Колумна на Слободан ТОМИЌ – Кога политиката ќе стане државништво: На Македонија не ѝ требаат повеќе политичари, ѝ требаат лидери

Македонија Општо

„Целта на политиката не е власта, туку општото добро.“



Аристотел
Аристотел

Пишува: Слободан ТОМИЌ

Слободан ТОМИЌ

Постојат моменти во историјата на секој народ кога се поставува едно прашање што е поважно од сите изборни резултати, анкети и политички пресметки.
Не е прашањето кој ќе победи на следните избори.
Не е прашањето која партија ќе има повеќе пратеници.
Не е ниту прашањето кој ќе биде министер, премиер или претседател.
Најважното прашање е:
Какви луѓе ја водат државата?

Историјата одамна покажала дека државите не пропаѓаат само поради економски кризи, војни или природни катастрофи.

Многу почесто пропаѓаат кога политиката ќе ја изгуби својата вистинска смисла.

Кога јавниот интерес ќе биде заменет со личниот.

Кога визијата ќе биде заменета со дневната политика.
Кога одговорноста ќе биде заменета со изговори.
Кога функцијата ќе стане привилегија, а не служба.

Тогаш почнува најопасната криза.
Кризата на довербата,а кога народот ќе престане да им верува на институциите, државата почнува да ја губи својата сила, без разлика на бројот на закони, стратегии или политички декларации.

Затоа денес, повеќе од кога било, Македонија не треба да размислува само за тоа кој ќе управува со институциите.
Треба да размислува какви лидери создава.

Зашто политичар може да стане секој што ќе освои избори.
Но државник станува само оној што ќе остави подобра држава отколку што ја наследил.
Тоа е разликата меѓу политиката што трае еден мандат и државништвото што останува запишано во историјата.

Големите народи не ги паметат само победниците на изборите.
Тие ги паметат луѓето што изградиле институции, создале доверба, донеле визија и им оставиле надеж на идните генерации.
Токму затоа ова не е колумна за една партија.
Не е ниту за еден политичар.
Ова е размислување за Македонија.
За тоа какви лидери заслужува.
И каква држава сакаме да им оставиме на оние што ќе дојдат по нас.

ГОЛЕМИТЕ ДРЖАВИ НЕ СЕ СОЗДАВААТ СЛУЧАЈНО, ТИЕ СЕ ГРАДАТ СО ВИЗИЈА

„Иднината не се предвидува. Таа се создава.“


Питер Дракер
Питер Дракер

Во политиката, како и во животот, не постојат чуда.
Постојат визии.
Постојат одлуки.
Постојат луѓе што имаат храброст да гледаат подалеку од следните избори.
Историјата е најдобриот доказ дека ниту една успешна држава не станала силна преку случајност.
Германија по Втората светска војна не се издигна затоа што имаше среќа.
Сингапур не стана светско економско чудо затоа што беше богат.
Јужна Кореја не стана технолошка сила затоа што имаше природни богатства.
Тие држави успеаја затоа што во клучните историски моменти добија луѓе што знаеја дека политиката не смее да биде заробеник на дневните пресметки.

Конрад Аденауер еднаш рекол:

Конрад Аденауер

„Сите живееме под исто небо, но немаме сите ист хоризонт.“
Во таа една реченица е содржана суштината на државништвото.
Политичарот го гледа следниот изборен циклус.
Државникот ја гледа следната генерација.
Политичарот размислува како да ја добие следната битка.
Државникот размислува како да ја добие иднината.
Токму затоа големите лидери никогаш не ги мереле своите успеси само преку бројот на освоени гласови.
Тие ги мереле преку бројот на создадени можности.
Преку изградени институции.
Преку нови училишта, патишта, болници, универзитети и силна економија.
Најголемите државници знаеле дека најважното наследство не е споменикот што ќе го носи нивното име.
Најголемото наследство е државата што ќе биде посилна кога тие веќе нема да бидат на власт.

Тука Македонија има една историска задача.
Да престане да живее од избори до избори.
Да почне да размислува од генерација до генерација.
Нашата држава не смее да ја троши својата енергија во бескрајни политички конфликти.
Не смее секоја промена на власта да значи почеток од нула.
Не смее секоја нова власт да ја урива работата на претходната само затоа што е политички противник.
Силните држави не градат иднина преку реваншизам.
Тие градат континуитет.
Затоа вистинското прашање не е кој денес победува во политиката.
Вистинското прашање е:
Дали Македонија создава државници што ќе бидат запаметени по тоа што ја направиле државата посилна, попросперитетна и поправедна отколку што ја затекнале?

Историјата секогаш дава ист одговор.
Државите што имаат визија победуваат.
Оние што живеат само за дневната политика остануваат заробени во сопствените поделби.
И токму затоа, најголемата битка на една држава никогаш не е против нејзините соседи.
Најголемата битка е против сопствената кратковидост.

ЛИДЕРОТ НЕ СЕ МЕРИ ПО ВЕТУВАЊАТА, ТУКУ ПО ДЕЛАТА

„Она што го правите има толку силен глас, што не можам да го слушнам она што го зборувате.“


Ралф Валдо Емерсон
Ралф Валдо Емерсон

Во политиката, зборовите се лесни.
Ветувањата уште полесни.
Но делата секогаш се најтешки.
Секој политичар знае да одржи говор.
Секој знае да даде интервју.
Секој знае да понуди надеж во предизборна кампања.
Но малкумина знаат да ја претворат надежта во резултат.
Токму затоа народот, порано или подоцна, не ги оценува лидерите според нивните говори.
Ги оценува според она што останало зад нив.
Дали изградиле посилни институции?
Дали ја зајакнале правната држава?
Дали создале услови младите да останат и да ја градат својата иднина дома?
Дали ја намалиле сиромаштијата?
Дали оставиле повеќе можности отколку што наследиле?
Историјата не памети колку прес-конференции одржал еден лидер.
Таа памети каква држава оставил.

Нелсон Мандела еднаш рече:
„Секогаш изгледа невозможно, додека не се направи.“

Нелсон Мандела

Во тие зборови има порака и за секој политичар.
Не постојат невозможни реформи.
Постојат само недоволно храбри луѓе да ги спроведат.

Вацлав Хавел предупредуваше дека политиката ја губи својата смисла кога ќе престане да ѝ служи на вистината.
Затоа довербата на граѓаните не се освојува со пропаганда.
Таа се освојува со чесност.
Со одговорност.
Со доследност.
Со способност да се признае грешката и да се поправи.
Вистинскиот лидер не се плаши од критика.
Тој ја слуша.
Не ја доживува како закана, туку како можност да стане подобар.
Најголемите државници никогаш не биле непогрешливи.
Но биле доволно мудри да учат, да се менуваат и да останат верни на интересот на народот.
Политиката не смее да биде натпревар во тоа кој ќе каже поубава реченица.
Таа мора да биде натпревар во тоа кој ќе направи повеќе добро.
Македонија денес има потреба токму од таков пристап.
Од луѓе што ќе разберат дека функцијата не е привилегија.
Таа е доверба,а довербата е најтешката обврска што може да му ја даде еден народ на својот избран претставник.

Лидерот не станува голем затоа што има власт.
Тој станува голем тогаш кога власта ја користи за доброто на државата, а не за сопствената корист.
Само така политиката престанува да биде борба за позиции.
И станува служба на народот.

ИНСТИТУЦИИТЕ СЕ ПОСИЛНИ ОД СЕКОЈ ПОЕДИНЕЦ, ВО ТОА Е СИЛАТА НА ДРЖАВАТА

„За да не може да се злоупотребува власта, потребно е власта да ја ограничува власта.“

Монтескје
Монтескје

Ниту една држава не станала голема затоа што имала еден силен човек.
Големите држави стануваат големи тогаш кога создаваат силни институции.
Лидерите доаѓаат и заминуваат.
Владите се менуваат.
Партиите победуваат и губат.
Но институциите мора да останат.
Токму во тоа се мери зрелоста на една демократија.
Не според тоа кој е денес на власт.
Туку според тоа дали државата функционира еднакво добро и кога власта ќе се смени.
Вистинската сила на државата не е во кабинетите.
Не е во партиските штабови.
Не е во политичките говори.
Таа е во независните институции, во владеењето на правото и во еднаквоста на сите пред законите.
Цицерон уште пред повеќе од две илјади години запишал:
„Ние сме слуги на законите за да можеме да бидеме слободни.“

Во тие зборови се содржи целата филозофија на современата демократија.
Кога законите важат еднакво за сите, граѓаните стекнуваат доверба.
Кога правдата не прави разлика меѓу моќниот и обичниот човек, државата станува посилна.
Кога институциите работат професионално, без политички притисоци и без селективност, тогаш демократијата добива вистинска смисла.
Но кога институциите зависат од поединци, а не од законите, државата станува ранлива.
Тогаш секоја политичка криза станува и институционална криза.
Тогаш граѓаните почнуваат да ја губат вербата дека правдата е еднаква за сите,а држава без доверба е како куќа изградена на песок.

Алексис де Токвил предупредувал дека силата на демократијата не лежи само во изборите, туку во културата на одговорност и почитувањето на институциите.
Тоа е поука што и денес има огромна вредност.
Македонија не може да ја гради својата европска иднина само со декларации.
Таа ќе ја изгради преку институции што ќе бидат професионални, независни, отчетни и достојни за довербата на граѓаните.
Вистинскиот лидер не се плаши од силни институции.
Напротив.
Тој ги создава.
Знае дека неговиот мандат е ограничен.
Но знае и дека институциите мора да останат силни и по неговото заминување.
Тоа е разликата меѓу политичар кој размислува за денес и државник кој размислува за идните генерации.
Историјата не ги наградува оние што ја концентрирале власта.
Историјата ги памети оние што изградиле систем што ќе функционира и без нив.
Само така државата станува поголема од секој поединец.
Само така политиката прераснува во државништво.
Само така се создава наследство што времето не може да го избрише.

НАРОДОТ НЕ БАРА СОВРШЕНИ ЛИДЕРИ, БАРА ЧЕСНИ И ОДГОВОРНИ ЛУЃЕ

„Речиси сите луѓе можат да ја поднесат неволјата, но ако сакате да го запознаете карактерот на човекот, дајте му власт.“


Абрахам Линколн
Абрахам Линколн

Власта отсекогаш била најголемиот испит на човечкиот карактер.

Не затоа што ја менува личноста.

Туку затоа што ја открива.

Кога човек нема моќ, лесно зборува за правда.

Кога нема одговорност, лесно ветува.

Кога не одлучува за судбината на другите, лесно ја критикува секоја одлука.

Но вистинската природа на еден лидер се гледа тогаш кога во неговите раце ќе биде доверена судбината на една држава.

Тогаш се гледа дали ќе избере мудрост или суета.

Дијалог или поделби.

Одговорност или изговори.

Служење или владеење.

Конфучие рекол:

„Доблеста на водачот е како ветер; доблеста на народот е како трева.
Кога дува ветерот, тревата се наведнува.“

Конфучие

Лидерите не ја обликуваат само политиката.

Тие ја обликуваат и политичката култура.

Со својот пример покажуваат што е прифатливо, а што не.

Ако тие зборуваат со почит, и јавниот простор станува попристоен.

Ако тие ја прифатат одговорноста за своите грешки, и институциите стануваат поодговорни.

Ако тие ги почитуваат законите, и граѓаните полесно ќе веруваат во правната држава.

Затоа карактерот на лидерот никогаш не е само негова лична особина.

Тој станува пример што се пренесува низ целото општество.

Марко Аурелиј, големиот римски император и стоички филозоф, запишал:

„Она што не е добро за кошницата, не е добро ниту за пчелата.“

Во тие зборови се крие суштината на секоја одговорна политика.

Ниту една лична амбиција не смее да биде поважна од интересот на државата.

Ниту една партиска пресметка не смее да биде поважна од иднината на народот.

Ниту една функција не вреди повеќе од довербата што граѓаните ја дале.

Македонија не бара совршени луѓе.

Совршени лидери не постојат.

Но постојат чесни луѓе.

Постојат одговорни луѓе.

Постојат лидери што знаат дека секоја нивна одлука остава последици што ќе ги чувствуваат и идните генерации.

Нелсон Мандела еднаш рече:

„Добриот водач може да го води народот од позади и да им дозволи на другите да веруваат дека тие го направиле најважното.“

Во тоа се препознава вистинската големина.

Не во желбата секој успех да има едно име.

Туку во способноста успехот да стане успех на целата држава.

Народот не очекува лидерите никогаш да не згрешат.

Но очекува да имаат доблест да ја признаат грешката.

Да учат од неа.

Да останат доследни на зборот што го дале.

Зашто довербата не се освојува со говори.

Таа се гради секој ден.

Со секоја одлука.

Со секој потпис.

Со секој личен пример.

И токму затоа најголемото прашање што секој политичар треба да си го постави не е:

„Како ќе ме паметат моите приврзаници?“

Туку:

„Дали, кога ќе ја напуштам функцијата, Македонија ќе биде подобра отколку што беше кога ја презедов?“

Само оној што искрено ќе може да одговори на тоа прашање, ќе заслужи да биде наречен државник.

ИСТОРИЈАТА НЕ ГИ ПАМЕТИ ОНИЕ ШТО ВЛАДЕЕЛЕ, ТУКУ ОНИЕ ШТО ГРАДЕЛЕ

„Најдобриот начин да ја предвидите иднината е да ја создадете.“


Питер Дракер
Питер Дракер

Историјата е најстрогиот судија.
Таа не носи пресуди во моментот кога завршува еден мандат.
Не гласа на избори.
Не навива за партии.
Не аплаудира на политички говори.
Таа трпеливо чека.
Ги набљудува годините.
Ги споредува ветувањата со резултатите.
И на крајот поставува само едно прашање:
Што остана зад вас?
Не колку долго сте биле на власт.
Не колку говори сте одржале.
Не колку политички противници сте победиле.
Туку каква држава сте оставиле.
Дали младите добиле причина да останат?
Дали семејствата живееле посигурно?
Дали институциите станале посилни?
Дали правдата станала подостапна?
Дали државата стекнала повеќе достоинство и почит во светот?
Токму по тие мерила историјата ги разликува политичарите од државниците.
Политичарот размислува за следната изборна победа.
Државникот размислува за следната генерација.
Политичарот сака да биде запаметен.
Државникот сака неговата држава да биде успешна, дури и ако неговото име еден ден избледи.
Во тоа се крие вистинската големина.

Џон Ф. Кенеди во својот славен говор ги повика граѓаните:
„Не прашувај што може државата да направи за тебе, прашај што можеш ти да направиш за својата држава.“

Оваа мисла не е упатена само до граѓаните.
Таа е уште повеќе упатена до секој што ќе ја добие довербата да раководи со државата.
Функцијата никогаш не смее да биде цел.
Таа е средство.
Средство за создавање подобро образование.
Подобро здравство.
Посилна економија.
Поголема правда.
Повеќе можности за младите.
Повеќе достоинство за секој човек.
Македонија низ својата историја поминала низ многу искушенија.
Се соочувала со поделби.
Со неправди.
Со тешки политички премрежија.
Но секоја генерација имала една иста задача.
Да ја остави државата барем малку подобра отколку што ја наследила.
Тоа е вистинскиот патриотизам.
Не гласните зборови.
Не дневните пресметки.
Не политичките етикети.
Туку тивката, чесна и истрајна работа за општото добро.
Една држава не ја прават голема само нејзината историја, знаме или химна.
Ја прават голема луѓето што секој ден, со знаење, чесност и одговорност, ја градат нејзината иднина.
Затоа Македонија денес има потреба од повеќе мудрост отколку од гнев.
Од повеќе визија отколку од поделби.
Од повеќе дела отколку од зборови.
Од повеќе државништво отколку од обична политика.
Бидејќи вистинската победа во политиката не е да го победиш својот противник.
Вистинската победа е да создадеш држава во која и твоите политички противници ќе сакаат да живеат, да работат и да ги воспитуваат своите деца.
Само таквата победа е трајна.
Само таквата победа заслужува да биде запишана во историјата.
И кога еден ден ќе се затвори ова поглавје од македонската политичка историја, нема да биде најважно кој освоил повеќе мандати.
Ќе биде важно кој оставил најголема трага.
Кој изградил институции што ќе траат.
Кој вратил доверба меѓу граѓаните.
Кој покажал дека политиката може да биде чест, одговорност и служба.
Зашто, на крајот, секоја функција е минлива.
Секој мандат завршува.
Но делата остануваат,а токму по нив историјата ги препознава вистинските државници.
„Големината на човекот не се мери според моќта што ја има, туку според доброто што го остава зад себе.“
Тоа не е само поука за политичарите.
Тоа е поука за сите нас.
Зашто иднината на Македонија нема да ја создаде еден човек.
Ќе ја создадеме сите, ако знаеме дека љубовта кон татковината најсилно се покажува преку работа, чесност и одговорност.
И тогаш политиката навистина ќе стане државништво.

Please follow and like us: