Колумна на Слободан ТОМИЌ – Сенките на предавството и товарот на историјата: Од петте поделби на Македонија, преку Карпалак и Љуботенски Бачила, до денешниот уставен диктат

Македонија

​„Една нација може да ги преживее своите глупаци, па дури и амбициозните. Но, таа не може да го преживее предавството одвнатре. Непријателот пред портите е помалку опасен бидејќи носи свое знаме и се бори отворено, но предавникот се движи слободно низ ходниците на власта, зборува со истиот јазик и го подрива темелот на државата однатре.“


( Марко Тулиј Цицерон (106 п.н.е. – 43 п.н.е.), римски државник, филозоф и беседник
Цицерон

​Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Петте историски поделби и дипломатскиот цинизам во Букурешт 1913

Ако геополитиката има свој постојан матричен код, тогаш 10 август е датумот каде што тој код за македонскиот народ е запишан со крв и дипломатско мастило.

 Историјата бележи пет клучни датуми кога Македонија била предмет на поделби и парчесувања од страна на туѓи империи и договори:

  1. ​168 година п.н.е. (Битката кај Пидна): Римјаните го поразуваат последниот македонски крал Персеј и ја делат Македонија на 4 одделни области.
  2. ​1014–1018 година (Падот на Самоиловото царство): По Беласичката битка, Византија ја покорува Македонија и ја дели на воено-административни области (теми).
  3. ​1395 година (Османлиско ропство): Македонија паѓа под повеќевековна османлиска власт, поделена на санџаци и пашалуци.
  4. ​10 август 1913 година (Букурешки договор): По Балканските војни, Македонија е сурово поделена на четири дела меѓу соседите — поделба чии последици траат до денес.
  5. ​1941–1944 година (Фашистичка окупација): За време на Втората светска војна, Македонија повторно е поделена меѓу бугарската фашистичка окупација и делот под италијанска контрола, припоен кон квислиншка Велика Албанија.

​Меѓу сите овие пресвртници, 10 август 1913 година се издвојува по својот дипломатски цинизам. 

Малкумина во историската меморија го истакнуваат фактот дека само неколку дена пред потпишувањето, на 5 август 1913 година, американскиот дипломатски пратеник во Букурешт, Џексон, упатил директна нота од Владата на САД. Во тој документ, Вашингтон побарал во конечниот договор задолжително да се вгради одредба за „целосна граѓанска и верска слобода на населението во сите области кои преминуваат под нова јурисдикција“. Иако романскиот премиер Титу Мајореску првично ја прифатил иницијативата, таа била експлицитно одбиена и блокирана од грчкиот премиер Елефтериос Венизелос и останатите балкански сојузници.

​Резултатот бил поразителен: со отфрлањето на американската нота за заштита на основните човекови и граѓански права, Македонците биле прецртани од меѓународната правна карта, а нивната татковина била парчесана без никаква заштита од асимилација и прогон. Додека Димитрија Чуповски и Македонската колонија во Петроград во Лондон ја презентирале картографски прецизната етнографска и географска карта на единствена Македонија, Големите сили одлучиле дека правото на силата е поважно од силата на правото.

Американскиот уставен модел наспроти македонскиот експеримент

Иронијата на историјата станува уште поостра кога ќе се спореди американскиот уставен концепт со она што на Македонија ѝ беше наметнато во 2001 година.

​Соединетите Американски Држави,  чии уставни темели беа зацртани од државници како Џон Адамс (вториот претседател на САД) и Томас Џеферсон, се изградени врз апсолутниот принцип на унитарен суверенитет и граѓанска еднаквост под едно знаме. 

Ниту во САД, ниту во водечките европски демократии како Германија (со над четири милиони Турци), Франција или Велика Британија, не постои механизам каде што етничка, верска или јазична заедница може да изврши територијално и институционално редефинирање на суверена држава.

​Во овие држави, Уставот е непробоен штит на унитарноста. Меѓутоа, во 2001 година, под режија на надворешен дипломатски инженеринг, во Македонија беше применет преседан незапомнет во европската правна историја:

  1. ​Конститутивниот македонски народ беше деградиран и изедначен во уставна категорија со етничките заедници.
  2. ​Беше воведен двоен систем на одлучување (Бадентерово мнозинство) кој ја блокираше суверената волја на мнозинскиот народ.
  3. ​Безбедносниот систем беше подложен на партиско-етничка квотизација која го наруши монополот на физичката сила што секоја суверена држава мора да го поседува.

Смртоносниот синџир: Карпалак и Љуботенски Бачила — Предавство зад кулисите?

Во овој драматичен историски контекст, одбележувањето на 25-те години од загинувањето на осумтемина армиски резервисти кај Љуботенски Бачила на 10 август 2001 година, Томе Бадаровски, Гоце Чанкуловски, Бранко Јанев, Томислав Настевски, Марјанчо Бошковски, Ивица Златевски, Томе Димовски, Раде Јанковски, како и Ацо Ангеловски, не смее да биде сведено на сув протокол.

​Трагедијата кај Љуботенски Бачила (10 август) се случи само 48 часа по масакрот кај Карпалак (8 август). 

Воените аналитичари и критичката експертска јавност со години ја застапуваат тезата дека оваа последователност на воени трагедии содржи сериозна доза на внатрешно предавство и координација на највисоко ниво во тогашните структури на Министерството за одбрана и Генералштабот.

  • ​Тактички аномалии: Како е можно воени транспортери со десетици резервисти да бидат испраќани на подрачја без претходно инженерско прочистување, без воздушна поддршка и без извидувачко обезбедување, иако се знаеше дека теренот е миниран и контролиран од паравоени формации?
  • ​Политички притисок за потпис: Многумина експерти отворено укажуваат дека овие воени порази беа намерно овозможени од страна на одредени центри на моќ за да се создаде атмосфера на капитулација и паника, што директно го забрза потпишувањето на Охридскиот рамковен договор само два дена подоцна, на 13 август 2001 година.

Современиот уставен диктат: Бескомпромисен став наспроти политичката попустливост

​Историската матрица на уцени и попуштања не застана во 2001 година. Денес, Македонија повторно се наоѓа пред историски крстопат каде што од државниот врв се бара безусловно прифаќање на т.н. „бугарски диктат“ за измена на Уставот под изговор за европски интеграции.

​Во овој драматичен момент, јасно се профилираат две спротивставени политички концепции:

  • ​Истрајност и национално достоинство: Одлучноста на премиерот Христијан Мицкоски и актуелната власт да не се подклекнува под едностраните ултиматуми претставува неопходен бедем за заштита на националниот интегритет. Одбивањето да се спроведат уставни измени под туѓа диктат-палка не е блокада на европскиот пат, туку одбрана на елементарното суверено право на една држава сама да го чува својот идентитет и правен поредок.
  • ​Капитулантскиот механизам на СДСМ: Спротивно на овој став, опозициската СДСМ продолжува со истата политичка логика на инсистирање за безусловно прифаќање на уставните измени по секоја цена. Оваа политика на постојано попуштање и навивање за туѓи барања ги девалвира националните позиции и директно ги повторува грешките од минатото, каде што секој изнуден компромис раѓа само нови и поголеми уцени.

Завет и вечна почит

Македонските бранители кои загинаа кај Љуботенски Бачила и Карпалак не беа жртви на воена супериорност на непријателот, туку жртви на геополитички диктат и внатрешно-политички калкулации. 

Нивниот чин беше чиста и света патриотска должност извршена според Уставот и Божјата правда.

​Додека историјата ги бележи имињата на оние што потпишуваа октроирани договори и на оние што денес препорачуваат ново капитулирање, македонскиот народ мора да запамети: државата која ги жртвува сопствените бранители и сопствениот Устав заради илузорен дипломатски мир, на крајот го губи и мирот и државата. 

Смртта на хероите е незидлива тула во бедемот на народот — бедем кој денес мора да издржи пред секој нов диктат.

Please follow and like us: