Пишува: Слободан ТОМИЌ

„Народите не пропаѓаат кога се сиромашни. Пропаѓаат кога ќе ја изгубат свеста за сопственото достоинство.“
Милан Кундера

Дваесет и шест години „Гласот на народот со Слободан Томиќ“ опстојува како сведоштво дека во Македонија сè уште постои народ што памети, што чувствува и што одбива да биде претворен во политичка маса без идентитет.
Во време кога медиуми молчеа, кога партии тргуваа со државата, а амбасади цртаа политички агенди, оваа емисија остана простор каде обичниот човек можеше да каже дека Македонија не е проект создаден во нечија канцеларија, туку вековна борба за опстанок.
И токму затоа денес, кога Европската Унија повторно и сервира на Македонија нова форма на понижување наречена „постепена интеграција“, „придружно членство“ и „привилегиран набљудувач“, станува јасно дека проблемот одамна не е дали Македонија исполнува критериуми, туку дали Брисел воопшто сака рамноправна Македонија.

Бидејќи ако постоеше правда во европската политика, Македонија одамна ќе беше дел од Европската Унија.
Но Македонија не беше третирана како држава-кандидат.
Таа беше третирана како експеримент.
Како народ врз кој може да се тестира колку далеку може да оди понижувањето.
Прво го бараа името.
Потоа историјата.
Потоа јазикот.
Потоа Уставот,а сега, достоинството.
И најстрашно од сè е што секоја национална капитулација беше спроведувана со помош на домашни политички извршители.
Зоран Заев, Димитар Ковачевски, Али Ахмети, Талат Џафери, Бујар Османи, цела една структура која со години го убедуваше народот дека секое ново откажување е „храбар европски чекор“.
Но вистината е многу посурова.
Македонија не беше интегрирана.
Македонија беше демонтирана.
И денес, кога Венко Филипче повторно ја турка опасната теза дека уставните измени мора да се случат по секоја цена, станува јасно дека старата матрица не е мртва.
Повторно се бара од Македонците да направат историски отстапки без никаква гаранција дека Бугарија ќе престане да го негира македонскиот народ, јазик и историја.
Замислете го тој апсурд.
Од Македонија се бара да внесе Бугари во Уставот,а никој од Европа сериозно не ја притиска Софија да ги почитува пресудите од Судот за човекови права во Стразбур за Македонците во Бугарија.
Тоа не е европска правда.
Тоа е политичка уцена маскирана како дипломатија.
И токму кога Македонија е ставена во позиција на држава што мора бесконечно да попушта, од Германија доаѓа новиот план на Фридрих Мерц, Украина да добие „придружно членство“, а Западниот Балкан статус на „привилегиран набљудувач“.
Со други зборови, држави без право на глас.
Држави што ќе бидат доволно блиску за да исполнуваат обврски, но доволно далеку за никогаш да не бидат рамноправни.
Тоа е новата Европа што се создава пред нашите очи.
Европа на две брзини.
Европа на господари и периферија.
Европа каде големите одлучуваат, а малите слушаат.
Но токму тука се појавува еден исклучително важен геополитички момент што македонската јавност не смее да го игнорира.

Додека Брисел се обидува да создаде „чекални“ за Балканот, во Централна Европа се создава сосема поинаква визија.
Визија што доаѓа од Вишеградската група.
И токму таму Македонија почнува да гледа искрени сојузници.
Новиот унгарски премиер Петер Маѓар и полскиот премиер Доналд Туск испратија порака што силно одекна низ Европа: Вишеградската група треба да се прошири со државите од Западен Балкан.
Тоа не е само дипломатска изјава.
Тоа е геополитичка порака.
Порака дека Централна Европа повеќе не сака да биде периферија на Берлин и Брисел, туку нов политички центар што ќе ги брани суверенитетот, националниот идентитет и рамноправноста на народите.

Кога Петер Маѓар зборува за проширување на Вишеградската група со Македонија и Западниот Балкан, тој всушност испраќа сигнал дека постои и друга Европа, Европа што разбира дека идентитетот не смее да биде услов за интеграција.
Кога Доналд Туск вели дека Централна Европа повеќе не е периферија туку простор каде се решава иднината на континентот, тоа е директен удар врз старата бриселска ароганција.
И токму затоа оваа иницијатива е толку важна за Македонија.
Затоа што првпат после долго време некој не и вели на Македонија: „сменете уште нешто за да ве примиме“.
Туку: „дојдете како рамноправни“.
Дополнително, отпорот кон новите бриселски модели доаѓа и од словачкиот премиер Роберт Фицо, човек кој отворено му се спротивстави на предлогот на Фридрих Мерц за „придружно членство“ на Украина.
Фицо кажа нешто што многумина во Европа сакаат да го премолчат:
„Или некого примате рамноправно, или не го примате.“
Токму во таа реченица е содржана целата суштина на денешната европска криза.

Бидејќи проблемот на Европската Унија денес не е само институционален.
Проблемот е морален.
Европа повеќе не знае дали сака Унија на рамноправни држави или империја на политички послушници,а Македонија, за жал, со години беше третирана токму како простор за политичко дисциплинирање.
Најголемата трагедија е што македонскиот народ даде повеќе од сите, а доби најмалку.
Го смени името.
Ги трпеше понижувањата.
Ги слушаше лагите.
Веруваше дека секоја отстапка е „последна“,а потоа секогаш доаѓаше нов услов.
Тоа создаде огромно чувство на предавство.
И не од Европа.
Туку од домашните политички елити што ја претворија Македонија во држава без црвени линии.
Но историјата покажува дека народите најопасно реагираат токму кога ќе почувствуваат дека им е одземено достоинството.
Затоа денес Македонија се наоѓа пред историски избор.
Или ќе продолжи да оди по патот на бескрајни понижувања и „европски чекални“.
Или конечно ќе почне да гради политика на достоинство, национален консензус и нови сојузништва со држави што ја разбираат болката на малите народи,а токму Вишеградската идеја, поддржана од луѓе како Туск, Маѓар и Фицо, покажува дека Европа не е само Брисел.
Европа е и борба за суверенитет.
Европа е и отпор против двојните стандарди.
Европа е и право на народите да не бидат понижувани.
Затоа Македонија мора конечно да престане да се плаши да каже една едноставна вистина:
Не постои европска иднина ако цената е исчезнување на македонскиот идентитет.
Бидејќи држава што ќе се откаже од себе за да биде прифатена, на крај нема да биде ниту почитувана, ниту прифатена.
Ќе остане само празна територија без душа,а Македонија, и покрај сите предавства, сè уште има душа.
И токму затоа сè уште опстојува.


