Анализа на Слободан ТОМИЌ – Уставот не е столче, тој е светиња

Македонија Општо

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

ДРЖАВИТЕ НЕ ПАЃААТ КОГА НЕПРИЈАТЕЛОТ Е СИЛЕН — ПАЃААТ КОГА ПРАВДАТА ЌЕ СТАНЕ ПАРТИСКА НАГРАДА.“

Шарл де Монтескје
Шарл де Монтескје

Постои момент во историјата на секоја држава кога народот почнува да поставува едно единствено прашање: дали институциите се чувари на правдата, или се само наградни места за политички услуги?
Денес, Македонија стои токму пред тој момент.Изборот на нов уставен судија отвори длабока, бурна, но и неизбежна дебата:дали конечно се отвора пат кон професионализација и реформа, или уште еднаш гледаме како правдата станува валута во политичката размена.
Но вистината е сложена.И мора да се каже гласно.

КЛУЧНАТА РАЗЛИКА: НАГРАДА ИЛИ ОДГОВОРНОСТ

Да бидеш советник на премиер не е грев. Да бидеш експерт не е вина. Да доаѓаш од академијата е чест.Проблемот никогаш не бил тоа.Проблемот во Македонија секогаш бил, кога функциите се делат како политички награди, а не како државни обврски.
Затоа реакцијата на јавноста не е насочена против професорот Гоце Наумовски.Напротив.Голем дел од аналитичарите нагласуваат дека академскиот профил, долгогодишното научно искуство и неговата непартиска биографија се токму она што му недостигаше на Уставниот суд.
И токму затоа неговиот избор има потенцијал да стане симбол на нов почеток.

ЗОШТО НАРОДОТ Е НЕСИГУРЕН, И ЗОШТО ТОА Е РАЗБИРЛИВО

Македонците не се скептични без причина.Тие паметат.Паметат дека во изминатите години Уставниот суд честопати беше перцепиран како институција на политичка услуга, а не на правна независност.
Најсилниот симбол на таа недоверба останува ликот на уставната судијкаДобрила Кацарска.
За голем дел од јавноста, нејзината кариера претставува пример за она што граѓаните го нарекуваат:„ти мене сердар, јас тебе војвода“.

Нејзината улога во процесите поврзани со 27 април, изречените екстремни казни од вкупно над два века затвор, како и подоцнежната поддршка за зголемување на платите на функционерите за 80%, оставија длабока сенка врз довербата во уставното судство.
Токму затоа прашањето што денес го поставува народот е болно, но легитимно:дали вакви примери смеат да бидат чувари на Уставот?

РАЗЛИКАТА ПОМЕЃУ СТАРИОТ И НОВИОТ МОДЕЛ НА ВЛАСТ

Ова е суштинската политичка линија што ја дели Македонија денес.Критичарите велат дека во времето на Зоран Заев и Али Ахмети функциите често се доделуваа како политички благодарници, додека институциите се празнеа од авторитет.
Тоа беше систем во кој:правдата се доживуваше како алаткасудиите како политички сојузнициинституциите како партиски бастиониИ токму таа практика создаде најголемата криза на доверба во македонското правосудство.

ДАЛИ СЕГА СЕ СЛУЧУВА ПРЕСВРТ?

Денешната власт предводена од Христијан Мицкоскисе обидува да испрати поинаква порака.Порака дека:експертизата не е партизација.академијата не е зависност.и советничката функција не значи политичка послушност.Токму затоа, поддршката за изборот на Наумовски од дел од јавноста се темели на една проста логика:ако Македонија сака вистински уставни судии, тие мора да доаѓаат од знаење, не од партиски штабови.

НАЈГОЛЕМАТА БОЛЕСТ: НЕ РЕФОРМИРАНО СУДСТВО

Но вистинскиот проблем не е поединец.Проблемот е системски.Уставниот суд со децении остана една од најнереформираните институции во државата.Без јасен закон за работа.Без транспарентни критериуми за избор.Без механизми за одговорност.И токму затоа секој нов избор автоматски станува политичка криза.

БАДЕНТЕР, ПОЛИТИКАТА И ОПАСНОСТА ОД УНИШТУВАЊЕ НА ПРАВДАТА

Предлозите да се воведе етнички принцип во Уставниот суд отворија нова опасност.Ако Уставниот суд стане политичко или етничко тело , тогаш престанува да биде суд.
Станува арбитража на интереси.А тоа е директен пат кон уставен хаос.

НАРОДОТ НЕ БАРА ЧУДА, БАРА ПРАВДА

Македонскиот народ не бара идеални судии.Бара само едно:да нема повеќе наградни столчиња.да нема повеќе партиски пресуди.да нема повеќе политичка правда.

МАКЕДОНИЈА Е ПРЕД ИСТОРИСКИ ИСПИТ

Овој момент не е само избор на еден судија.Ова е тест дали Македонија конечно ќе премине:од партиска државакон правна држава.Од систем на наградикон систем на одговорност.

ФИНАЛНА ПОРАКА, И ПРЕДУПРЕДУВАЊЕ :

Ако Уставниот суд стане вистински независен, Македонија ќе стане стабилна држава.Ако остане партиски, ќе стане само уште една држава без доверба во правдата.
Затоа денешниот избор не е крај.Тој е почеток.Почеток на најтешката, но најважната борба:борбата Уставот конечно да престане да биде хартија, и да стане жива гаранција на правдата.

Please follow and like us: