ПРОФ. Д-Р ОГНЕН КОСТОВСКИ, НАУЧНИКОТ КОЈ ЗНАЕЊЕТО ГО ПРЕТВОРИ ВО СЛУЖБА НА ЧОВЕКОТ
Хирург, доктор на науки, професор, истражувач, учител и хуман човек, а зад сите титули: татко
Пишува: Слободан ТОМИЌ

Постојат луѓе кои ја градат својата професија.
Постојат луѓе кои ја градат својата кариера.
Постојат луѓе кои ги собираат титулите.
Но постојат и оние ретки луѓе кај кои професијата, со текот на годините, престанува да биде само професија.
Станува повик.
Станува служба.
Станува начин на живот,a кога медицината ќе стане служба, тогаш белиот мантил престанува да биде само облека.
Станува симбол.
Станува светилник.
И токму затоа приказната за проф. д-р Огнен Костовски не сакам да ја започнам со функција.
Ја започнувам со човекот.
Со лекарот.
Со хирургот.
Со научникот.
Со професорот.
Со учителот.
Со хуманистот.
И, на крајот од сите титули, со онаа најголема и најчовечна:
татко.
ПРВИОТ ЧЕКОР, ЛЕКАРОТ

По дипломирањето на Медицинскиот факултет во Скопје во 2005 година, по лекарскиот стаж, во мај 2006 година го започнува патот кон специјализацијата по општа хирургија.
Во 2007 година работи во Ургентниот центар при Хируршките клиники.
Од мај 2008 година неговиот професионален пат се врзува со Универзитетската клиника за дигестивна хирургија при Клиничкиот центар „Мајка Тереза“.
Тоа се години во кои медицината престанува да биде само она што се чита во книгите.
Станува она што се живее.
Години на операциони сали.
Години на дежурства.
Години на одлуки.
Години на пациенти.
Години во кои човек учи дека зад секоја дијагноза стои човечка приказна.
И дека секој пациент пред лекарот не е само медицински случај.
Тој е нечиј татко.
Нечија мајка.
Нечиј син.
Нечија ќерка.
Нечиј сопруг.
Нечија сопруга.
Нечиј најмил.
ОД ХИРУРГОТ ДО НАУЧНИКОТ
Во 2017 година го стекнува докторскиот степен.
Во 2021 година ја завршува супспецијализацијата по дигестивна хирургија.
Но тука патот не завршува.
Напротив.
Тука станува уште поширок.
Од лекар до специјалист.
Од специјалист до супспецијалист.
Од хирург до доктор на науки.
Од клиничар до истражувач.
Од истражувач до професор.
Тоа не е само професионално напредување.
Тоа е постепено проширување на одговорноста.
Зашто хирургот има одговорност кон пациентот пред себе.
Научникот има одговорност кон медицината.
Професорот има одговорност кон генерациите што доаѓаат,a хуманистот има одговорност кон човекот.
И кога сите тие димензии ќе се сретнат во еден човек, професијата добива една повисока смисла.
НАУЧНИКОТ, ЧОВЕКОТ КОЈ НЕ СЕ ЗАДОВОЛУВА СО „ТАКА Е“

Науката започнува тогаш кога човекот ќе се осмели да праша:
„Зошто?“
Зошто ова се случува?
Може ли поинаку?
Може ли подобро?
Може ли побезбедно?
Може ли пациентот да страда помалку?
Може ли медицината утре да биде подобра од денес?
Тоа се прашања на научникот.
Проф. д-р Огнен Костовски својата професионална работа не ја ограничува само на клиничката практика.
Тој е активен во научноистражувачката работа, со потесна област дигестивна хирургија, и е автор и коавтор на научни публикации од областа на дигестивната и абдоминалната хирургија.
Неговата научна активност се надоврзува на современите хируршки методи, минимално инвазивната хирургија и континуираното професионално усовршување.
Тоа е суштината на научниот дух:
не да живееш од она што си го научил вчера,
туку секој ден да се прашуваш што може да се научи денес.
ПРОФЕСОРОТ, ЗНАЕЊЕТО КОЕ СТАНУВА НАСЛЕДСТВО
Постои огромна разлика меѓу човек кој знае и човек кој знае да научи друг.
Првиот има знаење.
Вториот создава наследство.
Проф. д-р Огнен Костовски е дел од академскиот свет како професор на Медицинскиот факултет.
Но професорската титула не треба да се гледа како украс.
Таа е обврска.
Кон студентот.
Кон специјализантот.
Кон младите лекари.
Кон иднината.
Зашто еден добар лекар може да спаси живот.
Но еден добар професор може да создаде десетици лекари кои утре ќе спасуваат животи.
Токму затоа учителот има можеби најголема моќ:
моќта да го пренесе она што го знае.
И да го направи другиот подобар.
НАЈМЛАДИОТ ПРОФЕСОР, МЛАДОСТА КАКО ДУХ

Kога за еден човек се кажува дека е меѓу најмладите професори, тоа не треба да се разбере само како бројка.
Постои и друга младост.
Младост на умот.
Младост на љубопитноста.
Младост на идејата.
Младост на храброста да се прифати новото.
Науката бара токму таква младост.
Да не се плашиш од новото.
Да не се плашиш од прашањето.
Да не мислиш дека си стигнал до последната страница.
Зашто во вистинската наука последната страница не постои.
Секој одговор отвора ново прашање.
Секое откритие отвора нов хоризонт.
И затоа најмладиот дух во медицината понекогаш се наоѓа токму кај човекот со најмногу знаење.
МЕЃУНАРОДНАТА МЕДИЦИНА, КОГА МАКЕДОНСКОТО ЗНАЕЊЕ ИЗЛЕГУВА НА СВЕТСКАТА СЦЕНА
Науката нема граници.
Знаењето не се мери со географија, а угледот на еден научник се гради и преку неговото учество во меѓународниот научен свет.
Костовски учествува на меѓународни стручни и научни собири, а неговата јавна професионална активност покажува и ангажман како предавач на меѓународни постдипломски курсеви.
Тоа е значајно.
Зашто едно е да одиш да слушаш.
Друго е да застанеш пред меѓународен аудиториум и да предаваш.
Тогаш не само што учиш од светот.
Туку и му даваш нешто на светот.
И тоа е една од најубавите форми на професионален пат:
да примаш знаење и да го враќаш како знаење.
ХИРУРГИЈАТА, ТАМУ КАДЕ ШТО СЕКУНДАТА ИМА ТЕЖИНА

Хирургијата не простува неодговорност.
Таа бара сигурна рака.
Но уште повеќе бара сигурна мисла.
Бара концентрација.
Бара дисциплина.
Бара храброст.
Бара смиреност.
И бара нешто што не може да се добие само со диплома:
чувство за човекот.
Кога пациентот лежи на операционата маса, тој не го предава само своето тело.
Ја предава својата доверба.
Својот страв.
Својата надеж.
Својата иднина.
И затоа хирургот не смее да го гледа пациентот само како случај.
Пред него лежи живот.
ПАЦИЕНТОТ НЕ Е ДИЈАГНОЗА
Современата медицина има бројки.
Снимки.
Лаборатории.
Протоколи.
Апарати.
Алгоритми.
Но човекот не е број.
Пациентот не е шифра.
Пациентот е човек.
Со име.
Со семејство.
Со страв.
Со надеж.
Со желба да продолжи да живее.
И затоа една мирна реченица од лекарот може да биде исто толку важна како и најсовремениот медицински инструмент:
„Тука сум.“
За лекарот можеби тоа е само една реченица.
За исплашениот човек може да биде цел свет.
НАУКАТА КОЈА ИМА СРЦЕ
Науката без човечност може да стане ладна.
Технологијата без совест може да стане само технологија.
Но науката што му служи на човекот станува нешто многу поголемо.
Станува надеж.
Затоа современата медицина не треба да избира меѓу човекот и технологијата.
Таа треба да ги спои.
Човек со технологија.
Наука со совест.
Иновација со човечност.
Знаење со одговорност.
Тука се гледа вистинската големина на современиот лекар.
КОГА ПОМОШТА НЕ БАРА НАГРАДА
Постојат луѓе кои помагаат затоа што некој гледа.
Но постојат и луѓе кои помагаат затоа што така им налага совеста.
Втората помош е најчиста.
Таа нема потреба од публика.
Нема потреба од аплауз.
Нема потреба од камера.
Само човек пред човек.
И токму оваа човечност е она што најтешко се запишува во биографијата.
Не можеш лесно да напишеш колку пати си му помогнал на некого.
Колку пати си дал совет.
Колку пати си подал рака.
Колку пати си останал со човекот кога му било најтешко.
Но тие нешта остануваат во паметењето на луѓето.
И таму имаат најголема вредност.
КРВОДАРИТЕЛСТВО И ОРГАНОДАРИТЕЛСТВО, ФИЛОЗОФИЈА НА ДАВАЊЕТО

Во неговата јавна професионална активност се присутни и пораки за крводарителството и органодарителството.
Тоа е силен симбол.
Зашто да даруваш крв значи да дадеш дел од себе за некој друг да добие нова шанса.
Да се зборува за органодарителство значи да се зборува за можноста еден живот да продолжи благодарение на друг.
Тоа е медицината во нејзината најблагородна форма.
Да дадеш за другиот да живее.
ТАТКОВСТВОТО, НАЈДЛАБОКАТА ЧОВЕЧКА ДИМЕНЗИЈА
Но зад научникот постои уште еден човек.
Зад хирургот.
Зад професорот.
Зад докторот на науки.
Зад учителот.
Постои:
таткото.
И можеби токму таму човекот е најискрен.
Во операционата сала лекарот ја покажува својата стручност.
Во науката го покажува својот ум.
Пред студентите, своето знаење.
Но пред своето дете нема титула зад која може да се сокрие.
Таму останува само таткото.
НЕГОВАТА ВОЈВОТКА
И секој татко има една најнежна точка.
Неговата ќерка.
За светот таа може да биде ќерка.
Но за таткото таа може да биде нешто многу поголемо.
Неговата Војвотка.
Не како официјална титула.
Не како дворска чест.
Туку како татковска метафора.
Како збор со кој еден татко ја опишува својата најголема нежност.
Својата гордост.
Својата радост.
Својата грижа.
Својата љубов.
И можеби најубавото парче од неговиот живот што не може да се најде во ниту една научна биографија.
КОГА НАУЧНИКОТ СТАНУВА САМО ТАТКО
Постои момент кога сите титули молчат.
Кога професорот ќе се врати дома.
Кога научникот ќе ја затвори книгата.
Кога хирургот ќе го остави скалпелот.
Кога човекот ќе ја затвори болничката врата зад себе.
И тогаш останува само:
таткото.
Можеби уморен.
Можеби со илјада грижи.
Но пред својата ќерка тој повторно станува оној човек кој некогаш ја држел за рака.
И можеби токму тука се гледа најголемата човечка сила.
Не во тоа колку можеш да издржиш пред светот.
Туку колку нежност можеш да зачуваш за оние што ги сакаш.
ВОЈВОТКАТА, ТИТУЛА КОЈА НЕ ЈА ДОДЕЛУВА НИЕДНА ИНСТИТУЦИЈА

Постојат титули што се стекнуваат со диплома.
Постојат титули што се стекнуваат со научен труд.
Постојат функции што се добиваат со одлука.
Но постои една титула која никој не може да ти ја додели.
Ниту универзитет.
Ниту држава.
Ниту институција.
Ниту комисија.
Тоа е титулата:
татко,a за таткото неговата ќерка може да биде:
Војвотката.
Неговата најголема гордост.
Неговата најголема нежност.
Неговата најтивка молитва.
АЛБЕРТ ШВАЈЦЕР, „ПОЧИТ КОН ЖИВОТОТ“
Постои една мисла од Алберт Швајцер која можеби најубаво кореспондира со оваа приказна:
„Јас сум живот кој сака да живее, среде живот кој сака да живее.“
Швајцер ја изгради својата морална филозофија околу една голема идеја:
почит кон животот.
И токму тука се среќава со суштината на лекарската професија.
Лекарот гледа живот.
Хирургот го штити животот.
Научникот бара начини да го заштити подобро.
Професорот ги учи другите како да го штитат.
А таткото?
Тој го сака животот на своето дете повеќе од својот сопствен мир.
Затоа Швајцеровата мисла не е само филозофија.
Во медицината таа станува секојдневна морална обврска.
Почитувај го животот.
Чувај го животот.
Помогни му на животот.
ДИРЕКТОР, САМО ЕДНА ФУНКЦИЈА ВО ЦЕЛИОТ ПАТ
И да, денес проф. д-р Огнен Костовски ја носи и раководната одговорност на директорската функција.
Но тоа е само една точка во неговата биографија.
Не неговиот почеток.
Не неговата суштина.
Не неговото најголемо достигнување.
Зашто функцијата може да заврши.
Но научникот останува.
Професорот останува.
Хирургот останува.
Човекот останува.
Таткото останува.
И токму затоа човекот треба да биде поголем од функцијата.
НАЈГОЛЕМИОТ ПРОФЕСОР НЕ СЕ ПЛАШИ ДА СОЗДАДЕ ПОДОБРИ ОД СЕБЕ
Еден вистински професор не создава копии.
Создава личности.
Лекари кои ќе размислуваат.
Лекари кои ќе прашуваат.
Лекари кои ќе истражуваат.
Лекари кои ќе бидат похрабри од својата генерација.
И можеби најголемата победа на еден професор е кога неговиот ученик еден ден ќе стане подобар од него.
Тогаш учителот не е победен.
Тогаш учителот победил.
Зашто неговото знаење продолжило да живее.
ИМЕТО СЕ ГРАДИ СО ГОДИНИ

Во медицината довербата не се наредува.
Не се купува.
Не се прогласува.
Таа се гради.
Пациент по пациент.
Година по година.
Операција по операција.
Студент по студент.
Научен труд по научен труд.
Човек по човек.
И токму затоа најголемата награда за лекарот не е аплаузот.
Не е функцијата.
Не е фотографијата.
Не е титулата.
Туку моментот кога човек ќе каже:
„Докторе, Ви благодарам.“
КОГА БЕЛИОТ МАНТИЛ СТАНУВА СВЕТИЛНИК
Белиот мантил е бел само по боја.
Светлината доаѓа од човекот што го носи.
Од неговото знаење.
Од неговата совест.
Од неговата работа.
Од неговата човечност.
Од неговата способност да остане смирен кога друг се плаши.
Од неговата способност да помогне кога друг страда.
Од неговата способност да научи друг.
Од неговата способност да даде нешто од себе без да бара возврат.
Тогаш мантилот станува симбол.
Не на моќта над човекот.
Туку на службата кон човекот.
AGNUS DEI — ЈАГНЕТО БОЖЈО
Agnus Dei.
Јагнето Божјо.
Овој израз не го користам како човечка титула.
Ниту еден човек не е светец.
Ниту еден човек не е безгрешен.
Но како метафора, Agnus Dei носи една прекрасна порака:
служи.
Помагај.
Биди смирен.
Чувај го животот.
Користи ја својата сила за другиот.
И токму затоа овој наслов не е круна за проф. д-р Огнен Костовски.
Тој е симбол на идеалот кон кој медицината треба да се стреми.
А ШТО ОСТАНУВА?
Еден ден ќе поминат функциите.
Ќе се сменат кабинетите.
Ќе дојдат нови апарати.
Ќе дојдат нови методи.
Ќе дојдат нови генерации.
Но ќе остане:
научниот труд,
знаењето,
ученикот,
пациентот,
колегата,
човекот на кому си помогнал,
и детето што ќе го памети својот татко.
Тоа е вистинското наследство.
Не она што стои на врата.
Туку она што останува во луѓето.
ФИНАЛЕ, ПРЕД СИТЕ ТИТУЛИ СТОИ ЧОВЕКОТ

Проф. д-р Огнен Костовски може да се опише со многу зборови.
Хирург.
Доктор на науки.
Научник.
Истражувач.
Професор.
Предавач.
Учител.
Хуман човек.
И една раководна функција.
Но пред сите нив стои човекот, а зад сите нив стои срцето.
И можеби токму затоа најубавата слика на еден голем лекар не е кога стои пред публика.
Не е кога прима признание.
Не е кога стои на научна конференција.
Не е кога ја носи професорската титула.
Туку кога ќе ја затвори вратата од својот работен ден и ќе се врати дома.
Кога ќе ја види својата ќерка.
Својата Војвотка.
И за еден миг сите титули ќе замолчат.
Научникот ќе замолчи.
Професорот ќе замолчи.
Хирургот ќе замолчи.
И ќе остане само:
таткото.
Човекот кој сака.
Човекот кој се грижи.
Човекот кој се плаши за своето дете.
Човекот кој се гордее.
Човекот кој можеби не кажува сè, но чувствува сè.
И тогаш сфаќаме:
најголемата титула не е онаа што ја пишуваш пред името.
Туку онаа што ја носиш во срцето.
За пациентот — лекар.
За студентот — професор.
За медицината — научник.
За колегата — човек на кого може да се потпре.
Но за својата ќерка —
татко,a за таткото неговата ќерка —
Војвотката.
И можеби токму тука се среќава целата смисла на оваа приказна.
Во зборовите на Алберт Швајцер:
почит кон животот.
Во духот на медицината:
служба на човекот.
Во науката:
вечна потрага по подоброто.
Во професорството:
пренесување на знаењето.
Во човечноста:
помош без резерва,a во татковството:
љубов без услов.
Затоа:
AGNUS DEI.
ЈАГНЕТО БОЖЈО.
Не како титула.
Не како круна.
Не како прогласување на совршенство.
Туку како најдлабок симбол на една човечка мисија:
да ја употребиш својата сила за животот на другиот.
Да го употребиш знаењето за доброто.
Да го употребиш авторитетот за помош.
Да ја употребиш науката за човекот.
И да останеш човек кога сите други титули ќе замолчат.
Зашто најголем не е оној што стои највисоко.
Најголем е оној што, кога другиот е најниско, ќе се наведне до него.
Најголем не е оној што најмногу знае.
Туку оној што од своето знаење направил добро.
Најголем не е оној што има најмногу титули.
Туку оној чие име некој го изговара со благодарност.
И можеби најголемото наследство на еден лекар не е она што го напишал во својата биографија.
Туку она што го напишал во животите на другите.
Во пациентот кој повторно станал.
Во студентот кој научил.
Во колегата кому му помогнал.
Во науката што продолжила да живее.
Во човекот кому му дал надеж.
И во срцето на својата ќерка, каде што, без оглед на сите титули, засекогаш ќе остане само едно:
ТАТКО,aА
таа, за него,
неговата ВОЈВОТКА.
И тогаш белиот мантил престанува да биде само бел мантил.
Станува светилник.
Светилник за пациентот.
Светилник за ученикот.
Светилник за колегата.
Светилник за човекот.
И можеби најубавата реченица со која може да заврши една приказна за лекарот, научникот, професорот и таткото е:
Кога знаењето има совест, науката има срце, а моќта служи на животот, тогаш човекот не носи само бел мантил. Тој носи светлина.
AGNUS DEI.
ЈАГНЕТО БОЖЈО.
КОГА БЕЛИОТ МАНТИЛ СТАНУВА СВЕТИЛНИК.



