Колумна на Слободан ТОМИЌ – „Народ што го негираат не бара туѓа милост, туку сопствено достоинство“

Македонија Свет

„Најголемата победа не е да го поразиш противникот, туку да останеш тоа што си.“


( Конфучиј)
Конфучиј

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Постојат мигови во историјата кога една реченица тежи повеќе од десетици дипломатски документи, повеќе од безброј конференции, повеќе од илјадници страници политички декларации.
Постојат моменти кога една јасна мисла станува глас на цел народ, а една порака станува сведоштво за времето во кое живееме.
Таков беше и настапот на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова во Собранието на Република Македонија, кога пред претставници од повеќе држави и парламенти испрати порака која не беше упатена само до присутните во салата, туку и до цела Европа, до сите центри на политичка моќ и до сите оние кои со години веруваат дека идентитетот може да биде предмет на преговори, а достоинството валута за политичка трговија.

Нејзината порака беше едноставна, но моќна: нема место за негирање на идентитетите, нема место за инструментализирање на историјата и нема место за попречување на иднината на една држава преку условувања што навлегуваат во нејзината душа.

Во една реченица беше содржана целата македонска современа драма.
Во една реченица беше опфатена борбата на генерации Македонци кои со векови не се бореле за туѓо, туку за правото да бидат свои.

Македонија е една од ретките европски држави која во својата понова историја мораше истовремено да го брани и своето постоење и своето право на самоидентификација.

Додека други народи разговараа за економски стратегии, индустриски политики и технолошки развој, Македонија често беше принудена да објаснува дека постои, дека има свој јазик, своја култура, своја историја и свој народ.
Тоа е апсурд кој малку кој надвор од Балканот може целосно да го разбере.
Затоа зборовите на Сиљановска-Давкова не беа само политичка изјава.

Тие беа одраз на една историска вистина која со децении стои пред очите на Европа.
Особено значајно е што оваа порака не беше испратена со јазик на конфронтација, туку со јазик на принципи.
Токму тука се гледа разликата меѓу државништвото и дневната политика.

Дневната политика зборува за следните избори. Државништвото зборува за следните генерации.
Дневната политика бара моментален аплауз. Државништвото бара трајна почит.
Кога претседателката зборуваше против негирањето на идентитетите, таа не зборуваше само за Македонија.

Таа зборуваше за принцип што треба да важи за секој народ во светот.
Затоа нејзината порака добива универзална вредност.
Во суштина, современа Европа се наоѓа пред сопствен тест.

Нејзините темели се изградени врз принципите на човековото достоинство, еднаквоста и почитувањето на различностите.
Но ако тие принципи важат за сите, тогаш мора да важат и за македонскиот народ.

Ако Европа навистина верува во културната разновидност, тогаш не смее да постои простор за оспорување на јазик, идентитет или историска самобитност.

Ако верува во човековите права, тогаш тие права не смеат да престанат таму каде што почнува македонското прашање.
Затоа настапот на Сиљановска-Давкова има поголемо значење отколку што на прв поглед изгледа.

Тој не беше насочен кон минатото, туку кон иднината. Не беше повик за конфликти, туку за принципиелност.
Не беше барање за привилегии, туку за еднаквост.

Македонија не бара посебен третман.
Македонија бара истите стандарди што важат за сите други европски народи. Ништо повеќе и ништо помалку.
Во последните децении Македонците научија една тешка лекција: дека компромисите можат да решат политички спорови, но не можат да создадат идентитет.

Идентитетот не се создава со договори. Тој се создава низ векови, низ културата, јазикот, традицијата и колективната меморија на народот.
Затоа секој обид за политичко дефинирање на идентитетот однапред е осуден на неуспех. Историјата покажува дека народите можат да бидат притискани, но не и трајно преобликувани според туѓи желби.

Во тој контекст, пораката од Собранието добива дополнителна тежина. Таа доаѓа во време кога Европа се соочува со сериозни геополитички предизвици, кога зборува за стабилност, безбедност и проширување.
Но стабилност не се гради со понижување.

Безбедност не се гради со негирање. Проширување не се гради со историски условувања. Вистинската европска идеја може да биде силна само ако почива врз заемна почит.

Гордана Сиљановска-Давкова во својот настап покажа дека Македонија има претседател кој знае да ја претвори правната аргументација во државничка визија. Нејзините зборови не беа случајна дипломатска формулација.
Тие беа внимателно обликувана порака која ја содржи суштината на македонската позиција: иднината не смее да биде заложник на споровите околу идентитетот.

Народите не можат да одат напред ако постојано се принудени да го докажуваат сопственото постоење.
Можеби токму затоа оваа порака одекна толку силно.
Затоа што зад неа стои искуството на еден народ кој премногу долго бил предмет на туѓи толкувања.

Народ кој научил дека достоинството нема цена.
Народ кој знае дека историјата може да биде оспорувана, но не и избришана.

Народ кој разбира дека јазикот не е административна категорија, туку жива душа на нацијата.
Македонија денес не стои пред избор меѓу Европа и идентитетот.

Вистинскиот избор е меѓу Европа на принципите и Европа на двојните стандарди.
Ако Европа остане верна на сопствените вредности, тогаш македонската приказна нема да биде проблем, туку доказ дека достоинството и интеграцијата можат да одат заедно.

Ако, пак, дозволи идентитетските прашања да останат средство за политички притисок, тогаш ќе ја поткопа сопствената морална основа.
Затоа говорот на претседателката не беше само дипломатски настап. Тој беше потсетник дека достоинството е темел на секоја слободна нација,а народ што го негираат не бара туѓа милост.

Тој бара право да биде тоа што е.
Токму во тоа се содржи и најголемата сила на Македонија.

Не во бројките, не во големината на територијата, не во геополитичката моќ, туку во упорноста со која низ генерации го чува сопственото име, сопствениот јазик и сопственото достоинство,а народ што успеал да го зачува тоа низ сите историски бури, има право да верува дека иднината ќе му припаѓа нему, а не на оние кои се обидувале да го убедат дека не е тоа што е.

Please follow and like us: