Портрети на моќта. Лицето зад функцијата: Изет Меџити – Серијал на Слободан Томиќ

Македонија

ОД ЧАИР ДО ВРВОТ НА ВЛАСТА
ОД ВНАТРЕШЕН БУНТОВНИК ВО ДУИ ДО КОАЛИЦИСКИ ПАРТНЕР НА ВМРО-ДПМНЕ

„Кога една власт ќе заборави дека моќта ѝ е доверена од народот, тогаш почнува нејзиниот пад.“


Џон Лок
Џон Лок

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

ЛИЦЕТО ЗАД ФУНКЦИЈАТА

Во македонската политика постојат политички пресврти кои минуваат незабележано.
Но постојат и оние што го менуваат распоредот на политичките сили.
Изет Меџити е еден од нив.
Неговата политичка приказна не може да се разбере без Чаир. Но не може да се разбере ниту без Али Ахмети и ДУИ.
Меџити со години беше дел од политичкиот систем што го создаде Ахмети.
Беше градоначалник. Беше пратеник.
Беше висок функционер.
Но дојде момент кога несогласувањето стана поголемо од партиската дисциплина.
Од тој момент започна политичкото одвојување. Одвојувањето прерасна во отворена пресметка, а пресметката резултираше со создавање на нов политички центар.
Денес Меџити е еден од двајцата копретседатели на ВЛЕН, градоначалник на Чаир и дел од владејачката коалиција предводена од ВМРО-ДПМНЕ и Христијан Мицкоски.
Тоа е неговата денешна политичка позиција.
Но за да се разбере таа позиција, мора да се погледне патот што го изодел.

БИОГРАФИЈА

Изет Меџити е роден на 8 февруари 1977 година во Скопје.
По образование е економист.
Политички се афирмира во Чаир, каде што во 2005 година за првпат е избран за градоначалник.
Во следните години ја гради својата политичка позиција како еден од највлијателните локални политичари од редовите на ДУИ.
Три мандати го води Чаир.
Потоа станува пратеник и продолжува да биде дел од највисоките политички структури на ДУИ.
Неговата биографија затоа е тесно поврзана со развојот на албанската политичка сцена во последните две децении.
Но токму во таа политичка куќа започнува неговиот најголем конфликт.

„ОГНЕНАТА ГРУПА“ , КОГА ВНАТРЕШНОТО НЕЗАДОВОЛСТВО СТАНА ОТВОРЕН БУНТ

Меџити не стана противник на Ахмети преку ноќ. Процесот траеше.
Со Муса Џафери и Блерим Беџети тој беше дел од таканаречената „Огнена група“, која јавно го критикуваше раководството на ДУИ.
Во центарот на несогласувањата беа кадровската политика, влијанието на одредени функционери и начинот на кој партијата ја водеше политиката.
Тука се појавија и имињата на Артан Груби и Бујар Османи.
Но суштината беше подлабока:
Кој ја контролира иднината на ДУИ?
Одговорот на Меџити беше различен од оној на Ахмети.
И разделбата стана неизбежна.

ОД ДУИ ДО СОПСТВЕН ПОЛИТИЧКИ ПАТ

Во август 2023 година Меџити го основа Демократското движење.
Со тоа влезе во нова политичка фаза.
Повеќе не беше човек од внатрешната опозиција во ДУИ. Стана директен политички противник.
Потоа следуваше создавањето на ВЛЕН, политички блок што на изборите во 2024 година се позиционираше како главен конкурент на ДУИ во албанскиот политички простор.
Резултатот беше историски:
ДУИ замина во опозиција.
ВЛЕН стана дел од новото парламентарно мнозинство, а Меџити стана прв вицепремиер и министер за животна средина и просторно планирање во владата предводена од Христијан Мицкоски.
Тоа беше моментот кога политичкиот раскол со Ахмети се претвори во државна функција.

МЕЏИТИ И МИЦКОСКИ
КОГА ПОЛИТИЧКАТА РАЗЛИКА НЕ Е ПРЕЧКА ЗА ПАРТНЕРСТВО

Меџити и Мицкоски не се политичари од иста идеолошка матрица.
И токму затоа нивното партнерство е политички интересно.
Едниот доаѓа од македонскиот политички блок. Другиот од албанскиот.
Но заедничката влада покажува дека политичката соработка може да се гради врз конкретни интереси и договорени цели.
Во досегашното функционирање на коалицијата, Меџити покажува лојалност кон коалицискиот договор и коректен однос кон премиерот Мицкоски.
Тоа е важен квалитет.
Коалицијата не може да функционира ако секој партнер секојдневно ја поткопува довербата меѓу партнерите.
Разликите се дозволени. Несогласувањата се демократски.
Но договорот мора да се почитува.
Тука Меџити досега покажува политички реализам.

ВМРО-ДПМНЕ, ЗНАМ И ВЛЕН
ТРИ ПАРТИСКИ СИЛИ, ЕДНА ВЛАДА

Актуелното владејачко мнозинство е составено од политички субјекти со различни идеолошки корени.

ВМРО-ДПМНЕ.
ВЛЕН.
ЗНАМ.

И токму затоа стабилноста не е автоматска.
Таа се гради секој ден.
Меџити, како еден од лидерите на ВЛЕН, има одговорност кон сопствениот политички блок, но и кон целото владејачко мнозинство.
Истото важи и за Максим Димитриевски и ЗНАМ.
И токму тука гледам позитивна политичка вредност:
Кога различни партии ќе седнат на иста маса, државниот интерес мора да биде над партиската суета.
ВМРО-ДПМНЕ не треба да го губи својот идентитет.
ВЛЕН не треба да го губи својот.
ЗНАМ не треба да го губи својот.
Но владата мора да има заедничка насока:
Стабилност.
Развој.
Институции.
Одговорност.
Резултати.

ЧАИР — ВРАЌАЊЕТО НА ПОЛИТИЧКАТА СЦЕНА

Меџити повторно се врати на местото од кое ја започна големата политичка кариера.
Чаир.
И тоа враќање има силна симболика.
Тој повторно ја доби довербата на граѓаните.
Но овојпат под сосема други политички околности.
Не како функционер на ДУИ.
Туку како противник на политичката структура што со години доминираше во Чаир.
Неговата победа над Бујар Османи е еден од најзначајните симболи на таа промена.
Османи ја призна победата.
Со тоа политичкиот резултат беше затворен на најдемократскиот можен начин:
Народот избира.

БУЈАР ОСМАНИ
ПОРАЗОТ НА ЕДНА ПОЛИТИЧКА ЕРА

Бујар Османи беше еден од највидливите претставници на ДУИ.
Министер.
Дипломат.
Кандидат за претседател.
Еден од носителите на политиката на партијата.
И токму тој се соочи со Меџити во Чаир.
Победи Меџити.
Овој резултат има поголема тежина од една градоначалничка функција.
Тоа беше гласачка пресметка меѓу две политички визии.
И граѓаните го избраа човекот кој го напушти Ахмети.

АЛИ АХМЕТИ
НАЈГОЛЕМИОТ ПОЛИТИЧКИ ПРЕДИЗВИК НА МЕЏИТИ

Меџити може да биде политички силен само ако ја надмине сенката на Ахмети.
Затоа неговата најостра битка не е со Османи. Не е со Груби.
Туку со политичкиот модел што го претставува Али Ахмети.
Ахмети со години беше еден од најмоќните политички фактори во државата.
ДУИ беше дел од повеќе влади.
Имаше министри. Имаше директори. Имаше градоначалници. Имаше пратеници. Имаше огромно институционално влијание.
Затоа денес не може да се каже:
„Сè беше добро, само некој друг е виновен.“
Политичката сметка мора да биде целосна, а Меџити токму затоа е интересен.
Тој не ја напаѓа ДУИ како надворешен набљудувач.
Тој ја критикува структурата во која некогаш бил дел.

АХМЕТИ И „СЛЕДБЕНИЦИТЕ“
ПОЛИТИЧКАТА НЕПОПРАВЛИВОСТ МОРА ДА ЗАВРШИ

До Ахмети постои и цела политичка структура што со години го следеше неговиот курс.
Но во демократијата нема доживотна политичка верност.
Ниту еден лидер не е сопственик на својот народ.
Ниту една партија не е сопственик на една етничка заедница.
И тука Меџити ја има најсилната политичка порака:
Албанците не се сопственост на ДУИ.
Тие имаат право да избираат.
Да менуваат.
Да казнуваат.
Да наградуваат.
И токму тоа го направија.
Затоа падот на ДУИ од власта не треба да се гледа како трагедија.
Тоа е демократија.

АРТАН ГРУБИ
ОД ВЛИЈАТЕЛЕН ФУНКЦИОНЕР ДО ЧОВЕК БАРАН ОД ИНСТИТУЦИИТЕ

Артан Груби беше еден од најмоќните функционери на ДУИ.
Неговата политичка кариера беше тесно поврзана со Али Ахмети.
Денес, меѓутоа, неговото име е поврзано и со сериозни истраги и со неговата недостапност за македонските институции.
Тука нема простор за политичка романтика.
Ако постојат докази — институциите треба да постапат.
Ако не постојат — тоа треба јасно да се утврди.
Но бегството од соочување со институциите остава политички сомнеж што не може да се избрише со партиски говори.
Меџити денес е во позиција да бара нешто што е основа на секоја правна држава:
Законот да важи еднакво за сите.
И за Меџити.
И за Груби.
И за Ахмети.
И за секој друг.

БУГАРСКОТО ПРАШАЊЕ
КОГА ЕВРОПСКИОТ ПАТ СТАНУВА ПОЛИТИЧКА СМЕТКА

Еден од најголемите спорови од времето на претходната владејачка гарнитура беше односот кон Бугарија и европската интеграција.
Бујар Османи беше еден од главните носители на тој процес.
Прифаќањето на Преговарачката рамка и обврските поврзани со уставните измени предизвикаа огромни политички поделби.
Од македонска перспектива, критиката беше дека државата прифати услови што ја ставија во исклучително тешка политичка положба.
Ова прашање и денес има огромна тежина.
Но и тука важи истиот принцип:
Историјата мора да се анализира со факти, а не со партиски митови.
Меџити денес има можност да биде дел од власта која бара поинаков пристап.
Тоа треба да се покаже не само со зборови, туку со конкретна дипломатска и државна политика.

СКЕНДЕРБЕГ
ИСТОРИЈАТА НЕ СМЕЕ ДА БИДЕ ОРУЖЈЕ

Плоштадот „Скендербег“ во Чаир е еден од најпрепознатливите симболи на општината.
Проектот започна во 2012 година, во периодот на првиот политички живот на Меџити како градоначалник.
Денес неговата повторна реализација повторно е дел од политичката и урбаната приказна на Чаир.
Ѓерѓ Кастриот — Скендербег — е голема историска личност во албанската историска меморија.
Но историјата не смее да биде причина за меѓуетничка конфронтација.
Македонија има македонска историја.
Албанците имаат своја историска меморија.
И двете мора да постојат со достоинство.
Зрел политичар не гради држава така што ќе го понижува другиот.
Туку така што ќе му дозволи на секој човек да ја почитува својата историја, без да ја претвора во оружје против својот сограѓанин.

МЕЏИТИ КАКО КОАЛИЦИСКИ ПАРТНЕР

Тука мојата оценка е јасна.
Меџити е коректен и лојален коалициски партнер на ВМРО-ДПМНЕ и на премиерот Христијан Мицкоски.
И тоа треба да се каже.
Во политиката не се бараат идентични партии.
Се бараат партнери што можат да исполнат договор.
Меџити не мора да мисли како ВМРО-ДПМНЕ за секое прашање.
Но треба да го почитува коалицискиот договор.
И досегашното негово политичко однесување во рамките на власта покажува дека тој ја разбира таа одговорност.
Истото важи и за ЗНАМ и Максим Димитриевски.
Оваа коалиција е составена од различни политички сили.
Но државата има потреба од стабилна власт.
Затоа:

ВМРО-ДПМНЕ + ВЛЕН + ЗНАМ не треба да бидат само математичко мнозинство.
Треба да бидат политички договор за работа.

НАЈГОЛЕМАТА ОБВРСКА

Меџити сега нема право на удобна опозиционерска позиција.
Тој е власт.
Мицкоски е власт.
Димитриевски е власт.
ВЛЕН е власт.
ЗНАМ е власт.
ВМРО-ДПМНЕ е носечкиот столб на владејачкото мнозинство.
Затоа граѓаните сега бараат резултати.
Не оправдувања.
Не меѓупартиски препукувања.
Не стари приказни.
Резултати.

ПАРИТЕ И ДОЛГОВИТЕ

Опозицијата ја напаѓа власта за задолжувањето.
И има право да поставува прашања.
Но политичката чесност бара да се погледне и наследениот долг.
Јавниот долг значително порасна во периодот од 2017 до 2024 година.
Новата власт презеде обврски што мора да ги сервисира.
Тоа не значи дека новото задолжување треба да биде без контрола.
Напротив.
Секое задолжување мора да има јасна цел.
Секое евро мора да има резултат.
И секој проект мора да може да се измери.
Затоа критиката треба да оди во двете насоки:
Што наследивте?
Но и:
Што ќе оставите?

ШТО МОЖЕ ДА БИДЕ МЕЏИТИ?

Ова е суштинското прашање.
Може ли Изет Меџити да остане само политичар кој го напуштил Ахмети?
Не.
Тоа е премалку.
Може ли да стане државник?
Тоа допрва треба да го покаже.
Може ли да биде силен претставник на Албанците, а истовремено коректен и стабилен партнер на македонската политичка власт?
Да.
Но само ако политичката лојалност кон коалицијата се претвори во лојалност кон договорените државни цели.
И ако истовремено покаже дека правдата важи еднакво за сите.
Тука ќе се мери неговиот вистински квалитет.

МОЈАТА ПУБЛИЦИСТИЧКА ОЦЕНКА

За мене, Изет Меџити е еден од поинтересните политички ликови на сегашната власт.
Не затоа што е без грешка.
Туку затоа што направи нешто што малку политичари се осмелуваат да го направат:
Излезе од моќна партиска структура и тргна по сопствен пат.
Го плати политичкиот ризик.
Создаде нов политички субјект.
Се приклучи кон ВЛЕН.
Влезе во власта.
И повторно ја освои довербата во Чаир.
Тоа заслужува почит.
Но почитта не значи имунитет од критика.
Напротив.
Колку е поголема функцијата, толку е поголема одговорноста.
ЗАВРШНИОТ ПОРТРЕТ
Изет Меџити е човекот кој излезе од политичката сенка на Али Ахмети.
Од човек во системот стана критичар на системот.
Од градоначалник стана пратеник.
Од пратеник стана министер и вицепремиер.
Од противник на ДУИ стана лидер на политичка сила што ја испрати ДУИ во опозиција.
И повторно се врати во Чаир.
Но сега со една огромна разлика:
Денес тој не е само човек кој бара власт.
Тој е човек кој ја има власта.
И затоа од него се бара повеќе.
Од него се бара да покаже дека политичката промена била вистинска.

ПОРАКА ДО МЕЏИТИ:

Изет Меџити,
ако си го напуштил Ахмети затоа што веруваш дека политиката може да биде поинаква, докажи го тоа.
Ако си ја напуштил ДУИ затоа што веруваш дека никој не смее да биде над државата, покажи го тоа.
Ако си влегол во коалиција со ВМРО-ДПМНЕ затоа што веруваш во стабилна власт, биди стабилен партнер.
Ако си партнер со Христијан Мицкоски, почитувај го договорот.
Ако си партнер со ЗНАМ и Максим Димитриевски, гради доверба, а не нови поделби.
И ако си повторно градоначалник на Чаир, остави зад себе дела, а не само политички говори.
Тогаш ќе можеш да кажеш дека не си само противник на Ахмети.
Туку дека си нов политички човек.

АХМЕТИ И ДУИ, ВРЕМЕТО НА СМЕТКАТА

На Али Ахмети и на неговите политички следбеници им останува една работа:
Да прифатат дека власта не е наследство.
Ниту политичка сопственост.
Ниту вечна привилегија.
ДУИ беше на власт долго.
Многу долго.
Сега е во опозиција.
Тоа не е неправда.
Тоа е демократија.
Ако сакаат повторно да ја добијат довербата, нека понудат нова политика.
Не стари приказни.
Не стари лица.
Не стара ароганција.
Не политика на недопирливост.
Граѓанинот одлучува.
И тој веќе покажа дека знае да казни.

ЛИЦЕТО ЗАД ФУНКЦИЈАТА

Кога ќе се тргнат сите титули — градоначалник, пратеник, министер, вицепремиер, лидер, останува човекот.
Изет Меџити.
Политичар со минато во ДУИ.
Политичар кој се судри со Ахмети.
Политичар кој ја презеде одговорноста за својот политички пат.
Политичар кој денес е дел од власта.
И токму затоа неговиот најважен период не е зад него.
Тој е пред него.
ЗАКЛУЧОК:
Овој портрет не е ниту обвинение ниту апологија.
Тоа е политичка анализа.
Изет Меџити има политичко минато кое не треба да се заборави.
Има политички пресврт кој не треба да се потцени.
Има сегашна функција што носи сериозна одговорност.
Неговата битка со Али Ахмети и ДУИ е дел од една поголема промена.
Но неговата лојалност кон актуелната владејачка коалиција, кон ВМРО-ДПМНЕ и Христијан Мицкоски, како и коректното партнерство со ЗНАМ и Максим Димитриевски, е она што денес треба да се претвори во конкретна работа за државата.

Затоа неговиот политички тест е едноставен:
Не дали може да го победи Ахмети.
Тоа веќе го покажа.
Туку:

ДАЛИ МОЖЕ ДА ПОКАЖЕ ДЕКА Е ПОДОБАР ОД ПОЛИТИКАТА ПРОТИВ КОЈА СЕ ПОБУНИ?

Тоа е вистинскиот тест.
И тоа е вистинскиот

ПОРТРЕТ НА МОЌТА
ЛИЦЕТО ЗАД ФУНКЦИЈАТА
ТРЕТ ПОРТРЕТ — ИЗЕТ МЕЏИТИ
СЕРИЈАЛ НА СЛОБОДАН ТОМИЌ
Сабота, 12.9.2026

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Please follow and like us: