Колумна на Слободан ТОМИЌ – Патот на вистината до Вечноста. Портрети на верата, мудроста и служењето Г. Петар

Македонија Општо

Митрополит Преспанско-пелагониски

Пишува: Слободан ТОМИЌ


Слободан ТОМИЌ

АРХИЈЕРЕЈОТ НА ВИСТИНАТА, ПРАВДАТА, МУДРОСТА И МАКЕДОНСКИОТ ДУХОВЕН ЗАВЕТ

Постојат луѓе кои ја носат функцијата.
Постојат и луѓе кои функцијата ја претвораат во животна мисија.
Г. Петар припаѓа на втората категорија.
Повеќе од половина век од својот живот го посветил на Црквата, како архиереј, учител, духовен отец, педагог, проповедник и човек на црковната песна.
Но неговата животна приказна не се мери само со години, титули и должности. Таа се чита во неговата истрајност, во неговиот збор, во молитвата и во неговото убедување дека вистината не смее да биде жртва на удобноста.

ОД БОГОМИЛА ДО АРХИЈЕРЕЈСКИОТ ПРЕСТОЛ

Г. Петар е роден на 29 мај 1946 година во Богомила, Велешко, како Јован Каревски.
Неговиот животен пат не бил без болка. На 1 јануари 1979 година ја загубил сопругата, која имала само 29 години. Само еден ден подоцна починал и тогашниот митрополит Преспанско-пелагониски, г. Климент.
Две загуби во два дена.
Во такви мигови човек се соочува со најтешките прашања.

Кај дедо Петар одговорот бил во Бога и во духовната служба.
Можеби токму таму се наоѓа и коренот на неговата строгост.
Човекот кој ја почувствувал болката знае колку е краток животот.

Затоа не сака да го троши на лаги, неправда и предавство на довербата.

АРХИЈЕРЕЈ НА ДОЛГОТО ТРАЕЊЕ

Денес г. Петар е најстар активен архиереј во Светиот архиерејски синод на МПЦ-ОА Јустинијана прва
Но годините сами по себе не се заслуга.

Вредноста е во она што човек ќе го направи со нив.
Кај дедо Петар тие години се претворени во служба, искуство, знаење, воспитување, молитва и сведоштво.
Тој видел многу.

Поминал низ многу искушенија.
И токму затоа неговиот збор доаѓа од искуството на човек кој знае што значат времето, одговорноста и истрајноста.

СТРОГИОТ УЧИТЕЛ

Една од неговите најпрепознатливи особини е строгоста.
Но строгоста не е суровост.
Строгиот учител не му ласка на ученикот. Тој му ја кажува вистината за да стане подобар.

Токму затоа дедо Петар може да се гледа и како духовен педагог , човек кој не бара само да биде слушнат, туку сака луѓето да разберат, да научат и да созреат.

Верата без одговорност лесно станува навика. Знаењето без морал лесно станува празно знаење.

ИСКРЕНОСТА КАКО НАЧИН НА ЖИВОТ

Дедо Петар не е човек кој лесно премолчува.
Кога смета дека нешто е неправедно, го кажува. Кога гледа непринципиелност, реагира.
Кога смета дека довербата е изневерена, не се повлекува во молк.
Неговиот збор понекогаш е остар.
Но зад острината стои потребата да се зборува искрено.
Не мора секој да се согласи со неговиот став. Но искрениот човек е полесно да се разбере од оној што едно мисли, друго зборува, а трето прави.

ПРАВДАТА — НЕГОВАТА МЕРКА

Една од централните нишки во неговиот јавен и црковен лик е барањето за еднаква мера на правдата.
Без двојни аршини.
Без повластување на силниот.
Без правила што важат за едни, а не важат за други.
Правдата не е вистинска ако важи само за оние што ни се допаѓаат.

Таа мора да биде еднаква, и за големиот и за малиот, и за силниот и за слабиот, и за својот и за туѓиот.

МАКЕДОНСКАТА ЦРКОВНА ИСТИНА

За дедо Петар македонската Црква не е споредна тема.
Таа е дел од неговото животно и духовно определување.
Со децении ја брани позицијата на Македонската православна црква – Охридска Архиепископија и зборува за значењето на македонскиот јазик, име, идентитет и духовно наследство.
За него тоа не се одделни прашања.
Тоа се корени на едно историско и духовно паметење.

ВЕРАТА НЕ СМЕЕ ДА БИДЕ ПОЛИТИЧКА МЕРКА

Во 2024 година митрополитот Петар јавно говореше и за прашањето на идентитетот и односот на различни православни центри кон него.
Тој порача:
„Православието денес треба да се гледа според учењето на црквата, а не според симпатиите на некои народи, на некои цркви.“

Во оваа мисла има важна порака: верата не треба да се мери според политички симпатии, ниту православието да биде простор за национална надмоќ.

Пред Бога достоинството на човекот не се мери според политичката сила.

КРИТИКА БЕЗ ОМРАЗА

Неговиот критички однос кон дел од постапките на Вселенската патријаршија треба да се разбере како став кон она што тој го смета за непринципиелен или нееднаков однос кон македонското црковно прашање.
Суштината е во еднаквата мера.

Ако има правила , нека важат за сите.
Ако има канони , нека важат за сите.
Ако има соборност , нека биде за сите.
Ако има правда , нека има правда и за Македонската православна црква.

Тоа не мора да биде омраза кон другиот.
Може да биде борба за сопственото достоинство.

ДИЈАЛОГОТ КАКО ПАТ

И покрај остриот јавен збор, дедо Петар зборувал и за потребата од дијалог.
Неговата порака:
„Само со дијалог може да се решат недоразбирањата и проблемите.“
Дијалогот не е слабост.
Дијалогот е храброст.
Да го слушнеш другиот, да го кажеш сопствениот став и притоа да не се откажеш ниту од вистината ниту од човечноста.

2022 — НОВО ПОГЛАВЈЕ

Историската 2022 година донесе големи промени во црковниот статус на МПЦ-ОА.
Дедо Петар беше меѓу архиереите кои внимателно го следеа процесот.
Во мај 2022 година тој порача:
„Сега треба да се покажеме како кротко јагне.“
Во оваа реченица има духовна поука.
По долгата борба, радоста не смее да се претвори во гордост.
Победата треба да биде причина за благодарност, а не за надменост.

ЦРКВАТА КАКО МОСТ

Во истиот период дедо Петар порача:
„Македонската црква нека биде синџирот за обединување на православието.“
Оваа мисла отвора поширок хоризонт.
Македонската Црква може да биде мост — меѓу луѓето, меѓу православните, меѓу историјата и иднината.
Мост што не ги заборава сопствените темели.

МАКЕДОНЦИТЕ ВО ДИЈАСПОРАТА

Посебно место во неговата служба има грижата за македонските православни верници во дијаспората.
Како администратор на Австралиско-новозеландската епархија, тој со години ја носи одговорноста за македонските црковни заедници далеку од татковината.
Таму црквата не е само храм.
Таа е духовен дом, училница и чувар на паметењето.
Во македонскиот православен храм детето ја слуша молитвата на својот јазик, ја запознава традицијата и го чувствува коренот што го поврзува со татковината.

МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК — ЈАЗИК НА ПАМЕТЕЊЕТО

Јазикот не е само средство за разговор.
За еден народ, јазикот е паметење,а кога јазикот станува и јазик на молитвата, тој добива уште подлабоко значење.
Детето што се моли на македонски не учи само зборови.
Тоа учи кој е, од каде е и каде му се корените.
Затоа грижата за македонската духовна посебност не е борба против другиот.
Тоа е борба против сопствениот заборав.

ДЕДО ПЕТАР — ПЕВЕЦОТ И МОЛИТВЕНИКОТ

Покрај архиерејот, учителот и јавниот говорник, постои и една посебна страна од неговиот лик , љубовта кон црковното пеење.
Во храмот остриот јавен збор станува молитва.
Гласот станува песна.
Песната станува славословие.
Тука се среќаваат две страни од истиот човек:
строг кон неправдата , смирен пред Светиот Олтар.
Тоа е човечката димензија на неговиот духовен портрет.

ПРАВДА И МИЛОСТ

Можеби токму тука се среќава суштината на христијанската зрелост.
Правда кон неправдата.
Милост кон човекот.
Зашто правда без милост може да стане суровост, а милост без правда може да стане неправда.
Христијанската мудрост бара рамнотежа.

МУДРОСТА НА СВЕТИ ЈОВАН ЗЛАТОУСТ

За овој портрет природно се надоврзува мислата на Свети Јован Златоуст:

„Не можеш да бидеш спасен сам.“

Во неа е содржана голема вистина за христијанскиот живот.
Човекот е создаден за заедница, љубов, помош, простување и служење.

Затоа архиерејот не е само чувар на црковниот поредок.
Тој е повикан да биде и духовен отец.

ШТО ОСТАНУВА?

На крајот од секој човечки пат останува едно прашање:
Што остави зад себе?
Кај духовникот одговорот не е во имотот, титулата или моќта.
Одговорот е во луѓето.
Во учениците.
Во верниците.
Во храмовите.
Во молитвите.
Во песните.
Во зборовите што некој ги запомнил.
Во детето кое пораснало во вера.
Во Македонецот во дијаспората кој не го заборавил својот јазик.
Во човекот кој научил дека строгоста може да биде одговорност, а вистината , вредност што не се продава.

ТРИ ЗБОРА ЗА ДЕДО ПЕТАР

Ако неговиот долг животен и архипастирски пат треба да се собере во три збора, тие би биле:

ВИСТИНА.

Да не се откажеш од она што го сметаш за исправно.

ПРАВДА.

Да не прифаќаш двојни стандарди.

СЛУЖЕЊЕ.

Да го посветиш својот живот на Бога, Црквата и човекот, а над нив стои уште еден збор:

МАКЕДОНИЈА.

Не како парола.
Туку како татковина, јазик, корен, историја и духовен дом.

ПАТОТ НА ВИСТИНАТА ДО ВЕЧНОСТА

Дедо Петар е архиереј на долгото траење.
Човек кој ги видел различните лица на времето.
Човек кој минал низ лични трагедии и духовни пресврти.
Човек кој децении ја носи архиерејската служба.
Учител кој воспитува.
Певец кој се моли.
Архиереј кој сведочи.
И човек кој не сака вистината да биде жртва на удобноста.
Неговиот лик не може да се стави во една боја.
Тој е строг, но духовен.
Директен, но молитвен.
Критичен, но способен за дијалог.
Учител, но и ученик пред Бога.
Архиереј, но пред сè , човек.
И над сето тоа стои една поголема вистина:
Црквата му припаѓа на Христа.
Човекот е минлив.
Службата е света.
Времето поминува.
Вистината останува.
Затоа, на крајот од овој портрет, останува молитвата:

Господи, дарувај му здравје, сила, мудрост и духовен мир на Твојот слуга, митрополитот Петар.
Дарувај му уште години во служба на Твојата Црква.
Зачувај го македонскиот православен народ во вера, љубов и единство.
Зачувај ги Македонците каде и да живеат.
Зачувај го македонскиот јазик, духовното наследство и црковното предание.
И на сите нас дарувај ни мудрост да ја браниме вистината без омраза, правдата без одмазда и сопственото достоинство без да го понижуваме другиот.
Зашто само тогаш зборот станува сведоштво.
Само тогаш верата станува живот.
Само тогаш службата станува жртва.
И само тогаш патот навистина води ,

ДО ВЕЧНОСТА.
Г. ПЕТАР

Вера. Вистина. Правда. Служење.
За Црквата. За народот. За човекот. Пред Бога.

Please follow and like us: