зрелост и чувство за времето во кое живееле.
Резиме:
Илинден е повеќе од празник.
Тој е тест за државничката зрелост.
Тест дали политиката може да биде надмината кога станува збор за темелите на државата.
Функциите се привремени.
Мандатите завршуваат.
Но државата останува.
И затоа најсилната порака понекогаш не се испраќа само со зборови.
Таа се испраќа со присуство.
Или со отсуство,а историјата ги памети и двете.

