Автор: Слободан ТОМИЌ

МАКЕДОНЕЦОТ КОЈ НЕ СЕ ОТКАЖА ОД СВОИТЕ КОРЕНИ

Постојат луѓе за кои Македонија е збор.
Постојат луѓе за кои Македонија е знаме.
Постојат луѓе за кои Македонија е песна,а постојат и такви кај кои Македонија не може да се одвои од самата личност.
Кај нив таа не е само мисла.
Не е само став.
Не е само определба.
Таа е во крвта, во паметењето, во молитвата, во зборот, во душата.
Таков лик во нашиот црковен и национален живот е
г. Агатангел, митрополит Повардарски.
И ако треба да го опишеме со една реченица, можеби најточно би било:
Не се обидувајте да ја измерите неговата македонска љубов — таа не се мери. Таа се чувствува.
ЖИВОТЕН ПАТ — ОД ЧАИР ДО АРХИЕРЕЈСКИОТ ТРОН

Зад секој архиереј стои еден животен пат.
Пред одеждата стои човекот.
Пред митрата стои детето.
Пред архиерејската служба стои семејството, воспитувањето, искушенијата, молитвата и изборите што човекот ги прави низ животот.
Дедо Агатангел, со световно име Атанас Станковски, е роден на 11 март 1955 година во Чаир, Скопје, во семејството на Иван и Елица Станковски.
Животот уште од најраните години не му бил лесен.
Мајка му починала додека бил дете, а тој, како најстар од тројцата браќа, рано ја почувствувал одговорноста кон семејството.
Татко му во него всадил побожност, вера и храброст, вредности кои подоцна ќе станат дел од неговиот животен и духовен пат.
Во 1976 година го завршил Македонското православно богословско училиште „Свети Климент Охридски“.
На 7 јануари 1979 година бил ракоположен за ѓакон, а два дена подоцна, на 9 јануари 1979 година, бил ракоположен за свештеник во храмот „Свети Великомаченик Георгиј“ во Чаир.
До 1983 година служел како парохиски свештеник.
Потоа заминал во Австралија, каде што ја продолжил својата свештеничка служба меѓу македонските православни верници.
Служел во храмот „Пресвета Богородица“ во Бризбејн, во храмот „Свети Великомаченик Димитриј“ во Спрингвејл и во храмот „Свети Никола“ во Престон.
Тоа е еден посебно важен дел од неговиот животен пат.
Зашто Австралија не била само географска оддалеченост.
Таму живеел и се молел со Македонци кои илјадници километри далеку од татковината ја чувале својата вера, својот јазик, своите обичаи и своето духовно наследство.
Во 1988 година бил поставен за архиерејски заменик на митрополитот Тимотеј, а истата година бил унапреден во протоерејски чин.
По враќањето во Македонија, работел како библиотекар на Православниот богословски факултет и како референт во Синодската канцеларија.
Во 1995 година повторно се вратил во парохиската служба, во Соборниот храм „Свети Климент Охридски“, а истата година дипломирал на Православниот богословски факултет.
Но неговиот монашки повик не бил заборавен.
Одлуката за монашки живот била одложена поради грижата кон неговиот татко, кој останал вдовец, и кон неговите помлади браќа.
По смртта на неговата сопруга Мица, тој повик повторно оживеал со полна сила.
На 5 февруари 1998 година бил замонашен и го добил монашкото име Агатангел, во чест на Светиот преподобномаченик Агатангел Битолски.
На 24 јуни 1998 година Светиот архиерејски синод го избрал за архиереј, а на 12 јули 1998 година бил хиротонисан за викарен епископ Скопски со титула епископ Велички.
На 13 февруари 2000 година бил избран и востоличен како митрополит Повардарски.
Во ноември 2000 година бил избран за митрополит Брегалнички, а на 26 ноември истата година бил востоличен во Штип.
По периодот на служење во Брегалничката епархија, повторно се вратил во Повардарската епархија, каде што на 8 октомври 2006 година повторно бил востоличен како митрополит Повардарски во храмот „Свети Пантелејмон“ во Велес.
Неговиот животен пат е долг.
Од Чаир.
До Австралија.
Од парохискиот свештеник.
До монах.
Од монах.
До епископ.
Од епископ.
До митрополит.
Но низ сите тие промени останува една нишка што ги поврзува сите години:
службата.
Службата кон Бога.
Службата кон Црквата.
Службата кон верниците.
И грижата за македонското духовно и национално наследство.
Во неговата биографија посебно место има и просветната и издавачката дејност.
Бил ректор на Македонската православна богословија во Драчево.
Во 2008 година ја основал издавачката дејност „Свети Ѓорѓи Положки“, а како одговорен уредник учествувал во објавувањето на голем број црковни и духовни дела.
Зад него стојат повеќе од седумдесет книги и брошури, како и изданија посветени на православното учење, светите канони, православната енциклопедија, црковната музика, библиските настани и житијата на светителите.
Тоа е уште една страна на неговото дело.
Не само да се проповеда.
Туку и да се остава трага.
Да се зачува напишаниот збор.
Да се зачува духовното наследство.
Да им се остави на идните генерации нешто што нема да исчезне со времето.
МАКЕДОНИЈА ВО ДЛАБОЧИНАТА НА ДАМАРИТЕ

Кај некои луѓе националното чувство се гледа во зборовите.
Кај други во делата.
Кај дедо Агатангел, македонското чувство се препознава во начинот на кој зборува за својот народ, за својата Црква, за својот јазик и за својата татковина.
Тоа не е глас на човек кој вчера открил дека е Македонец.
Тоа е глас на човек кај кого македонското чувство е длабоко вкоренето.
Како коренот на старо дрво.
Коренот не се гледа.
Но без него дрвото не може да живее.
Така и идентитетот.
Не мора постојано да се докажува.
Но кога ќе дојде силен ветер,
тогаш се гледа колку е длабок коренот,а дедо Агатангел во своето јавување низ годините покажува дека коренот му е длабок.
АРХИЕРЕЈОТ КОЈ ЈА НОСИ МАКЕДОНИЈА ВО СВОЈАТА СЛУЖБА

Неговата архиерејска служба не може да се одвои од грижата за верниците.
Зашто архиерејот не е само човек во одежда.
Тој е човек на кого му е доверена духовната грижа за луѓето,а луѓето се:
мајки,
татковци,
деца,
стари,
млади,
болни,
радосни,
тажни,
оние што веруваат силно,
и оние што во најтешките моменти повторно бараат пат кон Бога.
Токму затоа духовниот отец мора да биде близу до народот.
Да го слуша народот.
Да ја чувствува неговата болка.
Да ја споделува неговата радост.
И кога народот е нападнат со неправда, духовникот не смее да остане рамнодушен.
КОГА ДОАЃААТ СИЛНИ ВЕТРОВИ
Има моменти во историјата кога човекот може да молчи.
Но има и моменти кога молчењето станува одговор.
Кога ќе се посегне по името.
По јазикот.
По идентитетот.
По верата.
По Црквата.
По достоинството.
Тогаш се поставува прашањето:
Кој ќе застане?
Дедо Агатангел низ своето јавно дејствување повеќепати се појавува токму во таа улога:
како човек кој сака да застане покрај својот народ.
Не со омраза.
Не со повик против други народи.
Туку со повик:
„Не заборавајте кои сте.“
ЗАЕДНО СО ДЕДО ПЕТАР

Во оваа приказна има една прекрасна симболика.
Дедо Петар.
Дедо Агатангел.
Два архиереја.
Две различни животни патеки.
Два различни темпераменти.
Но една заедничка грижа:
Македонскиот народ и неговото духовно достоинство.
Токму затоа нивното заедничко присуство е силна слика.
Еден до друг.
Во добро и во тешко.
Со различни зборови, но со заедничка грижа.
Со различни карактери, но со заедничка љубов кон својот народ.
ГОСПОД ДА ИМ ДАДЕ СИЛА

Има нешто длабоко човечко во секоја духовна служба.
Архиерејот е човек.
И тој се заморува.
И тој се разболува.
И тој чувствува болка.
И тој има свои лични искушенија.
Но има моменти кога човек мора да се исправи и покрај болката.
И токму затоа сликата на дедо Петар и дедо Агатангел, рамо до рамо со својот народ, има посебна тежина.
Како двајца духовни луѓе кои, и покрај животните искушенија, сакаат да кажат:
„Ние сме со вас.“
И можеби најубавата молитва за нив би била:
Господи, дај им здравје, сила и духовна крепост.
Дај им уште години за служба.
Дај им мудрост да го водат народот со љубов.
Дај им храброст кога дуваат силни ветрови.
И дај им мир кога ќе завршат бурите.
ВЕРАТА И ДРЖАВЈАНСТВОТО
Македонскиот човек низ историјата знаел да ги носи двете нешта:
верата и татковината.
Едното не мора да го уништува другото.
Напротив.
Верата може да го учи човекот да ја сака својата земја без да го мрази другиот.
Да го почитува својот јазик без да го презира туѓиот.
Да ги брани своите права без да им ги одзема правата на другите.
Да го сака своето име без да го понижува името на другиот.
Тоа е зрел пат.
И токму тука треба да го бараме и духовното значење на македонската припадност.
Да бидеш Македонец, и да останеш човек.
Да ја сакаш Македонија.
Да ја сакаш Црквата.
Да го сакаш македонскиот јазик.
Да ги сакаш своите луѓе.
Но во срцето да оставиш место и за христијанската љубов.
ЦРКВАТА И НАРОДОТ

Црквата не постои заради титулите.
Не постои заради одеждите.
Не постои заради протоколот.
Постои заради човекот.
Заради неговата душа.
Заради неговата надеж.
Заради неговото спасение.
И затоа секој архиереј, кога ќе застане пред народот, всушност застанува пред голема одговорност.
Зашто народот гледа.
Народот памети.
Народот чувствува.
И верниците никогаш не забораваат кој бил со нив кога им било најтешко.
ВЕРНИЦИТЕ НЕ ЗАБОРАВААТ
Ова е една од најсилните вистини во овој портрет.
Верниците не ги паметат само проповедите.
Го паметат погледот.
Го паметат зборот.
Ја паметат подадената рака.
Ја паметат молитвата.
Ја паметат човечноста.
Ја паметат и неправдата.
Затоа духовниот авторитет не се гради само со титула.
Се гради со години.
Со дела.
Со присуство.
Со жртва.
Со доверба, а дедо Агатангел токму преку долгогодишната служба оставил свој печат кај бројни верници.
МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК — ЈАЗИК НА ДОМОТ И МОЛИТВАТА

За Македонецот јазикот не е само граматика.
Јазикот е:
мајчиниот глас,
детството,
првата молитва,
првата песна,
зборовите на бабата,
зборовите на дедото,
домот,а кога тој јазик ќе се слушне во храмот, добива уште една димензија.
Станува јазик на молитвата.
Јазик на празникот.
Јазик на црковното пеење.
Јазик со кој човекот му се обраќа на Бога.
И затоа секој што се грижи за македонската духовна традиција воедно се грижи и за јазикот како дел од тоа наследство.
ДИЈАСПОРАТА — МАКЕДОНИЈА НА РАСПРСНАТИ СТРАНИ

Македонија не завршува таму каде што завршува државната граница.
Постои и Македонија што живее во срцата на луѓето.
Во Канада.
Во Австралија.
Во Европа.
Во Америка.
Низ целиот свет.
Таму живеат Македонци кои можеби заминале одамна.
Но домаќинот на нивното сеќавање често останува:
Црквата.
Таму детето го слуша македонскиот јазик.
Таму го слави празникот.
Таму го слуша црковното пеење.
Таму учи дека има дедовина.
И токму затоа грижата за дијаспората не е само грижа за луѓето.
Тоа е грижа за духовното паметење на еден народ.
НЕ ЗА ПРЕДАВСТВОТО
Постои збор што боли.
Предавство.
За секој народ.
За секоја Црква.
За секое семејство.
Но особено за човек кој верува дека му служи на нешто свето.
Предавството не мора секогаш да биде голем историски чин.
Понекогаш предавството започнува со малото:
со молчење,
со откажување,
со заборавање,
со страв,
со прифаќање на туѓа вистина како замена за сопствената.
Затоа борбата за идентитетот прво е борба против сопствениот страв.
Да кажеш:
„Јас сум тоа што сум.“
И да не се срамиш.
НЕПРАВДАТА НЕ СТАНУВА ПРАВДА
Само затоа што некој ја кажал од висока позиција.
Само затоа што ја кажал моќен човек.
Само затоа што зад неа стои институција.
Само затоа што некој очекува да молчиш.
Правдата мора да остане правда,а неправдата мора да биде наречена со вистинското име.
Но христијанинот има уште една обврска:
да не дозволи борбата против неправдата да го претвори во човек без љубов.
Тука е најтешката духовна задача.
Да ја браниш вистината, а да не ја изгубиш душата.
ДЕДО АГАТАНГЕЛ — ЧОВЕКОТ НА СТАВОТ

Затоа дедо Агатангел не треба да се гледа само низ титулата.
Треба да се гледа низ ставот,а ставот се гледа кога е тешко.
Кога нема аплауз.
Кога има притисок.
Кога ветерот дува спроти тебе.
Кога полесно е да молчиш.
Тогаш човекот покажува кој е.
И токму затоа во овој портрет неговата македонска определеност ја гледаме како постојаност, а не како дневна потреба.
ДВАЈЦА АРХИЕРЕИ — ЕДНА СРЕДБА СО НАРОДОТ
Имав чест, како новинар и водител, да ги угостам и дедо Петар и дедо Агатангел во емисијата „Гласот на народот“, во времето на Радио Слободна Македонија.
Тоа не е само телевизиска или радиоемисија.
Тоа е сведоштво на едно време.
Средба на новинар со двајца архиереи.
Разговор за Македонија.
За Црквата.
За верата.
За народот.
За идентитетот.
За јазикот.
За неправдите.
За она што боли.
И за она што треба да се зачува.
Таквите разговори остануваат во архивата.
Но уште поважно:
остануваат во паметењето.
КОГА ДВАЈЦАТА ЌЕ ЗАСТАНАТ ЕДЕН ДО ДРУГ

Дедо Петар и дедо Агатангел.
Еден покрај друг.
Не како политичари.
Не како партиски луѓе.
Туку како архиереи.
Како луѓе на Црквата.
Како духовни лица.
Како Македонци.
И пред нив — народот.
Народ кој сака да знае дека не е заборавен.
Народ кој сака да знае дека неговиот јазик не е срам.
Народ кој сака да знае дека неговата вера не е туѓа.
Народ кој сака да знае дека неговото име не смее да биде избришано.
Народ кој сака да знае дека неговата Црква има право на достоинство.
И токму тука нивниот глас добива посебна тежина.
МУДРОСТТА НА СВЕТИОТ КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ

За дедо Агатангел, како духовна круна на овој портрет, би ја поставил мудроста на Свети Климент Охридски, во духот на неговото учителско и просветителско дело:
Учителот е должен да го осветлува патот на оние што ги поучува.
Тоа е суштината.
Не да одиш пред народот за да бидеш поголем од него.
Туку да одиш пред него за да му го покажеш патот.
Да му бидеш светлина.
Да му бидеш потпора.
Да му бидеш духовен отец.
И да знаеш дека секој збор што го кажуваш пред народот носи одговорност.
УШТЕ ЕДНА СВЕТА МУДРОСТ

Од Свети Јован Златоуст нека остане мислата, исто така како парафраза на духот на неговото учење:
Ништо не е посилно од човекот кој ја има вистината на своја страна.
Но вистината не е оружје за понижување.
Вистината е светлина.
Таа не служи за да го заслепи другиот.
Таа служи за да ни покаже каде одиме.
И НАЈГОЛЕМАТА ЛЕКЦИЈА
Од дедо Агатангел можеме да ја извлечеме една од најважните пораки за нашето време:
Не се откажувај од корените за да бидеш прифатен.
Не го менувај јазикот од срам.
Не го крие името од страв.
Не ја заборавај верата од удобност.
Не ја заборавај татковината затоа што си заминал далеку.
Не заборавај кои биле твоите предци.
Но истовремено:
не го мрази другиот затоа што е различен.
Не го понижувај.
Не му ја одземај неговата вистина.
Биди свој.
И остани човек.
МАКЕДОНЕЦОТ ВО НЕГО

И можеби токму тука треба да заврши главната мисла.
Не можеш да ја опишеш Македонија во човек ако Македонија не ја чувствуваш.
Не можеш да ја измериш љубовта кон народот со бројки.
Не можеш да ја измериш верата со титули.
Не можеш да ја измериш жртвата со зборови.
Но можеш да ја почувствуваш.
Во погледот.
Во гласот.
Во молитвата.
Во начинот на кој човекот го изговара името на својата земја.
И затоа:
Македонецот во дедо Агатангел не е само збор.
Тој е чувство.
Не е само став.
Тој е корен.
Не е само определба.
Тој е дел од неговото битие.
Како што крвта тече низ вените,
така и Македонија, според неговото духовно и национално сведоштво, тече низ неговите дамари.
ВЕРНИЦИТЕ ЌЕ ПАМЕТАТ
И кога еден ден ќе се затворат книгите,
кога ќе се изгаснат камерите,
кога ќе замолчат микрофоните,
кога ќе престанат политичките расправи,
ќе остане најважното прашање:
Каков човек беше пред народот?
Дали беше со него?
Дали го слушаше?
Дали го охрабруваше?
Дали ја бранеше неговата чест?
Дали му ја враќаше надежта?
Дали му покажуваше пат?
Зашто верниците паметат.
Верниците никогаш не го забораваат човекот кој бил со нив во тешките денови.
ЗАВРШНА МОЛИТВА

Господи Исусе Христе,
дарувај му на Твојот слуга, митрополитот Агатангел, здравје, сила, мудрост и духовна крепост.
Чувај го на патот на неговата служба.
Дарувај му мир во срцето.
Дарувај му сила да ги носи товарите што му ги доверила Црквата.
Дарувај му мудрост кога треба да зборува.
Дарувај му смирение кога треба да молчи.
Дарувај му храброст кога дуваат силни ветрови.
И дарувај му љубов кон секој човек што ќе го сретне на својот пат.
Благослови го македонскиот народ.
Благослови ги Македонците каде и да живеат.
Благослови ги нашите храмови.
Нашите семејства.
Нашите деца.
Нашите старци.
Нашата дијаспора.
Нашиот јазик.
Нашето духовно наследство.
И сочувај ја Црквата во мир, единство, љубов и вистина.
ПАТОТ НА ВИСТИНАТА ДО ВЕЧНОСТА
Г. АГАТАНГЕЛ
Архиереј. Духовен отец. Македонец.
Човек кој не сака да го заборави својот корен.
Човек кој сака народот да ја сочува својата вера.
Човек кој сака македонскиот јазик да живее.
Човек кој сака Македонците во светот да знаат од каде потекнуваат.
Човек кој верува дека Црквата мора да биде со народот.
Човек кој не сака неправдата да стане норма.
И човек кај кого македонското чувство не се објаснува лесно.
Зашто некои нешта не се објаснуваат.
Некои нешта се чувствуваат.
Како мајчиниот глас.
Како мирисот на родниот дом.
Како првата молитва.
Како камбаните на родниот храм.
Како зборот Македонија кога ќе го изговориш со љубов.
И затоа, брате Македонецу,
не заборавај:
Кој ги заборава корените, го губи патот.
Кој ја чува верата, ја чува душата.
Кој го чува јазикот, го чува паметењето.
Кој ја сака татковината, ја чува од заборав,а оној кој сето тоа го носи во себе,
не мора постојано да објаснува кој е.
Се гледа.
Се чувствува.
Се препознава.
И токму затоа:
ПАТОТ НА ВИСТИНАТА ДО ВЕЧНОСТА
Г. АГАТАНГЕЛ
Еден живот.
Една вера.
Еден народ.
Еден духовен корен.
И Македонија — длабоко во дамарите.

