Колумна на Слободан ТОМИЌ – Кога паниката станува политичко оружје. Рашче, скопската вода и Орце Ѓорѓиевски пред испитот на одговорноста

Македонија

„Најопасната власт е онаа што успева да ги убеди луѓето дека стравот е нивна судбина.“


Хана Арент
Хана Арент

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Постојат моменти кога политиката престанува да биде борба за идеи.
Престанува да биде борба за програми.
Престанува да биде борба за економија, инфраструктура, здравство, образование или европска перспектива.
И се претвора во нешто многу поопасно:
борба со човечкиот страв.
Стравот за детето.
Стравот за семејството.
Стравот за здравјето.
Стравот од чашата вода што човекот ја принесува до устата.
Токму затоа случувањата од 12 август 2026 година во Скопје не смеат да бидат третирани како уште една обична дневнополитичка караница.
Ова е момент кога мора да се повлече линија.
Водата не е партија.
Рашче не е партија.
Здравјето на граѓаните не е изборна кампања,а политичката одговорност мора да важи за сите, и за власта и за опозицијата.

ПРВО: ФАКТИТЕ МОРА ДА БИДАТ ПОСИЛНИ ОД ПАНИКАТА

Во јавноста се раширија тврдења дека скопската вода е загадена со Escherichia coli и дека веќе има пациенти заболени како последица на таква контаминација.
Но токму тука доаѓа најважната работа:
официјалните здравствени институции не го потврдија тоа.
Директорот на Клиниката за инфективни болести, д-р Фадил Цана, јавно изјави дека нема податоци за пациенти чии гастроинтестинални тегоби се поврзани со пиењето вода во Скопје.
Министерството за здравство соопшти дека нема регистриран ниту хоспитализиран пациент чија здравствена состојба е поврзана со консумирање загадена вода.
И тоа е факт што мора да се почитува.
Но истовремено, тоа не значи дека институциите треба да кажат само:
„Верувајте ни.“
Не.
Во вакви ситуации граѓанинот има право на повеќе:
„Еве ги резултатите.“
Еве ги лабораториските анализи.
Еве ги мерните места.
Еве ги параметрите.
Еве ги датумите.
Еве ги резултатите.
Тоа е најсилниот лек против дезинформацијата.

ОРЦЕ ЃОРЃИЕВСКИ НЕ СЕ СОКРИ

И токму тука доаѓаме до улогата на градоначалникот на Скопје, Орце Ѓорѓиевски.
Во момент кога низ Скопје се ширеше паника, тој излезе пред камерите.
Не се скри.
Не молчеше.
Не ја префрли целата одговорност на некого друг.
И направи нешто што политички можеби е симболично, но човечки има тежина:
се напи вода од скопскиот водовод пред камерите.
Тоа, повторно, не е лабораториски доказ.
Лабораторискиот доказ го даваат акредитираните лаборатории.
Но политичката порака беше јасна:
„Јас ја пијам истата вода што ја пиете вие.“
И затоа Орце Ѓорѓиевски во оваа ситуација заслужува поддршка.
Не затоа што е градоначалник.
Не затоа што е политичар.
Туку затоа што застана пред граѓаните во момент кога тие беа исплашени.
Тоа е минимумот што народот треба да го очекува од секој избран функционер.

НО ЧАШАТА ВОДА НЕ Е КРАЈОТ, ТАА Е ПОЧЕТОКОТ

И тука мора да бидеме фер и кон самиот Орце Ѓорѓиевски.
Јавната поддршка не значи да му се даде празен чек.
Напротив.
Поддршка за Орце значи: бараме од него да оди до крај.
Да го расчисти отпадот.
Да го заштити Рашче.
Да бара сите надлежни институции да ги направат анализите.
Да ги објави резултатите.
Да бара инспекциски надзор.
Да не дозволи ниту една политичка структура да го користи стравот на скопјани.
И ако некој со години дозволувал опасен отпад во близина на заштитено подрачје:
нека одговара.
Без партија.
Без заштита.
Без амнестија.
Без „не знаевме“.

РАШЧЕ НЕ Е ПРОБЛЕМ НА ОРЦЕ, РАШЧЕ Е ПРОБЛЕМ НА СИТЕ НАС

Ова е клучната точка.
Фактот што постои отпад во близина на заштитено подрачје е сериозна еколошка тема.
Но од него автоматски не следи дека градскиот водовод е контаминиран.
Тоа мора да го утврдат стручните институции.
Токму затоа е важно што Основното јавно обвинителство Скопје оформи предмет по допрен глас за да се проверат информациите за загадувањето, потеклото на депонијата и можните последици.
Тоа е вистинскиот пат.
Не Фејсбук.
Не Viber.
Не партиски штаб.
Не анонимна порака.
Туку:
инспекција,
лабораторија,
вештачење,
обвинителство,
суд.
Тоа е држава.

ОРЦЕ ЈА НАСЛЕДИ И ФУНКЦИЈАТА И СМЕТКАТА

Една работа не треба да се заборави.
Нов градоначалник не наследува само кабинет.
Наследува и проблеми.
Наследува нерешени комунални прашања.
Наследува отпад.
Наследува инфраструктурни долгови.
Наследува пропусти од минатото.
И кога ќе почне да ги отвора тие проблеми, најлесно е токму него да го обвинат што постојат.
Тоа е една од најстарите политички матрици:
обвини го оној што го покажува проблемот наместо оној што дозволил проблемот да настане.
Но времето за таква политика мора да заврши.
Ако Орце Ѓорѓиевски го затекнал проблемот кај Рашче, тогаш неговата обврска е да го реши.
И токму тоа треба да го бараме од него.
Не сокривање, туку чистење.
Не пропаганда, туку анализа.
Не партиски говори, туку резултати.

КОГА ПОЛИТИКАТА ЌЕ СЕ СПУШТИ ДО ЧАШАТА ВОДА

Ова е моментот кога мора да се постави најнепријатното прашање:
Дали политичката борба во Македонија стигна до таму што човечкиот страв може да стане изборна алатка?
Ако некој навистина има доказ дека водата е загадена:
нека го покаже.
Ако има лабораториски резултат:
нека го објави.
Ако има пациент:
нека надлежните институции го потврдат.
Ако има кривично дело:
нека обвинителството постапи.
Но ако нема ништо од тоа, а сепак намерно се создава паника:
тогаш и тоа е сериозен проблем за кој мора да има одговорност.

ОПОЗИЦИЈАТА ИМА ПРАВО ДА КРИТИКУВА, НО НЕМА ПРАВО ДА СЕ ИГРА СО СТРАВОТ НА НАРОДОТ

СДСМ, ДУИ и секоја друга опозициска партија имаат демократско право да ја критикуваат власта.
И треба да ја критикуваат.
Но критиката мора да се темели врз факти.
Не е проблемот што опозицијата поставува прашања.
Проблем би бил ако од прашањето прави пресуда.
Од сомнеж, факт.
Од фотографија, лабораториски наод.
Од депонија, доказ за контаминација.
Од гласина, здравствена катастрофа.
Тогаш политиката станува опасна.

ОД ГОСТИВАР ДО СКОПЈЕ: НЕ СЕКОЈА ВОДА Е ИСТА ПРИКАЗНА

И тука треба да се биде особено внимателен.
Гостиварскиот случај беше реален здравствен и институционален проблем и не смее да се минимизира.
Но токму затоа не смее да се користи како политички шаблон за секоја следна гласина.
Секој случај мора да се докаже одделно.
Она што се случило во Гостивар не е доказ дека се случува истото во Скопје,а она што се зборува по социјалните мрежи не може да замени лабораториски резултат.

КОЧАНИ НЕ Е ПАРТИСКИ РЕКВИЗИТ

И Кочани мора да се спомене со најголема почит кон жртвите.
Трагедијата во „Пулс“ не смее да се претвори во партиски пропаганден материјал.
Кочани не е политичко оружје.
Кочани е опомена.
Опомена дека институциите мора да функционираат.
Опомена дека дозволите мора да се почитуваат.
Опомена дека инспекциите мора да работат.
Опомена дека кога системот потфрла, цената не ја плаќа политичката партија.
Ја плаќа човекот.

ОД ИЛИНДЕН ДО ДЕНЕС: КОГА НАРОДОТ СЕ ОБЕДИНУВАЛ

Во 1903 година, Македонците и луѓето што ја сакале идејата за слободна Македонија се кренале против една империја.
Не се бореле за директорски места.
Не се бореле за партиски функции.
Не се бореле за медиумски поени.
Се бореле за слобода.
Денес имаме друга битка.
Не со османлиската империја.
Туку со сопствените слабости:
со корупцијата,
со клиентелизмот,
со политичката омраза,
со дезинформациите,
со институционалната неодговорност,
со злоупотребата на трагедиите.
И токму затоа денес ни треба една нова политичка зрелост:
Кој има доказ — нека зборува.
Кој нема доказ — нека не плаши.

„БИОТЕРОРИЗАМ“ НЕ Е ПАРТИСКИ СЛОГАН, ТОА Е ТЕШКО ОБВИНУВАЊЕ

Терминот мора да се употребува внимателно.
Ако некогаш се утврди дека некој намерно контаминирал вода за да загрози население, тогаш тоа би било крајно сериозен криминален настан.
Но денес нема основа тоа да се прогласи како утврден факт.
Затоа вистинскиот новинарски и политички став е:
испитајте.
Докажете.
Гонете ако има дело.
Ако има намерно ширење лажни информации:
испитајте и тоа.
Зашто и намерното создавање паника околу здравјето на населението може да има сериозни последици.

ОРЦЕ ЃОРЃИЕВСКИ СЕГА ИМА ШАНСА ДА ПОКАЖЕ ШТО ЗНАЧИ ОДГОВОРНА ЛОКАЛНА ВЛАСТ

Ова е моментот кога Орце треба да оди чекор понатаму.
Не само да се напие вода пред камерите.
Туку:
да ја покаже водата преку бројки.
Да ги објави резултатите.
Да обезбеди дополнителни независни анализи.
Да побара целосна инспекција на Рашче.
Да ја исчисти депонијата.
Да обезбеди континуиран мониторинг.
Да ја информира јавноста.
И да не дозволи темата да исчезне за три дена.
Тогаш неговата денешна гестикулација ќе добие вистинска тежина.
Чашата вода ќе стане симбол на една политика на транспарентност.

ЗАТОА, БРАТСКИ И ЈАВНО: ОРЦЕ, ИМАШ ПОДДРШКА

Орце Ѓорѓиевски заслужува поддршка за тоа што излезе пред граѓаните кога се ширеше страв.
Но уште повеќе:
има поддршка да го исчисти она што го затекнал.
Да ја заштити водата.
Да го заштити Рашче.
Да ги отвори институциите.
Да ги покаже анализите.
Да ги најде одговорните.
Да не дозволи никој да го користи здравјето на Скопјани за политички поени.
И ако се утврди дека некој незаконски загадувал:
до крај.
Без разлика на партија.
Без разлика на функција.
Без разлика на име.

ФИНАЛЕ: НЕКА ЗБОРУВААТ ДОКАЗИТЕ

На крајот, Македонија не треба да избира меѓу владина и опозициска вистина.
Треба да избира меѓу:
вистината и лагата.
Меѓу:
доказот и гласината.
Меѓу:
одговорноста и политичкиот профит.
И токму затоа денес Орце Ѓорѓиевски треба да добие поддршка, но и една сериозна обврска:

НЕ ЗАСТАНУВАЈ НА ЧАШАТА ВОДА.

Продолжи до Рашче.
Продолжи до лабораториите.
Продолжи до инспекциите.
Продолжи до институциите.
Продолжи до одговорните.
Зашто ако водата е чиста, народот мора да знае.
Ако има ризик , народот мора прв да знае.
Ако некој загадувал, мора да одговара,а ако некој намерно го плашел народот со измислена здравствена закана, и тој мора да одговара.
Рашче мора да биде заштитено.
Скопската вода мора да биде проверена.
Институциите мора да бидат транспарентни.
Виновниците мора да одговараат.
Но здравјето на граѓаните не смее да биде политички плен.
Не е ниту на СДСМ.
Не е на ДУИ.
Не е на ВМРО-ДПМНЕ.
Не е на никого.
Тоа е здравјето на македонскиот граѓанин.
И затоа последниот збор нека не го имаат партиските штабови.
Нека не го имаат анонимните профили.
Нека не го имаат политичките калкуланти.

НЕКА ЗБОРУВААТ ЛАБОРАТОРИИТЕ.
НЕКА ЗБОРУВААТ ИНСПЕКТОРИТЕ.
НЕКА ЗБОРУВА ОБВИНИТЕЛСТВОТО.
НЕКА ЗБОРУВААТ ДОКАЗИТЕ.

А Орце Ѓорѓиевски нека продолжи да стои пред народот.
Не само со чаша вода во раката.
Туку со чисто Рашче, чисто Скопје, јавни анализи и одговорност за секој што го загрозува највредното што го има еден град, здравјето и довербата на неговите граѓани.

КОЈ ГО ОТКРИВА ПРОБЛЕМОТ НЕ Е НЕПРИЈАТЕЛ НА ГРАДОТ.
НЕПРИЈАТЕЛ Е ОНОЈ ШТО ГО ОСТАВА ПРОБЛЕМОТ ДА РАСТЕ.
ОРЦЕ ЃОРЃИЕВСКИ, СЕГА Е ВРЕМЕ ДА СЕ ОДИ ДО КРАЈ.
ЗА СКОПЈЕ.
ЗА РАШЧЕ.
ЗА ГРАЃАНИТЕ.
ЗА МАКЕДОНИЈА.

Please follow and like us: