Колумна на Слободан ТОМИЌ – „Ненад Савески или последната шанса на државата“

Општо

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

„Храброста не е отсуство на страв, туку одлука дека нешто е поважно од стравот.“


Нелсон Мандела
Нелсон Мандела

НЕ Е ОВА ИЗБОР – ОВА Е ПРЕСУДА

На 94. седница на Собрание на Република Македонија, со 66 гласа „за“, беше избран нов државен јавен обвинител – Ненад Савески.
Но ова не е обично кадровско решение.
Ова е пресуда над еден систем што три и пол децении ја јадеше државата одвнатре.

Ова е тест дали Македонија конечно ќе расчисти со наследството на политичката неказнивост создадено во времето кога СДСМ ја градела државата по своја мерка, мерка на партиска лојалност, а не на правда.

СО 66 ГЛАСА, ПОДДРШКА, НО НЕ И БЛАНКО МАНДАТ

Собранието со 66 гласа „за“, 8 воздржани и 2 против го потврди владиниот предлог Ненад Савески да стане прв човек на Обвинителството.
Зад изборот стои владејачкото мнозинство, но пораката од пратеничките клупи е јасна, поддршката не е бланко.
Пратениците од мнозинството јавно порачаа дека очекуваат итен пресврт во, како што го нарекуваат, „заробеното обвинителство“ од претходната гарнитура на СДСМ и ДУИ.
Од СДСМ формално немаат забелешки за биографијата на Савески, но политички сигнализираат страв дека тој би можел да стане „партиски обвинител“.

Пратеничката група остана поделена – дел не гласаа, осуммина беа воздржани.
Без гласање останаа и пратениците од Европскиот фронт.

Против гласаа двајцата пратеници од крилото на Таравари во Алијанса за Албанците – Халил Снопче и Ријад Шаќири.
Левица не учествуваше во дебатата.

Овие бројки не се само статистика.
Тие се политичка мапа на доверба и сомнеж.

Савески најави дигитализација, радикална отчетност и крај на предметите што со години стоеле „во фиока“.
„Не може со сиромашна институција да се борите против богат криминал“, изјави тој.
Тоа е суштинска дијагноза.
Обвинителството со години беше институционално ослабувано – финансиски, кадровски и структурно.
Не како случајност, туку како метод на контрола.
Но вистинскиот тест нема да биде во најавите.
Ќе биде во прашањето:
Кој прв ќе се најде под удар?
Случаите со висока корупција, тендерските злоупотреби, скандалите со јавни средства, таму ќе се види дали зборуваме за пресврт или за континуитет.

ОД БРАНКО ДО ДЕНЕС, КОРЕНОТ НА НЕОДГОВОРНОСТА

Да бидеме искрени.
Системот на селективна правда не се роди вчера.
Тој беше инсталиран во раните години на плурализмот, кога структурите на поранешниот режим само ја сменија бојата, но не и менталитетот.
Во времето на Бранко Црвенковски се поставија темелите на моделот:
партијата над институциите,
лојалноста над законот,
договорот над правдата.
Обвинителството не беше коректив на власта.
Беше нејзин тивок сојузник.
Така започна долгата ера на „недопирливите“.

АТЕНТАТОТ КОЈ ОСТАНА ПОЛУВИСТИНА

Во 1995 година се случи атентат врз тогашниот претседател Киро Глигоров.
Децении подоцна, нема целосна институционална вистина.
Нема разоткриени нарачатели.
Нема историска правна катарза.
Тоа беше првиот голем тест.
И првиот голем сигнал дека системот ќе штити, а нема да открива.
Од таму почна перцепцијата дека моќта не се гони – таа се договара.

ТРАНЗИЦИЈАТА, НАЈГОЛЕМИОТ НЕИСТРАЖЕН ПРЕДМЕТ

Сомнителни приватизации.
Исчезнати фабрики.
Работници на улица.
Ново-печени милионери со партиска позадина.
Кој одговараше?
Обвинителството молчеше.
Молкот беше погласен од секоја пресуда.
Тоа беше времето кога СДСМ го цементираше моделот:
„Не го отворај минатото – управувај со сегашноста.“

2001 – ПРАВДАТА ЖРТВУВАНА ЗА ПОЛИТИЧКИ МИР

Конфликтот од 2001 година ја разниша државата.
Но по конфликтот, наместо темелна правна разрешница, добивме политички компромиси.
Мирот беше неопходен.
Но правдата беше оттурната во сенка.
Секое оттурнување на правдата создава нова неказнивост.

СДСМ И ИЛУЗИЈАТА НА „НОВА ПРАВДА“

Кога подоцна СДСМ повторно дојде на власт, најави „нов почеток“.
Се формираше Специјално јавно обвинителство – историска можност.
Но наместо институционална катарза, следуваа скандали, компромитации и распад на довербата.
Народот повторно остана со чувство дека правдата се користи како политичка алатка, а не како морална обврска.

ФИОКА-СИСТЕМОТ, НАЈГОЛЕМОТО НАСЛЕДСТВО НА СДСМ

„Фиока“ не е административен пропуст.
Тоа е стратегија.
Одложување.
Застарување.
Заборавање.
Неказнивоста не се создава со амнестија.
Таа се создава со тишина.
Токму таа тишина ја уништуваше државата.

ЗОШТО ОВА НЕ Е МОМЕНТ ЗА ПОЛИТИЧКИ СПИНОВИ

Денес, кога обвинителството треба да се реформира, не смее повторно да стане алатка во рацете на партиите што со децении ја користеа институцијата за свои интереси.
Ова не е момент за нова маска на стариот систем.
Ова е момент за прекин.

САВЕСКИ, ПРЕКИН ИЛИ КОНТИНУИТЕТ?

Ненад Савески има историска задача.
Не да биде удобен.
Не да биде прифатлив за сите.
Туку да биде опасен за корупцијата.
Првите 100 дена нема да се мерат во говори.
Ќе се мерат во:
– отворање на случаи со висока корупција
– ревизија на сомнителни затворени предмети
– еднаков третман без оглед на партиска припадност

Ако удри таму каде што најмногу боли, ќе ја врати довербата.
Ако молчи – ќе стане дел од историјата на пропуштени шанси.

НАЈГОЛЕМАТА ОПАСНОСТ: ТИВКО ПРИФАЌАЊЕ

Ако и оваа шанса пропадне, нема да има револуција.
Нема да има бунт.
Ќе има нешто полошо – народ што престанал да верува во правда,а држава во која народот не верува во правда полека престанува да биде држава.

ФИНАЛЕН УДАР

Ова не е тест за една личност.
Ова е тест дали ќе се расчисти со моделот создаден од СДСМ, модел на политичка заштита, селективност и институционална слабост.

Ако Савески успее, Македонија ќе почне да се исправува.
Ако не успее, ќе потврдиме дека 35 години сме живееле во илузија на држава.

Историјата нема да памети говори.
Ќе памети храброст.
И ќе постави едноставно прашање:
Дали ова беше моментот кога Македонија конечно пресече со минатото?
Или моментот кога повторно избра тишина?

Please follow and like us: