„Нема ништо поопасно за една држава од тоа со неа да управуваат луѓе чија единствена идеологија е личниот интерес, а единствена дипломатска вештина, безусловната капитулација.“
Николо Макијавели

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Македонската политичка сцена деновиве повторно е арена на парадоксален и речиси трагикомичен спектакл.
Луѓето кои речиси една деценија ја промовираа капитулацијата како „државничка мудрост“, кои го претворија националниот суверенитет во ситна валута за поткупување меѓународни симпатии и кои ја оставија државата во институционална пустош, денес без срам и без какви било кочници се дрзнуваат да делат лекции по дипломатија.
Опозициските СДСМ и ДУИ, заедно со нивната добро позната мрежа на партиски инсталации, клиентелистички структури и истрошени политички кадри, од Зоран Заев и Димитар Ковачевски, преку Али Ахмети и Венко Филипче, па сè до Андреј Жерновски и Љубомир Фрчкоски, организирано напаѓаат.
Нивна мета се премиерот Христијан Мицкоски и министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Тимчо Муцунски.
Причината за нивната нервоза?
Тоа што новата Влада воспостави стандард кој за нив е целосно непознат: дипломатија со став, стратегија и непроменливи црвени линии.
Но, за да се разбере суштината на овој меѓупартиски судир, мора без ракавици да се деконструираат фактите, мотивите и кредибилитетот на оние кои денес најгласно критикуваат.
Преговори „зад затворена врата“: Дипломатска вештина наспроти распродажба на идентитетот

Реакциите на опозицијата по интервјуто на министерот Муцунски за МИА, во кое тој потврди дека се водат дискретни разговори за деблокирање на македонскиот европски пат, беа предвидливи во својата хистерија. Овие кругови обвинија за „тајни преговори“, свесно игнорирајќи ги основните постулати на меѓународното право и дипломатската наука.
Во сериозниот свет, дискретната дипломатија е основна алатка за решавање на сложени геополитички спорови.
Таа овозможува да се тестираат идеи, да се градат мостови и да се бараат одржливи компромиси надвор од окото на јавноста и дневниот политички популизам. Меѓутоа, разликата помеѓу она што го правеа СДСМ и ДУИ и она што го прават Мицкоски и Муцунски е суштинска, концептуална и дијаметрално спротивна:
Моделот на СДСМ и ДУИ (2016–2024): Нивните „преговори“ не беа дипломатија, туку системско извршување на туѓи диктати.
Тие зад задниот влез прифаќаа сè што ќе им се ставеше на маса.
Го променија уставното име, го потпишаа Договорот за добрососедство кој стана извор на сите следни блокади и го прифатија т.н. Француски предлог, кој историските и идентитетските прашања ги инкорпорираше директно во преговарачката рамка на ЕУ.
Тие немаа ниту една црвена линија. Нивната девиза беше едноставна: попушти сè денес, за да останеш на власт уште еден ден.
Моделот на Мицкоски и Муцунски: Новата Влада преговара, но од позиции на државен интегритет. Владата јасно порача дека разговори се водат, но цената за пристапување во ЕУ не може да биде обезличување на македонскиот народ. Прашањата за идентитетот, историјата, јазикот и културата се изземени од каква било можност за трговија.
Дополнително, преку ваквите разговори се отвораат прашања за заштита на економските, трговските и бизнис-интересите на Македонија, што покажува дека дипломатијата конечно се става во служба на граѓаните и економијата, а не во служба на политичкото преживување.
Дипломатскиот кадар: Децении на државна сметка без ниту еден резултат
За да сфатите зошто одредени личности реагираат толку нервозно на зборовите на премиерот Мицкоски за чистење на „мочуриштето“, мора да го анализирате нивниот профил и нивното наследство.
Во изминатите осум години, македонската дипломатска мрежа беше претворена во приватно прифатилиште за компромитирани партиски кадри, клиентелисти и луѓе чија единствена квалификација беше апсолутната послушност кон партискиот врв. Испраќањето на ликови како Љубомир Фрчкоски во Њујорк или инволвирањето на кадри од типот на Андреј Жерновски во дипломатско-политички комбинации не беа потези за зајакнување на државната позиција.
Тоа беа класични клиентелистички трансакции, награда за лојалност и овозможување комоден живот на сметка на македонскиот даночен обврзник.
Кој е нивниот реален биланс?
Што направија овие луѓе додека ги шетаа своите чевли низ Брисел, Вашингтон, Њујорк и Софија?
Дали донесоа барем една странска директна инвестиција?
Дали успеаја да издејствуваат барем една заштитна клаузула за македонскиот идентитет?
Дали отворија врата за македонскиот бизнис во светот?
Одговорот е поразителен: Нула. Нивниот биланс е чист ветар и магла, покриен со огромни сметки платени од народни пари.
И денес, истиот тој Андреј Жерновски, човек кој повеќе од две децении директно или индиректно опстојува на државниот буџет, се појавува на прес-конференција за да го критикува илинденскиот говор на Мицкоски во Пелинце.
Тој се навредува од зборот „талог“.
Но, кога една политичка гарнитура ќе потроши над 32 милијарди евра буџетски средства во својот мандат, а зад себе нема да остави ниту еден капитален инфраструктурен објект, ниту една модернизирана болница, ниту еден среден универзитет, туку само задолжена и деградирана држава, тогаш терминот „политички талог“ не е навреда.
Тоа е прецизна, сурова и точна дијагноза за односот кон сопствениот народ.
Геополитичко слепило: Скандалозното опозициско девалвирање на Вашингтон
Можеби најочигледниот доказ за политичката мизерија на СДСМ и нивните експоненти е нивниот однос кон глобалните геополитички поместувања и кон главниот стратешки партнер на Македонија, Соединетите Американски Држави.

Неодамнешната приватна посета на Ричард Гренел на Скопје, човек од најтесниот доверлив круг на претседателот Доналд Трамп и специјален пратеник за специјални мисии, и неговите средби со премиерот Мицкоски и министерот Муцунски испратија моќна порака.
Гренел јавно го пофали Скопје и даде јасен сигнал дека новата македонска власт има отворени канали за комуникација со највлијателните центри на моќ во Вашингтон.
Но, како реагираше опозицијата на ова и на претходните дипломатски активности?
Кога високи претставници и соработници на клучни американски фигури остваруваа контакти со македонскиот министер за надворешни работи, лидерот на СДСМ, Венко Филипче, и неговите „стратези“ се осмелија да ги наречат тие луѓе „аутсајдери“.
Ова не е само политичка наивност; ова е незапомнет дипломатски скандал и аматеризам од огромни размери:
Политичко слепило: СДСМ покажа дека не го разбира светот во кој живее.
Тие останаа заглавени во сопствените матрици, неспособни да сфатат дека геополитичката архитектура се менува и дека Владата на Мицкоски гради директни, долгорочни и респектибилни односи со новата американска администрација.
Суета и фрустрација: Бидејќи тие самите беа третирани како обични извршители на туѓи наредби, тие денес не можат да поднесат што Владата на ВМРО-ДПМНЕ се третира како рамноправен и почитуван партнер во меѓународните односи.
Финале:

Заврши ерата на виткање кичма
Македонија се наоѓа во момент на голема историска и дипломатска преобразба.
Времето кога македонските државни интереси беа предмет на пазарење по софиските и бриселските ходници е засекогаш завршено.
СДСМ, ДУИ, Заев, Ковачевски, Ахмети, Филипче и Жерновски имаат целосно право да бидат нервозни. Нивната нервоза не произлегува од загриженост за државата, туку од фактот што нивниот модел на владеење е целосно деслоциран. Граѓаните повеќе не наседнуваат на нивната лажна загриженост за европскиот пат.
Новиот дипломатски курс предводен од Христијан Мицкоски и Тимчо Муцунски покажа дека Македонија може да преговара мудро, дискретно и достоинствено. Државата конечно има раководство кое ги знае своите црвени линии, ги брани идентитетот, јазикот и културата, а истовремено гради силни економски и дипломатски сојузи од Вашингтон до Брисел.
Политичкиот талог од минатото може да продолжи со своите прес-конференции, но историјата веќе го даде својот суд: секоја иднина за Македонија се гради со крената глава, а не со свиена кичма.


